Τα Βραβεία του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ

ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Για πρώτη φορά φέτος, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης καθιερώνει Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα για πρώτες ή δεύτερες ταινίες άνω των 50 λεπτών. Η Κριτική Επιτροπή για το Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης αποτελείται από τους:

Πολ Πάουελς (Πρόεδρος), Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ντοκιμαντέρ EDN (Βέλγιο)
Ντίνα Ιορντάνοβα, Καθηγήτρια Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο St. Andrews στη Σκωτία (Βουλγαρία)
Λωράν Ριγκουλέ, δημοσιογράφος (Γαλλία)
Ταλάλ Ντέρκι, σκηνοθέτης (Συρία)
Μαριάννα Οικονόμου, σκηνοθέτις και παραγωγός ντοκιμαντέρ (Ελλάδα)

Το βραβείο «Χρυσός Αλέξανδρος» που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 5.000€ -ποσό που χορηγείται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης- απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:
Αυτοκρατορία ονείρων σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Μπόρενσταΐν (Δανία)

Το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 2.000€ -ποσό που χορηγείται από την ΕΡΤ – απονέμεται στο ντοκιμαντέρ:
Μηχανές σε σκηνοθεσία Ραχούλ Τζέιν (Ινδία, Γερμανία, Φινλανδία)

Επίσης, η κριτική επιτροπή απονέμει Ειδική Μνεία στο ντοκιμαντέρ:
Πού είσαι Σινγκάλ; σε σκηνοθεσία Άγγελου Ράλλη (Ελλάδα, Βέλγιο, Αυστρία)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΞΙΕΣ»

Ο Τηλεοπτικός Σταθμός της Βουλής των Ελλήνων απονέμει φέτος το καθιερωμένο βραβείο «Ανθρώπινες Αξίες» σε ταινία του Διεθνούς Διαγωνιστικού. Την κριτική επιτροπή απαρτίζουν οι:

Κώστας Δήμος (Υπεύθυνος Προγράμματος)
Άρης Φατούρος (Σύμβουλος Προγράμματος)
Βασίλης Δούβλης (σκηνοθέτης)

Το βραβείο της Βουλής των Ελλήνων απονέμεται στο ντοκιμαντέρ Μηχανές
σε σκηνοθεσία Ραχούλ Τζέιν (Ινδία, Γερμανία, Φινλανδία)

ΒΡΑΒΕΙΟ DOC ON AIR

Η ΕΡΤ, στο πλαίσιο ενίσχυσης της παραγωγής, απονέμει το βραβείο Doc on Air στο καλύτερο project του Pitching Forum για διεθνή συμπαραγωγή του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ντοκιμαντέρ EDN, που κρίνεται από την επιτροπή του EDN και αντιστοιχεί σε χρηματικό έπαθλο 3.000 ευρώ, το οποίο χορηγείται από την ΕΡΤ.

Το βραβείο Doc on Air απονέμεται στο project The Watchmen, σε σκηνοθεσία Μαντλέν Λερογιέ και παραγωγή Βαλερί Μονμαρτίν - Little Big Story (Γαλλία).

ΒΡΑΒΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑΣ

Η φετινή κριτική επιτροπή για το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας που απονέμεται σε ταινία της ενότητας «Ανθρώπινα Δικαιώματα» απαρτίζεται από τους:

Κωνσταντίνο Κυριακό (Αναπληρωτής Καθηγητής της Ιστορίας του Θεάτρου και του Ελληνικού Κινηματογράφου του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών, συγγραφέας)
Χριστίνα Ζώνιου (Καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Πρόεδρος του Πανελληνίου Δικτύου για το Θέατρο στην Εκπαίδευση, Ιδρυτικό μέλος της Ακτιβιστικής Ομάδας Θεάτρου του Καταπιεσμένου)
Κυριάκο Κατζουράκη (Σκηνοθέτης, ζωγράφος)
Κατερίνα Καλογερά (Πρόεδρος της Διεθνούς Αμνηστίας, σεναριογράφος, σκηνοθέτης)
Μαριάννα Λεονταρίδου (Μέλος Διεθνούς Αμνηστίας, κριτικός κινηματογράφου)

Το βραβείο της Διεθνούς Αμνηστίας απονέμεται στο ντοκιμαντέρ Δεν είμαι ο νέγρος σου σε σκηνοθεσία Ραούλ Πεκ (ΗΠΑ, Γαλλία, Βέλγιο, Ελβετία)

ΒΡΑΒΕΙΟ WWF

Η φετινή κριτική επιτροπή για το βραβείο της WWF που απονέμεται σε ταινία της ενότητας «Περιβάλλον», με θέμα το περιβάλλον και την αμφίδρομη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, απαρτίζεται από τους:

Ιάσονα Κάντα (Εκπρόσωπος Τύπου WWF Ελλάς)
Βίκυ Μπαρμπόκα (Υπεύθυνη Επικοινωνίας προγράμματος «Καλύτερη ζωή»)
Χρίστη Σωτηρίου (Υπεύθυνη προγράμματος «Fish Forward»)
Αλέξανδρο Κανδαράκη (Υπεύθυνος Περιεχομένου Επικοινωνίας WWF Ελλάς)

Το βραβείο της WWF απονέμεται στο ντοκιμαντέρ Μέρες της λίμνης
σε σκηνοθεσία Πανδώρας Μουρίκη (Ελλάδα)

ΒΡΑΒΕΙΑ FIPRESCI 

Η φετινή κριτική επιτροπή της FIPRESCI (Διεθνής Ένωση κριτικών κινηματογράφου) απαρτίζεται από τους:

Ρομπέρτο Τιραπέλε - Πρόεδρος (Ιταλία)
Μπετίνα Χιρς (Γερμανία)
Χρήστο Σκυλλάκο (Ελλάδα)

και απονέμει το Βραβείο FIPRESCI στο ντοκιμαντέρ του Διεθνούς Διαγωνιστικού τμήματος στην ταινία: Μηχανές σε σκηνοθεσία Ραχούλ Τζέιν (Ινδία, Γερμανία, Φινλανδία)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΕΚΚ

Η Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου απονέμει το βραβείο της στο ντοκιμαντέρ:
Village Potemkin σε σκηνοθεσία Δομήνικου Ιγνατιάδη (Ελλάδα)

ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΟΙΝΟΥ FISCHER 2017

Βραβείο Κοινού που αφορά σε ταινίες άνω των 50’ απονέμεται:

Για ελληνική παραγωγή στο ντοκιμαντέρ Στρίγγλες σε σκηνοθεσία του Άγγελου Κοβότσου (Ελλάδα)

Για ξένη παραγωγή («Βραβείο Κοινού Πίτερ Ουιντόνικ»)  στο ντοκιμαντέρ Πουθενά να κρυφτείς σε σκηνοθεσία του Ζαραντάστ Άχμεντ (Νορβηγία-Σουηδία)

Βραβείο Κοινού που αφορά σε ταινίες κάτω των 50’ απονέμεται:

Για ελληνική παραγωγή στο ντοκιμαντέρ Ο γυάλινος δράκος σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνας Ουρούμη (Ελλάδα)

Για ξένη παραγωγή στο ντοκιμαντέρ Τα μαλλιά του Αμάντ σε σκηνοθεσία Σούζαν Κένεν (Ολλανδία)

ΒΡΑΒΕΙΑ ΝΕΟΤΗΤΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Η Επιτροπή αποτελείται από τους φοιτητές:

Ανθή Αντωνιάδη (Τμήμα Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος,
Σχολή Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΠΘ)
Ιλιάνα Δεληγιαννίδου (Τμήμα Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος, Σχολή Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΠΘ)
Παναγιώτη Κουντουρά (Τμήμα Κινηματογράφου, Σχολή Καλών Τεχνών ΑΠΘ)
Μαρία Μπέλλου (Νομική Σχολή ΑΠΘ)
Γιώργο Τσαουσάκη (Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ)

Το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας απονέμεται στο ντοκιμαντέρ The Snake Charmer σε σκηνοθεσία Νίνας Μαρίας Πασχαλίδου (Κύπρος-Ελλάδα)

Το Eιδικό Βραβείο της Επιτροπής απονέμεται στο ντοκιμαντέρ Eyes of Exodus σε σκηνοθεσία Αλεξάνδρας Λιβέρις (ΗΠΑ-Ελλάδα)

ΒΡΑΒΕΙΑ DOCS IN PROGRESS 2017

Η κριτική επιτροπή των φετινών Docs in Progress της Αγοράς Ντοκιμαντέρ του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, αποτελείται από τους:
Γιούρι Αβέρωφ (παραγωγός, Anemon Productions, Ελλάδα)
Monika Mikusova (αγοραστής προγράμματος, RTV Σλοβακία, Σλοβακία)
Francis Kandel (αγοραστής προγράμματος, Canal +, Γαλλία)

Και απονέμει δύο βραβεία:

Για υπηρεσίες post-production αξίας 15.000 ευρώ που χορηγεί η ελληνική εταιρία post-production 2|35 Inc, στην ταινία Castle σε σκηνοθεσία Hamed Zolfaghari – Ιράν (Εταιρεία Παραγωγής: Crazy Woodpecker Film Studio, Παραγωγή: Hamed Zolfaghari, Nina Amin Zadeh).    Για υπηρεσίες ήχου και μουσικής αξίας έως και 6.500 ευρώ που χορηγεί η ελληνική εταιρεία MuSou, στην ταινία Kiruna 2.0 σε σκηνοθεσία της Greta Stocklassa – Τσεχία (Εταιρεία Παραγωγής: Analog Vision s.r.o., Παραγωγή: Veronika Kührová, Michal Kráčmer, Συμπαραγωγή: Ondřej Šejnoha).

Mηχανές

Kαθημερινά διάφορα υλικά αγαθά, που εισάγονται από το εξωτερικό φτάνουν στα χέρια μας. Μία συναρπαστική ματιά στα άδυτα ενός εργοστασίου κλωστουφαντουργίας στην Ινδία, μας δίνει να καταλάβουμε τις συνθήκες εργασίας κι εκμετάλλευσης κάποιων ανθρώπων, προκειμένου οι εργοδότες τους, να αποκομίσουν στο επόμενο στάδιο, τεράστιο κέρδος. Όλα αυτά της εποχή της παγκοσμιοποίησης και του καπιταλισμού. Πόσο μεγάλο είναι άραγε το χάσμα από τον Πρώτο κόσμο μέχρι τον σημερινό, της συνεχούς ανάπτυξης και κατά πόσο είναι δυνατόν να γεφυρωθεί, όσον αφορά την αξία της ζωής;

Στα έγκατα του εργοστασίου άνθρωποι ξεζουμισμένοι, εξουθενωμένοι, περικυκλωμένοι από τον φόβο και την έλλειψη ελπίδας. Δεν έχουν επιλογή κι όνειρα. Η πρώτη σκηνή είναι ενδεικτική. Για δέκα περίπου λεπτά, απουσία φωνής. Ακούγονται μόνο οι μηχανές. Ζαλίζουν τον θεατή, φανταστείτε τους εργαζόμενους. Ένας αγώνας επιβίωσης, μέσα σε πρωτοφανείς κακουχίες και κινδύνους. Κάθε λεπτό μπορεί να είναι και το τελευταίο τους. Μα και γιατί δεν διεκδικούν το δίκιο τους, αναρωτιέται εύλογα κανείς.

Από τη μία υπάρχει ο τρόμος της εξόντωσης, είτε άμεσα, είτε μέσω της απόλυσης, που θα τους οδηγήσει στο δρόμο και μαθηματικά στην εξαθλίωση, από την άλλη οι εργάτες δεν έχουν ενότητα. Δυσκολεύονται πολύ να συγκροτήσουν συνδικάτα. Η προσωποποίηση της φτώχειας και της εθελούσιας ταπείνωσης, πλέον από ανάγκη και συνήθεια. Συμβιβασμός με το ρητό, " το μη χείρον, βέλτιστον ".

Την ίδια στιγμή, κάποιοι πλουτίζουν. Προφανώς αυτοί, που είναι πιο πάνω. Διοργανώνεται μάλιστα πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, που προσφέρει εκατομμύρια ευρώ σε αθλητές διεθνούς κλάσης για να αγωνιστούν μόλις λίγους μήνες στην Ινδία. Χώρα των άκρων. Κάποιοι φυτοζωούν κι άλλοι σκορπούν αλόγιστα προς ιδίαν τέρψιν. Αυτός είναι δυστυχώς ο κόσμος μας.

Η κάμερα του Ραχούλ Τζέιν, διεισδύει στα καζάνια της επίγειας κόλασης. Ανάμεσα στα τοξικά απόβλητα και την φωτιά, με τον κίνδυνο εργατικού ατυχήματος, να εγκυμονεί κάθε λεπτό. Η απουσία πολλών λέξεων, δίνει το στίγμα. Άκρως παραστατικό, δίνει μία πλήρη εικόνα των συνθηκών εργασίας και πλέον κάθε φορά, που διαβάζουμε " made in India ", καλό θα είναι να έχουμε αυτούς τους ανθρώπους στο μυαλό μας ...

" Τι είναι άραγε η φτώχεια: Βασανιστήριο "

Μία τρύπα στο κεφάλι

Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης συνεχίζεται και νωρίς το μεσημέρι του Σαββάτου, παρακολουθήσαμε, το " Μία τρύπα στο κεφάλι " του Ρόμπερτ Κίρχοφ, που βρέθηκε στην αίθουσα Σταύρος Τορνές και συζήτησε με τον κόσμο, εμφανώς συγκινημένος. Η ταινία εντάσσεται στην ενότητα για τις μειονότητες ανά τον κόσμου, που υπομένουν, διεκδικούν κι αγωνίζονται για ίσες ευκαιρίες κι ένα καλύτερο μέλλον. 

Οι στάμπες του Β΄παγκοσμίου πολέμου είναι ακόμα νωπές. Λίγοι γνωρίζουν, ότι εκτός από τους Εβραίους, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας, τραγικό θάνατο βρήκαν κι οι Ρομά. Δολοφονήθηκαν κατά δεκάδες, με βάναυσο τρόπο κι αφού πρώτα υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια. Όσοι επιβίωσαν, ΣΤΙΓΜΑΤΙΣΜΕΝΟΙ, στο περιθώριο της κοινωνίας, κρατούν τις μνήμες τους και μία ουλή ως φυλακτά, αλλά κι ως αποδεικτικά στοιχεία σε μία μάχη να φωνάξουν την ιστορία τους, να μην θαφτεί στο πέρασμα των χρόνων.

Ακριβώς γι΄αυτόν τον λόγο επέλεξε κι ο σκηνοθέτης να κάνει αυτό το ντοκιμαντέρ. Φόρο τιμής για όσους, τόσο άδικα έχασαν τη ζωή τους, αλλά και γι΄αυτούς που έμειναν πίσω σημαδεμένοι ανεξίτηλα από την μοίρα. Στόχος του είναι να κρατήσει τη θύμηση ζωντανή, γι΄αυτό και δούλεψε 13 χρόνια μέχρι να ολοκληρώσει το έργο του. Τελειώνοντας τόνισε, πως το τέρας, που γέννησε τον φασισμό, είναι ακόμα ζωντανό κι ο κόσμος πρέπει να βρίσκεται σε επαγρύπνηση, ώστε να μην βιώσει ξανά τα δεινά του παρελθόντος.

Άνθρωποι χωρίς πατρίδα, ακόμα και σήμερα οι τσιγγάνοι. Περιφέρονται νομάδες, περήφανοι για τον αγώνα τους. Τονίζεται, πως Ρομά ήταν κι ο Πικάσο, ο Γκάντι ή ο Αντόνιο Μπαντέρας. Εξέχουσες προσωπικότητε. Απαιτούν ελευθερία, αδελφότητα κι ισότητα. Τίποτα περισσότερο, από τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Ακόμα και σήμερα όμως υφίσταται βία. Σαν τους κυνηγά μία κατάρα, το καταραμένο Ζ. Όσες προσπάθειες κι αν κάνουν να εξαγνίσουν το παρελθόν, τους κατατρέχει. Έχει αφήσει ανεξίτηλα τα ίχνη του.

Η ιστορία έχει πετρώσει από τη θλίψη. Το αίμα ήταν τόσο πολύ, που σχημάτιζε ομίχλη και μόνο ο ασβέστης την έσβηνε. Μία πραγματική κτηνωδία. Και μετά αποσιώπηση, υπό το φόβο του θανάτου και της κατακραυγής. Ένα μαρτύριο, δίχως τέλος. Kι η προσπάθεια μέχρι τη δικαίωση συνεχίζεται ...

Village Potemkin

Στην Ελλάδα της κρίσης, στην Αθήνα του 2017, που συμπληρώνει σχεδόν μία δεκαετία ύφεσης και καταρρέει, οι νεαροί χρήστες ουσιών πολλαπλασιάζονται καθημερινά, βάση στατιστικής. Ο Δομινικός Ιγνατιάδης, ένα νέο παιδί, που γλίτωσε από την λαίλαπα των ναρκωτικών και δημιούργησε ένα ντοκιμαντέρ, με μία απλή κάμερα go-pro, δείχνοντας τον κύκλο, από την πρώτη φορά, τον εθισμό, την συνειδητοποίηση, την απεξάρτηση και την καθαρότητα.

Το προβληματικό οικογενειακό περιβάλλον, η έλλειψη ενδιαφερόντων, κάποιες απογοητεύσεις, οδηγούν συχνά άτομα, με χαμηλή αυτοεκτίμηση και συμπλεγματική προσωπικότητα, στον λάθος δρόμο, σε αυτόν του αργού κι επώδυνου θανάτου. Είναι η εύκολη λύση, εκείνη τη στιγμή, που δεν έχεις από που να πιαστείς. Δεν χρειάζεται να προσπαθήσεις, να σκεφτείς, να βρεις λύσεις, πατάς το κουμπί κι ανακουφίζεσαι. Σκοτώνεις όμως μέρα την μέρα, ώρα την ώρα τον εαυτό σου.

Γνωρίσαμε αυτό το παιδί από κοντά, ήταν στην αίθουσα και πλέον μπορεί να χαμογελά. Είδαμε τον αξιέπαινο αγώνα της αδελφής του, να τον σώσει. Σε αυτή τη φάση της ζωής απαιτείται μία χείρα βοηθείας, μία συνεχής αλληλεγγύη και ταυτόχρονα επαγρύπνηση. Πρέπει να βρεις χέρια να κρατηθείς. Δεν είναι εύκολη υπόθεση η διαφυγή, ο ίδιος ο Δομίνικος μας λέει, πως ο εθισμός είναι " αρρώστια ", τρέλα. Άλλοι πρωταγωνιστές τονίζουν, πως δεν υπάρχει πάτος. Όλοι τους πρώην χρήστες. Άπαντες έχουν βιώσει στο πετσί τους, κυριολεκτικά και μεταφορικά, το πρόβλημα.

Οι ψευδαισθήσεις της ασφάλειας, της ανακούφισης, στην αρχή ξεγελούν. Νομίζεις πως βρήκες το γιατρικό σου για όλα τα προβλήματα. Χάνεται το μέτρο, η στέρηση οδηγεί σε βαθιά κατάθλιψη. Όλες οι άμυνες του οργανισμού καταλύονται. Πλέον, εξαρτάσαι. Τρελαίνεσαι. Κι ο τοξικομανής δεν βλέπει μπροστά του. Θέλει μόνο να πάρει τη δόση του. Μία ανάσα και ξανά στο βούρκο.

Κι όταν πια τα χρήματα δεν φτάνουν, οι επιτήδειοι έχουν επινοήσει τα συνθετικά ναρκωτικά. Στην Αργεντινή ήταν το πάκο, μετά την πτώχευση, που σκότωσε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, στην Ελλάδα είναι το σίσα, που μέσα σε μερικούς μήνες σε εξαθλιώνει. Και φυσικά εν γνώση της κοινωνίας, που σιωπά και κλείνει τα μάτια της, αφού το θέμα, δεν έχει χτυπήσει το κουδούνι τους σπιτιού της.

Κι εφόσον κάποιοι βρουν τη δύναμη να μείνουν καθαροί, να αποτοξινωθούν, πόσο δύσκολο είναι να μην ξανακυλήσουν στην Ελλάδα; Τι ευκαιρίες τους δίνει; Ποία είναι η δημιουργική απασχόληση, που μπορεί να έχουν; Πού είναι η κρατική μέριμνα; Διότι ακούγεται, να δίνονται μεν υποκατάστατα, αλλά δίχως ψυχολογική παρακολούθηση και φροντίδα. Δώρο, άδωρο. Ο ευάλωτος οργανισμός, εθίζεται απλά σε μία νέα ουσία. Ίσως όχι τοξική, αλλά ...

Από την αναφορά μου δεν μπορώ να παραλείψω, το σχόλιο αυτών των ανθρώπων για την πολιτική. " Πατάει στις ζωές τους ". Ο κρατικός μηχανισμός τους αντιμετωπίζει σαν απόκληρους. Προσπαθεί να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη, προβάλλοντας τα χειρότερα παραδείγματα, για να αισθανθούν οι θεατές στους δέκτες τους, πως και με τα λίγα, που έχουν, είναι καλύτερα, οπότε να μην ζητάνε και πολλά. Η διαπόμπευση των οροθετικών γυναικών, επί Λοβέρδου, τα ρατσιστικά σχόλια του Άδωνι Γεωργιάδη και το επίδομα των 800 ευρώ για όσους πάσχουν από ΑΙDS (κατηγορούνται, ότι κολλάνε επίτηδες μεταξύ τους), μένουν χαραγμένα ανεξίτηλα στο μυαλό τους.

Ο αγώνας προς την ελευθερία είναι σκληρός, δεν " εξαγοράζεται " εύκολα. Με αυτογνωσία κι επαναπροσδιορισμό των αξιών και της αντίληψης για τη ζωή, έρχεται η πολυπόθητη αλλαγή, σταδιακά, βήμα βήμα. Μαθαίνεις να αγαπάς τον εαυτό σου. Τα κατάφεραν και το μαρτυρούν, γιατί με αυτόν τον τρόπο θεωρούν, πως θα φέρουν στο σωστό δρόμο κι άλλους, που βρίσκονται ακόμα στο μεταίχμιο και βασανίζονται. Σπουδαία δουλειά, πολύτιμη στις μέρες μας.

Eπιτρέπεται να πέσεις, Επιβάλλεται όμως να σηκωθείς ...

Πουθενά να κρυφτείς

Στα πλαίσια της ενότητας των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, παρακολουθήσαμε το " Νοwhere to Hide " του Ζαραντάστ Άχμεντ, που βρέθηκε μάλιστα στην προβολή, στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα και προλογίζοντας την ταινία του είπε τη φράση, " ελπίζω να επιβιώσετε ", μετά απ΄αυτήν. Μεταφερόμαστε στο Ιράκ, αμέσως μετά τον πόλεμο και την αποχώρηση των Αμερικανικών στρατευμάτων το 2011, που άφησαν πίσω τους καμμένη γη κι έσπειραν τη διχόνοια, ώστε να είναι σίγουροι, πως οι επιζώντες, θα αλληλοεξοντωθούν.

Έρημος, λειψυδρία κι όμως ακόμα κάποιοι μάχονται εθελοντικά για να σώσουν τους συνανθρώπους τους. Δεν έχουν γίνει κτήνη μέσα στη δίνη του πολέμου. Διατηρούν την ακεραιότητά τους. Έχουν ψυχή, λογική, αξίες κι ιδανικά. Η κατάσταση περίπλοκη. Συνεχείς συρράξεις μεταξύ του Ισλαμικού κράτους και διάφορων ιρακινών παραστρατιωτικών οργανώσεων. H κοινωνία, ένα καζάνι που βράζει. Η βία γεννά πάντα βία κι ο κύκλος είναι φαύλος. Εμφύλιος σπαραγμός. Η φρίκη προσωποποιημένη. Αδελφός να σκοτώνει αδελφό, τυφλωμένος από μίσος, θρησκείες και το αδυσώπητο ποτάμι αίματος, που τους περικυκλώνει.

Ο Νόρι, βρίσκεται παγιδευμένος, μέσα στην παραπάνω κατάσταση. Αναζητά ασφάλεια γι΄αυτόν και την οικογένειά του κι έχει διάθεση να προσφέρει αφιλοκερδώς, όντας νοσηλευτής, με ειδίκευση πλέον στα τραύματα πολέμου. Κι αφού μιλάμε για ιατρική, αυτός ο πόλεμος, παρομοιάζεται με έναν οργανισμό, που πάσχει από μίας μορφής καρκίνου, που κάνει συνεχείς μεταστάσεις. Στη θέση των ιστών, είναι οι άνθρωποι, που μεταλλάσσονται σε " καμικάζι ", σκορπώντας θάνατο.

Η εμπιστοσύνη έχει χαθεί. Ο φόβος κι ο τρόμος κυριεύουν τις ζωές των ανθρώπων. Συνεχή αποτρόπαια εγκλήματα. Το κακό, δυστυχώς, δεν σταματά. Είναι ίσως το πιο σκληρό, το πιο κυνικό ντοκιμαντέρ, που είδα, μέχρι σήμερα. Γιατί στα Μέσα Ενημέρωσης, δεν προβάλλεται αυτή η πλευρά, της ζωής, της αναζήτησης ελπίδας, παρά μόνο το αίμα, ο αριθμός των νεκρών κι οι εκτελέσεις. Κι αυτά, για όσα δίνουν νούμερα και πουλάνε.

Ο νοσηλευτής, από εκεί που ασχολείται με τις ζωές άλλων, γίνεται πλέον ο ίδιος πρωταγωνιστής και παρακολουθούμε τον έντιμο αγώνα του για επιβίωση. Παντού ελλοχεύει ο κίνδυνος της εκτέλεσης. Ακούγεται χαρακτηριστικά να λέει, " αν τα παιδιά μου, μου ζητούσαν, να τους εγγυηθώ για ένα καλύτερο αύριο, δεν θα μπορούσα να το κάνω ". Μία σκληρή πραγματικότητα, που σε αλλοτριώνει. Ένα ανελέητο κυνηγητό, δίχως να έχει προκαλέσει στιγμή τη μοίρα σου.

Ένα καθηλωτικό, οδυνηρό ταξίδι, στα άδυτα του " Τριγώνου του Θανάτου ". Ένας αόρατος εχθρός, που κινεί τα νήματα κι αφαιρεί καθημερινά εκατοντάδες ζωές. Βραβευμένο στο Άμστερνταμ (Καλύτερο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ-2016), ήρθε και στη Θεσσαλονίκη να μας εξιστορήσει τις δραματικές συνέπειες, που βιώνουν οι Ιρακινοί, ακόμα και σήμερα.  Στο τέλος όμως, " Η θέληση της δημιουργίας, θα νικήσει τις δυνάμεις καταστροφής, αυτός είναι ο νόμος της ζωής ".

I am not your negro

Συνηθίζεται σε ένα Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, τις περισσότερες ταινίες να μην τις γνωρίζουμε. Επιλέγουμε με το ένστικτο και με βάση την υπόθεση ή τον σκηνοθέτη, που τυχαίνει να ξέρουμε από προγενέστερη δουλειά του. Εξαίρεση σ΄αυτόν τον κανόνα αποτελεί το " Ι am not your negro " του Ράουλ Πεκ, που έφτασε μέχρι την τελική πεντάδα των OSCARS για το 2017 κι εστιάζει στην ιστορία των Αφροαμερικανών.

Βασίζεται εξ΄ολοκλήρου στα λόγια του σαρωτικού, συγγραφέα Τζέιμς Μπόλντουιν (1924-1987) κι η αφήγηση πραγματοποιείται από τον ηθοποιό, Samuel L. Jackson. Γίνεται λόγος για τους τραγικούς θανάτους των ηγετών του σπουδαίου κινήματος για τα πολιτικά, Μάλκομ Μάρτιν, Λούθερ Κινγκ και Μέντγκαρ Έβερτς και καταδεικνύεται πλήρως η εξέλιξη κι η σκληρή πραγματικότητα, όσον αφορά την αντιμετώπιση των μαύρων διαχρονικά στην Αμερική.

Μα θα μου πείτε, για δύο τετραετίες, ο πλανητάρχης, ο Μπάρακ Ομπάμα ήταν αφρικανικής καταγωγής. Σύμφωνοι, αλλά αυτό δεν αναιρεί το μίσος, τον ρατσισμό και τις προκαταλήψεις, που απορρέουν από θεωρίες σχετικά με την αρία φυλή και προφανώς οδηγούν στον φασισμό και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, απορρίπτοντας ως κατώτερους, εκ προοιμίου, αυτούς τους ανθρώπους. Ρώτησε άραγε κανένας, πώς έφτασαν αυτοί οι άνθρωποι εκεί; Αν το ήθελαν πραγματικά; Τι αγώνα έκαναν για να επιβιώσουν και να αφομοιωθούν;

Αξιοσημείωτα είναι επίσης τα εξής. Το έργο, που είχαμε την τύχη να παρακολουθήσουμε είναι βασισμένο σε ένα ημιτελές χειρόγραφο (James Baldwin-Remember This House). Αποτελεί την επιτομή του " black power ". Η λέξη, " νέγρος ", η οποία όπως σημειώνεται είναι εμπνευσμένη από τους λευκούς, ακούγεται, 78 φορές στο φιλμ.  Αποτελεί το πλέον πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ, που ήρθε στο 19ο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, με 19 βραβεία συνολικά, ανάμεσά τους, στο πρόσφατο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, στο Σικάγο, στο Λος Άντζελες, αλλά και στο Τορόντο, τη Φιλαδέλφια και το Σαν Φραντζίσκο. Χαρακτηριστικό είναι, ότι στο Rotten Tomatoes, το υπήρξε καθολική αποδοχή και βαθμολογήθηκε με 9/10, μέσα από 100 και πλέον κριτικές.

H ηθική απάθεια οδηγεί στον θάνατο της καρδιάς, οι άνθρωπο αποκτηνώνονται κι ενώ από τη φύση τους είναι όντα καλά, βγάζουν το χειρότερό τους πρόσωπο, κάνοντας πολλές φορές επίδειξη της ισχύος τους, απέναντι στους αδύναμους.  Αυτή είναι η συγκλονιστική πραγματικότητα. Ένα περίεργο παιχνίδι ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι, ένας διαρκής αγώνας για ειρήνη και ζωή επί ίσοις όροις και ένα μήνυμα για το πάθος που αυτή θέλει, απέναντι στους αριθμούς που προβάλλουν συνεχώς οι λευκοί.

Μπορεί κάποιος να πει πως τα θέματα που σκαλίζουμε είναι στενάχωρα και βαριά. Δεν θα διαφωνήσω. Αυτός είναι όμως ο στόχος ενός Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ. Να καταδείξει τα προβλήματα, να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη και να βρεθούν λύσεις για μία καλύτερη παγκόσμια κοινότητα. Έτσι, το εκλαμβάνω εγώ τουλάχιστον και μ΄αυτόν τον τρόπο το αντιμετωπίζω.

" Δεν είμαι νέγρος. Είμαι ΑΝΘΡΩΠΟΣ " !

Aπό το αριστουργηματικό Μοοnlight στο υπέρ-απαραίτητο " Ι am not your negro ", την ώρα που ανέλαβε ο Τραμπ ...

Gaza Surf Club

Ακούγοντας για τη λωρίδα της Γάζας, το μυαλό μας πηγαίνει σε πόλεμο, συνεχείς ένοπλες συρράξεις, των Παλαιστινίων με τους Ισραηλινούς κι ένα ποτάμι αίματος, δίχως τέλος. Μπορεί ένα ντοκιμαντέρ, διάρκειας 90 λεπτών να μας δείξει, πως οι άνθρωποι έχουν κερδίσει τη δική τους προσωπική ελευθερία, μέσα στη δίνη της καθημερινότητας; Φιλίπ Γκναντ και Μίκι Γιαμίν δημιούργησαν μία ταινία για την πάλη του ανθρώπου κόντρα σε Θεούς και δαίμονες, απέναντι στα υψηλότερα κύματα, κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Κάποιοι γεννήθηκαν στην μεγαλύτερη υπαίθρια φυλακή του κόσμου. Δεν το επέλεξαν. Αυτό ήταν το γραφτό τους. Εκεί που η λέξη εκεχειρία είναι σχεδόν άγνωστη, τα όνειρα κι ελπίδα δεν σβήνουν. Η θάλασσα κι ο ανοιχτός ορίζοντας, είναι το ιδανικό περιβάλλον για να πάρεις δύναμη και να ζήσεις, ατενίζοντας το μέλλον με αισιοδοξία, ακόμα κι αν γνωρίζεις, πως αύριο μπορεί να πεθάνεις. Σχήμα οξύμωρο. Απόλυτα αληθινό όμως, στην προκειμένη περίπτωση.

Οι κάτοικοι είναι απόλυτα ειλικρινείς. Το σερφ γίνεται τρόπος ζωής, τόσο στη θάλασσα, όσο και στη ζωή, περνώντας εμπόδια, ανεβαίνοντας το δικό τους γολγοθά. " Πού είναι η ελπίδα; Να την ψάξουμε κι εμείς ". Μεταξύ αστείου και σοβαρού ακούγεται, " καλύτερα να χάσω το παιδί μου, παρά τη σανίδα μου. Παιδί παντρεύεσαι και ξανακάνεις, σανίδα όμως πως θα ξαναφέρεις; ". Πραγματικά τρομερό. Κι η παραλία παραμένει η μοναδική διέξοδος.

Και ξαφνικά το σκηνικό μεταφέρεται στη Χαβάι. Εκεί πηγαίνει κάποιος, με στόχο να μεταφέρει πίσω στην πατρίδα τεχνοτροπία και γνώσεις για το άθλημα, που τόσο αγαπά ο λαός. Ένας κόσμος γεμάτος αντιθέσεις, μεταξύ των δύο κρατών. Διαφορά κουλτούρας, αντιλήψεων, ελευθερίας και συνθηκών ζωής. Μακριά πλέον, από συγκρούσεις και το άγχος της επιβίωσης. 

Την ίδια ώρα στην Παλαιστίνη, η πίεση αντικατοπτρίζεται στη συμπεριφορά των ανθρώπων. Ρατσισμός, γυναίκα σε κατώτερη μοίρα από τον άντρα και σε αντιδιαστολή φιλοδοξίες νέων ανθρώπων (" θέλω να γίνω γιατρός, όταν μεγαλώσω ")΄. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από παιχνίδι. Από στιγμές ξεγνοιασιάς, πριν ενηλικιωθούν.

Kαι μέσα στη δράση, η απαλή μουσική. Ένα κομμάτι, που γεμίζει, γεμίζει και μονάχα στο φινάλε, ακούγεται ολόκληρο. Το ντοκιμαντέρ χαρακτηρίζεται από παντελή έλλειψη σκηνών βίας και κλείνει με ένα αισιόδοξο μήνυμα. " Η Γάζα κάποτε ήταν το καλύτερο μέρος του κόσμου. Σήμερα είναι το χειρότερο. Ο καιρός όμως έχει γυρίσματα και σύντομα, θα ξανά είναι όπως παλιά ". Ενημερωτικό, συμβολικό, συγκινητικό, ρεαλιστικό, μα πάνω απ΄όλα ανθρώπινο, ύμνος στον αγώνα για τη ζωή.

Κάτω από τον ήλιο

Ο Βίταλι Μάνσκι, είναι ένα από τα τιμώμενα πρόσωπα του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Επιλέξαμε να δούμε το " Under the Sun ", καθώς μας ευαισθητοποίησε το λεπτό ζήτημα της ζωής στη Βόρεια Κορέα. Πρόκειται για έναν πολυσχιδή δημιουργό, που έχει ως μότο ζωής το " 'ο,τι με αγγίζει και με εμπνέει θέλω να το ενσωματώσω στο σινεμά μου ".

Μέσα σε κάτι περισσότερο από μία ώρα, είδαμε την μέρα μίας συμβατικής οικογένειας κι ενός έθνους, την ημέρα του εορτασμού του μεγάλου ηγέτη (Κιμ Γιονγκ Ιλ), που συμπίπτει με την ενηλικίωση της κόρης (οχτάχρονο κοριτσάκι) και την ενσωμάτωση στην κρατική νεολαία. Μέχρι εδώ όλα μοιάζουν ρόδινα. Κι όμως φίλες και φίλοι δεν μπορείτε να φανταστείτε τι βιώνουν αυτοί οι άνθρωποι και το χειρότερο το αποδέχονται, ως κάτι φυσιολογικό, καθώς δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να ζήσουν, κάτι διαφορετικό.

Η φράση που γυρνάει στο μυαλό μου περισσότερο από κάθε άλλη, είναι η " πλύση εγκεφάλου ". Οι κάτοικοι της χώρας είναι έτοιμοι να θυσιάσουν τα πάντα στο βωμό του Κιμ Γιονγκ Ουν, που λατρεύεται σαν Θεός. Απ΄όλους τους κρατικούς μηχανισμούς (προπαγάνδας) καλλιεργείται ένα τεχνητό μίσος, προς κάθε τι ξένο. Κι επιβεβαιώνεται το ρητό, " η επανάληψη είναι μητέρα, της μαθήσεως ", γι΄αυτό επαναλαμβάνουν συνεχώς ύμνους, που φτάνουν στα όρια των διθυράμβων για τον σημερινό δυνάστη και τον πρόγονό του.

Δημιουργία μάζας, απόλυτα κατευθυνόμενης. Η προσωπολατρεία σε όλο της το μεγαλείο. Κανείς δεν σκέφτεται, είναι αδύνατο να αναπτυχθούν, η κριτική σκέψη κι η προσωπικότητα. Φτάνουμε στα όρια της παράνοιας. Δεν είναι, ότι δεν τα γνωρίζουμε, αλλά μία εικόνα, ισούται πραγματικά με χίλιες λέξεις. Ανελευθερία και συμβιβασμός. 

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης, μετά την προβολή της ταινίας τόνισε, ότι τα γυρίσματα ήταν μία πολύ δύσκολη διαδικασία. Οι αρχές τους έλεγχαν, ακόμα κι όταν έπρεπε να πάνε στην τουαλέτα. Έδειξε πραγματικά τρομοκρατημένος, ο Μάνσκι. Συναισθήματα λύπησης και συμπόνοιας, βλέποντας ανθρώπους απόλυτα αποξενωμένους. Μηδενική προσωπική σχέση. Παιδιά σε στρατόπεδα-σχολεία και γονείς σε αντίστοιχους χώρους εργασίας. Τεράστια απόσταση.

Η πιο ισχυρή χούντα του κόσμου. Κι ο Έλληνας τη βίωσε και ξέρει πως είναι. Κι εδώ αντίστοιχα υπήρχαν ποιήματα και τραγούδια για τους ηγέτες. Το μοντέλο είναι το ίδιο. Απλά εκεί δεν έχει καταφέρει να αποτινάξει τον ζυγό, ο λαός και για να το καταφέρει πρέπει να αντιληφθεί το πρόβλημα. Ο πατριωτισμός είναι η λέξη κλειδί. Ασπίδα για κάθε επιδίωξη του δυνατού.

Όλα τα παραπάνω δεμένα με ένα εξαιρετικό soundtrack. Ένα ιδανικό, ένα αψεγάδιαστο κράτος, στα μάτια των πολιτών του και μόνο, που στην κυριολεξία μιλάει για ουτοπίες, επιβάλλοντας τον αυταρχισμό του. Ο άνθρωπος, ως μονάδα, δεν έχει μείζονα αξία. Μοναδικός στόχος να είναι όσο το δυνατόν πιο παραγωγικός για το σύστημα, που τον χρησιμοποιεί ως γρανάζι, μίας καλοδουλεμένης μηχανής.

Tower

Ένας πύργος είναι πάντα σύμβολο δύναμης κι εξουσίας. Διαβάζοντας τον τίτλο, σου κινεί την περιέργεια, τι μπορεί άραγε να συνέβει, την πρώτη Αυγούστου του 1966 στην Πανεπιστημιούπολη του Τέξας; Ό,τι και να σκεφτείς είναι λίγο νομίζω. Όσο τρελά σενάρια και κάνει το μυαλό κάποιου, δεν μπορεί να αγγίξει την οδυνηρή πραγματικότητα.

Ήταν ένα ηλιόλουστο πρωινό, μάλιστα σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες η θερμοκρασία άγγιζε τους 38 βαθμούς κελσίου. Το ντοκιμαντέρ ξεκινάει με το Monday, Monday των Μamas and Papas. Τίποτε δεν προμήνυε, όσα θα ακολουθήσουν. Φοιτητές μελετούσαν στη Βιβλιοθήκη, άλλοι απολάμβαναν έναν καφέ, μετά από την εξέταση του μαθήματος της Ανθρωπολογίας, πού να ήξεραν τι τους περιμένει; 

Ένας πυροβολισμός σχίζει τον αιθέρα. Σιωπή. Άτομα σωριάζονται στον προαύλιο χώρο. O ήχος εκκωφαντικός, σοκάρει. Ξανά και ξανά, προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Τρόμος. Η αστυνομία αργεί να φτάσει στο σημείο. Δεν υπάρχει οργανωμένο σχέδιο επιχείρησης κι αφόπλισης του δράστη, που σκορπάει τον θάνατο, δίχως έλεος.

Τα μέσα ενημέρωσης φτάνουν στο σημείο. Η εμπορευματοποίηση του γεγονότος είναι λυπηρή. Μία πόλη βρίσκεται σε ομηρία, κάτω από τις διαθέσεις ενός παρανοικού δολοφόνου. Πάνω από 90΄επίγειας κόλασης. O " Tower Texas Sniper " (Charler Whitman), πέφτει νεκρός, από τα πυρά ηρωικών αστυνομικών. Τι άφησε όμως πίσω της αυτή η μέρα;

Δεκαέξι νεκρούς, δεκάδες τραυματίες κι ένα έθνος παγωμένο, συγκλονισμένο, βυθισμένο στο φόβο. Όλεθρος. Και το χειρότερο; Οι πολίτες παραμένουν σιωπηλοί κι αυτό γίνεται, όταν ο πολιτισμός καταρρέει. Πρόκειται για μία εμπειρία, που δεν μπορεί να ξεχαστεί, μένει για πάντα χαραγμένη, ανεξίτηλη, στο πέρασμα του χρόνου.

Άραγε πόσα ακόμα θύματα πρέπει να θρηνήσει η ανθρωπότητα, για να ανακληθούν οι άδειες οπλοφορίας, που με τόσο μεγάλη ευκολία δίνονται σε ορισμένες πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών; Πραγματικά τρομερό. Η βία γεννά βία. Χαρακτηριστική η φωτογραφία του δράστη, μόλις στα τρία του χρόνια, παιδάκι, με δύο καραμπίνες στα χέρια.

Με τρομερή παραστατικότητα και τρόπο απόλυτα γλαφυρό, μέσα από αρχειακό υλικό, μαρτυρίες επιζώντων κι ενός είδους animation, μένουμε αποσβολωμένοι, καθ΄όλη τη χρονική διάρκεια. 82 λεπτά, αμείωτης έντασης, σφίγγεται το στομάχι σου. Από τον πυροβολισμό, στο μακελειό, την αποσιώπηση της κοινωνίας και το μεγαλείο της συγχώρεσης.

Αυτός είναι ο " Πύργος " του Κιθ Μέιτλαντ, που καταδεικνύει με τον πλέον εμφατικό τρόπο, πως η σκοτεινή πλευρά ενός ανθρώπου, που τυφλώθηκε από το μίσος, έφερε στην επιφάνεια, το μεγαλείο και την φωτεινή πλευρά, τόσων άλλων. Κι αυτό είναι το αισιόδοξο μήνυμα, μίας τραγωδίας!

Τhe Other Kids

Ένα από τα καλύτερα ντοκιμαντέρ του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τo Σάββατο το μεσημέρι στην 12:00 στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον. Πρόκειται για το " The Other Kids " του Pablo De La Chica. Η συγκεκριμένη προβολή έγινε στο πλαίσιο της ειδικής ενότητας για τα παιδιά κι άπαντες αποχώρησαν συγκινημένοι, καθώς μία πολύ ευαίσθητη ιστορία, που θίγει καίρια ανθρωπιστικά ζητήματα, αναπτύχθηκε στη μεγάλη οθόνη.

Βρισκόμαστε στην Ουγκάντα της Αφρίκης, σε μεταπολεμική περίοδο. Εκατοντάδες παιδιά παίζουν ποδόσφαιρο κάθε μέρα και κάνουν όνειρα για ένα καλύτερο αύριο. Άνθρωποι φτωχοί, στα όρια της ανέχειας, που δοκιμάζουν καθημερινά τα όριά τους. Δεν έχουν όμως άλλη επιλογή. Η ενασχόληση με τον αθλητισμό, είναι η μοναδική διέξοδος, να τους δώσει υποτροφίες, ώστε να καταφέρουν να φοιτήσουν σε σχολεία και να διεκδικήσουν την ευκαιρία για ένα καλύτερο μέλλον. Αυτό τους δίνει ελπίδα, κάθε πρωί, που ο ήλιος ανατέλλει.

Ο βασικός μας πρωταγωνιστής είναι ο Μπουμπίρου Ρίγκαν, ένα πανέξυπνο, ιδιαίτερα ταλαντούχο παιδί, που ξεχωρίσει για την ικανότητά του στο σκοράρισμα. Είδωλό του, ο Φερνάντο Τόρρες. Στα έξι του χρόνια κάνει, όσα κατά πολύ μεγαλύτεροί του. Χρειάζεται όμως τύχη και συνεχή αγώνα, για να καταφέρει να προοδεύσει. Θα τα καταφέρει άραγε;

Αρωγός της όλης προσπάθειας, είναι ένας φιλόδοξος προπονητής, που αγαπά τα παιδιά, το άθλημα και τον τόπο του. Τα συγκεντρώνει, τα φροντίζει, όσο μπορεί και τους διδάσκει αξίες κι ιδανικά, που θα τους συντροφεύουν για όλη τους τη ζωή, είτε ασχοληθούν επαγγελματικά με το ποδόσφαιρο, είτε όχι. Το να είσαι αυτάρκης, να έχεις αυτοπεποίθηση και πειθαρχία, σε βοηθούν να συγκροτήσεις μία ισορροπημένη προσωπικότητα. Καλλιεργείται το ομαδικό πνεύμα, η ομάδα είναι οικογένεια. Κι αυτός διαδραματίζει τον σημαντικότερο ρόλο στις μετέπειτα επιτυχίες της.

Ο Ρίγκαν, σε αυτό το άρτιο περιβάλλον, τηρουμένων των αναλογιών, βρήκε την θαλπωρή, που του έλειπε, ένιωσε πως ανήκει κάπου και κατανόησε πως μόνο με συλλογική πάλη θα επιβιώσουν και θα κερδίζουν το στοίχημα της ζωής τους. Ο δρόμος γεμάτος εμπόδια, η υπομονή κι η επιμονή (πείσμα) όμως αρετές, σοφών αντρών.

Τι γίνεται όμως, όταν ο κρατικός μηχανισμός επεμβαίνει; Όταν κάποιος αδίστακτος φορέας, υποθηκεύει το παρόν και τη συνέχεια αυτών των παιδιών, κλέβοντας την επιχορήγηση, που με τόσο μόχθο κέρδισαν, ώστε να πάνε σχολειο; Kαι μάλιστα διαφεύγει στη Νότια Αφρική; Θα βρεθούν ξανά στον δρόμο. Δεν χάνουν όμως το κέφι τους για τη ζωή. Κανείς δεν μεμψιμοιρεί. Είναι ζωντανοί. " Το όνειρο αποτελεί δημιουργία ζωής ", όπως ακούγεται χαρακτηριστικά.

Από την μία ο υποσιτισμός κι οι κακουχίες κι από την άλλη η χαρά του παιχνιδιού κι η προσμονή για την προπόνηση. Όλα αυτά με φόντο μία τοξική χωματερή και στο βάθος το στάδιο, που αγωνίζεται το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της χώρας. Τα δύο άκρα δηλαδή. Από την μία η αδυσώπητη καθημερινότητα κι από την άλλη το " θέατρο των ονείρων ".

Βεβαίως δεν είναι τα μοναδικά παιδιά σ΄όλη την Αφρική, που βιώνουν τέτοιες καταστάσεις. Είναι πολύ θετικό, πως υπήρξε παγκόσμια ευαισθητοποίηση. Είδαμε τον Γιάγια Τουρέ, τον Σάμουελ Ετό (διέσχισαν τα σύνορα), τον Φερνάντο Τόρρες και τον Σέρχιο Ράμος, ακόμα και τον Βιθέντε Ντελ Μπόσκε, να δίνουν το δικό τους στίγμα. Κι είναι πολύ ενθαρρυντικό, το γεγονός, ότι αυτό το ντοκιμαντέρ ταξιδεύει, σ΄όλο τον κόσμο.

Ήδη έχει κερδίσει βραβεία στο Μεξικό και την Ιαπωνία, εύχομαι να το κάνει κι εδώ στη Θεσσαλονίκη, γιατί είναι μεγάλη ανάγκη να προβληθεί το ζήτημα και να βρεθεί επιτέλους μία λύση, ώστε κι αυτά τα παιδιά, να μην είναι πλέον " τα άλλα παιδιά " του τρίτου κόσμου της Αφρικής, αλλά ισότιμα μέλη, μίας οικουμενικής κοινότητας. Δυστυχώς πολλά πράγματα, ακόμα και σήμερα τα θεωρούμε δεδομένα, γιατί απλά έτσι μάθαμε. Δεν είναι όμως ...

Ο καφές κι η τηλεθέαση

Κυκλοφορείς στην παραλία της Θεσσαλονίκης, Τετάρτη πρωί, όλα τα καφέ γεμάτα, παρ'ότι οι τιμές βρίσκονται σε προ κρίσης επίπεδα. Αναρωτιέται κανείς είναι δυνατόν; Κι όμως. Μπορεί λεφτά να μην υπάρχουν, δεν υπάρχουν όμως και δουλειές να απασχοληθούν οι νέοι. Αντί λοιπόν να εργάζονται και να είναι παραγωγικοί, ξοδεύουν, χρήματα και χρόνο άσκοπα. Σημεία των καιρών. Αυτός είναι κι ο βαθύτερος στόχος του συστήματος. Ένας καφές το πρωί και κουπόνια για συσσίτιο την υπόλοιπη μέρα. Το γεγονός, ότι η χώρα δεν έχει παραλύσει, οφείλεται στην ισχυρή μεσοαστή τάξη, που υπήρχε στην Ελλάδα, μέχρι και το 2009. Αντίστοιχα κυμαίνονται κι οι τηλεθεάσεις. Στον καφέ πρέπει κάτι να πεις. Σε μία περίοδο ηθικής κι οικονομικής (δεν έχεις να βγεις το βράδυ) κρίσης θα πιαστείς, όπως είναι φυσιολογικό, από το Survivor, το Voice, τις ομάδες (τεχνητά μίση, κατασκευή μαζών, ή κάτι ανάλογα ρηχό. Είναι δύσκολο σήμερα ο νέος να διαβάσει, έξτρα από το μοτίβο που του έχουν καταδείξει, το βαθμοθηρικό. Έχει συνδυάσει το διάβασμα με κάτι κακό, ψυχαναγκαστικό και σίγουρα όχι με τη μόρφωση. Κι όμως η φοιτητική ζωή, εφόσον έχεις στόχο πραγματικά να δουλέψεις, είναι η τελευταία ευκαιρία να λάβεις και να επεξεργαστείς μεγάλο όγκο πληροφοριών, πριν οι υποχρεώσεις στην καθημερινότητά σου σε πνίξουν. Στο αντικείμενο σου, αλλά και σφαιρικές γνώσεις για τη ζωή, με στόχο τη δημιουργία μίας πολυσχιδούς προσωπικότητας. Δυστυχώς, αυτή είναι η κατάσταση. Μετά λύπης μου την περιγράφω, μα έτσι τη βιώνω. Χάρηκα, που χθες το βράδυ παρακολούθησα το " Manchester By the Sea ", στον Κινηματογράφο κι όχι σε μία οθόνη υπολογιστή. Σε μία σκοτεινή αίθουσα, ανάμεσα σε οικείους κι αγνώστους. Είναι ένα είδος επανάστασης, στην εποχή μας. Να νιώσεις άνθρωπος, να ενεργοποιηθούν οι άμυνες σου, τα συναισθήματα σου, να δακρύσεις και να αναγνωρίσεις το μεγαλείο της ερμηνείας. Κάποιοι ίσως να μην είχαν την ευκαιρία να το κάνουν ποτέ, άλλοι ίσως να μην το επιδιώξουν ποτέ, είναι όπως στην Πολιτεία του Πλάτωνα, όσοι είναι στο σπήλαιο και δεν έχουν αντικρίσει ποτέ το φως είναι ευτυχισμένοι κι απαξιώνουν κάθε τι άλλο. Απαίδευτοι, δίχως να στίψουν το μυαλό τους, χωρίς να προσπαθήσουν. Και στο κεφάλι μου γυρίζει συνεχώς ο στίχος του Καβάφη, " κι αν τη ζωή σου δεν μπορείς να την κάνεις, όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε μόνο, μην την εξευτελίζεις ... Αυτό ακριβώς.

Τα " θέλω " μας για τα OSCAR

Η μεγάλη ώρα πλησιάσει. Οι απανταχού cineφιλ κοιτούν τους δείχτες των ρολογιών τους κι η ώρα δεν περνάει. Πάμε να δούμε φίλες και φίλοι τα δικά μας θέλω για τους νικητές, που θα γνωρίζουμε σε περίπου έξι ώρες.

Καλύτερη ταινία: Ενώ ο κόσμος έχει ενθουσιαστεί τόσο πολύ με το La La Land που και μένα με άγγιξε, θα επιλέξω το Moonlight.

Καλύτερη σκηνοθεσία: Πολλοί θεωρούν, ότι καλύτερη σκηνοθεσία και καλύτερη ταινία πάνε μαζί. Είτε ο κερδίσει ο Σαζέλ με το La La Land, είτε ο Τζέκινς για το Moonlight θα είμαι χαρούμενος.

Α΄ανδρικού ρόλου: Δυστυχώς δεν έχω καταφέρει να δει το Fences και τον Ουάσιγκτον, αλλά νομίζω, ότι πολύ δύσκολα θα χάσει το αγαλματίδιο ο Κέισι Άφλεκ για την ερμηνεία του στο Manchester By The Sea.

Β΄ανδρικού ρόλου: Ακλόνητο φαβορί βάση αποδόσεων ο Μ.Ali για το Moonlight. Βλέπω έκπληξη σ΄αυτήν την κατηγορία. Ίσως την κάνει, ο Jeff Bridges για την ερμηνεία του αστυνομικού στο Hell or High Water.

Α΄γυναικείου: Η Έμμα Στόουν είναι το προφανές φαβορί για την ερμηνεία της στο La La Land. Αν σπάσει θεωρώ, η Ιζαμπέλ Υπέρ θα κάνει την έκπληξη για το Elle.

B' γυναικείου: Eπαναλαμβάνω πως δεν έχω δει το Fences. Ακλόνητο φαβορί δίνεται η V. Davis

Πρωτότυπο σενάριο: Θα ρίσκαρα στο Lobster του Λάνθιμου, όχι επειδή είναι Έλληνας, αλλά επειδή είναι αληθινά κάτι πρωτότυπο.

Πρωτότυπο τραγούδι: Mόνο με θαύμα θα χάσει το βραβείο, το City of Stars από το La La Land.

Κινουμένων σχεδίων: Mε άγγιξε όσο κανένα άλλο, η Κόκκινη Χελώνα, αυτό θα ήθελα να κερδίσει.

Ντοκιμαντέρ μικρού μήκους: Θα ήθελα να κερδίσει το 4.1 miles, της Δάφνης Ματζιαράκη.

Ξενόγλωσσης ταινίας: Πολλάκις έχω επισημάνει την θέλησή μου για νίκη του " The Salesman " του Ιρανού Φαραντί.

Πάση Θυσία

Μία δραματική περιπέτεια, ένα σύγχρονο γουέστερν, που διαδραματίζεται στο Δυτικό Texas, αποτελεί το νέο φιλμ του Σκωτζέσου, Ντέιβιντ Μακένζι, που επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη, τέσσερα χρόνια μετά το " Γροθιές στους τοίχους ", κάνοντας την ένατη μεγάλους μήκους ταινία του. Από το περσινό Φεστιβάλ των Καννών, στο αντίστοιχο της Θεσσαλονίκης, μετράει 36 βραβεία και τέσσερις υποψηφιότητες για OSCAR. Μεγάλο μερίδιο βέβαια, στο αριστουργηματικό δημιούργημα, κατέχει κι ο σεναριογράφος, Τέιλορ Σέρινταν, που ένα χρόνο πριν, τον είδαμε στο Sicario. Ένα παιχνίδι εκδίκησης, που τελειώνει χωρίς νικητή και πραγματικά το φινάλε είναι ιδανικό, καθώς σε έναν κύκλο βίας, ποτέ δεν είσαι πραγματικός νικητής.

Βρισκόμαστε μακριά από τα πλούτη της Νέα Υόρκης, στην επαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Δύο αδέλφια αποφασίζουν να πάρουν την τύχη στα χέρια τους και να αποδώσουν δικαιοσύνη κατά το δοκούν. Ο ένας έχει αποφυλακιστεί πριν λίγο καιρό, ο άλλος πρόσφατα χωρισμένος. Στόχος να μην σκοτώσουν άνθρωπο. Θέλουν να ξεχρεώσουν το υπόλοιπό τους στην τράπεζα και να κρατήσουν το σπίτι τους, που μπορεί στο μέλλον να τους αλλάξει τη μοίρα. Στο δρόμο τους θα βρεθεί όμως ένας βετεράνος Ρέιτζερ, αποφασισμένος για μία μεγάλη νίκη, λίγο πριν την συνταξιοδότηση. Έτσι έχει μάθει να ζει. Πιστός συνοδοιπόρος του, ένας Κομάντσι, ινδιάνικης καταγωγής, αστυφύλακας.

Μέσα απ΄αυτήν την καταδίωξη, γνωρίζουμε στοιχεία για τη ζωή, των ανθρώπων αυτών, εν έτει 2017, για τις ιδιαιτερότητες της καθημερινότητάς τους και τις τράπεζες, που κι εκεί πίνουν το μεδούλι του λαού. Σε μία χαρακτηριστική σκηνή στο καζίνο, ο μεγάλος αδελφός, συναντά έναν Κομάντσι, εκείνος είναι έτοιμος να του επιτεθεί, ο Τάνερ, όμως του απαντά αφοπλιστικά, είμαι κι εγώ ένας κομάντσι. Θέλοντας να δείξει με τον πλέον εμφατικό τρόπο, πως όπως έχασε τη γη και την περιουσία του ο Ινδιάνος από τους λευκούς, τώρα αυτοί με τη σειρά τους, τη χάνουν από τις τράπεζες. Αλήθεια αυτό δεν συμβαίνει και στην Ευρώπη;

Ακριβώς αυτό είναι και το μήνυμα της ταινίας που αρχικά είχε τον τίτλο " Camache ", αλλά η παραγωγή αποφάσισε να το αλλάξει στο " Hell or High Water " (όρος υποθήκης), που ουσιαστικά σημαίνει, ότι πρέπει να πληρώνεις τη δόση σου, στην ώρα της, βρέξει, χιονίσει, όποιες κι αν είναι οι εξωτερικές συνθήκες. Αδίστακτοι μηχανισμοί, που δεν τους απασχολεί ο παράγοντας άνθρωπος, στο ελάχιστο. Ενδιαφέροντα στοιχεία είναι επίσης τα εξής: Ο σκηνοθέτης έχει αφιερώσει, αυτή του την ταινία στη μνήμη των γονέων. Προφανώς θεωρεί, πως έφτασε στο απόγειό του. Ο Chris Pine, που υποδύεται τον μικρότερο αδελφό, είναι στην πραγματικότητα δύο χρόνια μεγαλύτερος από τον B. Foster. Οι δύο τους συνεργάστηκαν νωρίτερα, το 2016 στη " Μεγάλη Διάσωση ", ενώ ο Pine, έπαιξε με την Katy Mixon (σύζυγός του), στο  " Blind Dating " το 2006.

Ξετυλίγεται παράλληλα μπροστά μας, η ιστορία του διδύμου των αδελφών κι αντίστοιχα των αστυνομικών που τους καταδιώκουν. Άλλοτε με ένταση, ρυθμό άλλοτε με χιούμορ κι εναλλαγές συναισθημάτων. Μία άλλη Αμερική, με τους δικούς της νόμους, που κυριαρχεί ο φόβος κι ο τρόμος. Αυθόρμητα μας βγαίνει να υποστηρίξουμε τους κακούς της υπόθεσης. Κυνηγούν το δίκαιο του αγώνα τους και την επιβίωση τους, με όπλο την αδελφική αλληλεγγύη. Δεν έχουν απολύτως τίποτα να χάσουν. Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του καλός, το ένστικτο της επιβίωσης όμως μπορεί να τον μετατρέψει σε αγρίμι και να τον τυφλώσει.

Μοναδικές οι ερμηνείες των τριών πρωταγωνιστών. Μπεν Φόστερ, Κρις Πάιν και φυσικά ο Τζεφ Μπρίτζες, στο ρόλο του Μ. Χάμιλτον. Από κοντά κι ο κομάντσι στα αλήθεια, Τζιλ Μπέρμιγχαμ. Με όμορφή μουσική των Nick Cave και Warren Ellis να συνοδεύει τη δράση και το τοπίο να μας οδηγεί μαθηματικά στο φινάλε.

Και φτάνουμε στην κορύφωση. Μία θυσία, μία εκτέλεση και μία δικαίωση, βαμμένη με αίμα. " Ένα τυφλό γουρούνι βρίσκει μία τρούφα, η διαίσθηση των λευκών ανθρώπων ". Το πρώτο που μένει και δικαιώνει τον αγώνα του Ρέιτζερ και στη συνέχεια ο μονόλογος του Τόμπυ, που εξηγεί στον απόστρατο, πως ήταν φτωχός σ΄όλη του ζωή. Είναι σαν μία αρρώστια. μολύνει κάθε άτομο, που γνωρίζεις, πάει από γενιά σε γενιά, λέει χαρακτηριστικά. Και κλείνει, με το  " δεν θα γίνει όμως το ίδιο με τα αγόρια μου ". Ο Μάρκους ακούει, σιωπά, του δίνει έμμεσα δίκιο. " Ίσως σου προσφέρω τη γαλήνη ". Ποια είναι άραγε η λύτρωση; Ο σκηνοθέτης αφήνει την τελευταία αίσθηση στον θεατή. Και κλείνει με τον ήλιο του Τέξας, να φωτίζει την πεδιάδα. Ισοπαλία.

Mε ξεκάθαρο κοινωνικοπολιτικό σχόλιο, για την οικονομική κρίση και την εξαθλίωση που οδηγεί τον άνθρωπο, ο Μακένζι, σκηνοθετεί ένα εξαιρετικό γουέστερν. Σκιαγραφεί τις κοινωνικές αδικίες, ακτινογραφεί άριστα τα πορτραίτα των πρωταγωνιστών κι από τις δύο πλευρές κι ισορροπεί αριστοτεχνικά ανάμεσα στην ηθική, τις αξίες και το χρέος. Οι μεγάλοι καρχαρίες τρώνε το μικρό ψάρι, εκτός κι αν αυτό τολμήσει να επαναστατήσει με το δικό του τρόπο!

ΟSCAR κι ανθρώπινα δικαιώματα

"Θέλουμε να εκφράσουμε ομόφωνη και έντονη αποδοκιμασία για το κλίμα φανατισμού και εθνικισμού που βλέπουμε σήμερα στις ΗΠΑ και σε τόσες πολλές χώρες, σε μερίδες του πληθυσμού, και το χειρότερο, μεταξύ κορυφαίων πολιτικών", αναφέρουν στη δήλωσή τους που δημοσιεύεται στα περιοδικά Variety και Hollywood Reporter.

Η επιστολή υπογράφεται από τους Φαρχαντί, σκηνοθέτη της ταινίας "Ο Εμποράκος", Μάρτιν Ζέντβλιε ("Land of Mine", Δανία), Χάνες Χολμ ("Ο Κύριος Όβε", Σουηδία), Μάρεν 'Αντε ("Τόνι 'Ερντμαν", Γερμανία), Μάρτιν Μπάτλερ και Μπέντλεϊ Ντιν ("Tanna", Αυστραλία).

"Ανεξάρτητα από το ποιος θα λάβει το βραβείο της Ακαδημίας για την καλύτερη ξένη ταινία την Κυριακή, αρνούμαστε να πιστέψουμε στον όρο των συνόρων. Αφιερώνουμε το βραβείο σε όλο τον κόσμο, στους καλλιτέχνες, στους δημοσιογράφους και στους ακτιβιστές που εργάζονται για την ενίσχυση της ενότητας και κατανόησης και που υποστηρίζουν την ελευθερία της έκφρασης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας".

Η δήλωσή τους απηχεί ομιλίες που ακούστηκαν στη συγκέντρωση στο Μπέβερλι Χιλς, η οποία οργανώθηκε από το United Talent Agency στον χώρο όπου το πρακτορείο αυτό διοργανώνει το ετήσιο πάρτι του για τα 'Οσκαρ.

H Τζούντι Φόστερ κάλεσε τους σχεδόν 500 συγκεντρωμένους να αναλάβουν δράση για την προάσπιση των ατομικών ελευθεριών και της δημοκρατίας. "Είναι καιρός να απαιτήσουμε απαντήσεις, να πούμε στους αιρετούς μας αξιωματούχους να κάνουν τη δουλειά τους και να μην είμαστε ανεκτικοί απέναντι στο χάος, στον παραλογισμό και στην πολεμοκαπηλία"

Manchester By the Sea

Η τρίτη σκηνοθετική προσπάθεια του Kenneth Lonnergan, είναι κατά γενική ομολογία κι η πλέον επιτυχημένη του. Από το θέατρο, στο σινεμά και τώρα στα 55 του χρόνια, σε μία μεγάλη επιτυχία, που κέρδισε τη Χρυσή Σφαίρα Α΄αντρικού ρόλου, είναι υποψήφια για έξι Όσκαρ και μετρά συνολικά ήδη 99 βραβεία, ξεκινώντας από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Sundance. Ύμνος για τη δύναμη, τον πόνο και τις αντοχές του ανθρώπου, που συχνά καλείται να ξεπεράσει, για να επιβιώσει.

Αφετηρία της δράσης αποτελεί ο θάνατος του αδελφού του πρωταγωνιστή, Τζο. Ξαφνικά βρίσκεται και πάλι στο Μάντσεστερ (ΗΠΑ), έχοντας αφήσει τη δουλειά του στη Βοστώνη. Η επιστροφή όμως, του προκαλεί μεγάλο προβληματισμό και δυστυχία. Ακροβατεί συνεχώς μεταξύ του ηθικού χρέους προς τον μεγάλο αδερφό και την ανατροφή του υιού του και της δική του ισορροπίας, που συχνά διαταράσσεται. Πρόκειται για έναν φιλότιμο βιοπαλαιστή, που ένα μοιραίο λάθος του παρελθόντος, έχει σημαδέψει ανεξίτηλα τη ζωή του.

Και πώς να μην συμβεί αυτό; Kι όμως δεν το βάζει κάτω, όσο κι αν πονάει, όσο κι αν τον κατατρέχουν οι δαίμονες κι αν έχει πληγωθεί. Δεν υπάρχει χειρότερη τιμωρία, απ΄αυτήν, που έχει βιώσει. Η διακοπή της γραμμικής αφήγησης κι οι συνεχείς αναδρομές, μας εξηγούν πολλά, που στην αρχή έμοιαζαν σκοτεινά. Έχει στιγματιστεί (" ο γνωστός ") από μία άδικη κοινωνία, μα ο ίδιος έχει καταδικάσει τον εαυτό του, περισσότερο από τον καθένα. Κι αυτό είναι το πλέον τραγικό.

Ο Λι έχει μίας πρώτης τάξης ευκαιρία, να ξορκίσει τα παλιά. Δεν το αντέχει όμως, σε τούτο τον τόπο. Ο Πάτρικ (Lucas Hedges) στέκεται άξια δίπλα του και του υποδεικνύει έμμεσα τον δρόμο της λύτρωσης. Η ζωή συνεχίζεται. Βρίσκουν τρόπο επικοινωνίας κι οικοδομούν μία σχέση αλληλεγγύης. Ωριμάζουν συγχρόνως, ο ένας κυριολεκτικά, ο άλλος μεταφορικά. Πάντα έχοντας στο κεντρικό φόντο τη βάρκα, του πατέρα, που τους ενώνει.

Ό,τι και να πει κανείς για την ερμηνεία του Κέισι Άφλεκ είναι λίγο. Τα βραβεία μιλούν από μόνα τους. Η ταινία είναι βασισμένη ολόκληρη πάνω του, ώστε να τον αναδείξει. Ένας άντρας απελπισμένος, που καλείται να βιώσει την οδύνη εσωτερικά, αθόρυβα συνεχώς. Κάποιες στιγμές ξεσπάει, ειδικά όταν πίνει, με άγαρμπο τρόπο. Είναι τόσο παραστατικός, θαρρείς και το έχει βιώσει, στη δική του προσωπική ζωή. Ένας μαραθώνιος για μία δεύτερη ευκαιρία στη ζωή, μετά από τόσα αλυσιδωτά χτυπήματα της μοίρας. Άξιοι συμπαραστάτες τόσο, ο L. Hedges (Πατ), όσο κι Μ.Williams (Ράντι).

Μία πόλη δίπλα στη θάλασσα, είναι η ελεύθερη μετάφραση του τίτλου. Μακριά από τα πλούτη των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Σαν απόκληροι στα νότια της Μασαχουσέτης, περήφανοι όμως, δίνουν τον τίμιο αγώνα τους, μέσα σε τόσες δυσκολίες. Ο καιρός συμβαδίζει με τη ψυχοσύνθεση του ήρωα. Συνεχής συννεφιά και βροχή. Σαν να κλαίει το σύμπαν για τα τόσα δεινά, που του έχουν τύχει. Μαζί και τα τοπία της φύσης, επιτείνουν το αδιέξοδο κι ας δίνουν φαινομενικά μία ανάσα.

Ένα έργο που καθηλώνει, που θέτει τον θεατή σε θέση πρωταγωνιστή, που αν μη τι άλλο ευαισθητοποιεί και συγκινεί. Μία σπουδαία ταινία, ένα κοινωνικό δράμα, που προσωπικά για μένα μπαίνει μέσα στις κορυφαίες για αυτήν την κινηματογραφική χρονιά. Μην χάσετε την ευκαιρία να το δείτε.

Nocturnal Animals

Ο Τομ Φορντ είναι μία πολυδιάστατη προσωπικότητα. Δραστηριοποιείται κυρίως στο χώρο της μόδας,ως σχεδιαστής κι αυτή είναι μόλις η δεύτερή του ταινία, μετά το " A single Man ", εφτά χρόνια πριν. Aν είναι όμως να κάνει μία σπουδαία ταινία την δεκαετία, χαλάλι του. Σκηνοθετεί το Nocturnal Αnimals, βασισμένο στο μυθιστόρημα του, Όστιν Ράιτ, " Tony and Susan " (1993). Κέρδισε το μεγάλο βραβείο στη Βενετία, υποψήφιο για Χρυσές Σφαίρες, ενώ έφτασε μέχρι την τελική φάση των Oscars.

Μία διάσημη γκαλερίστα μοντέρνας τέχνης της Νέας Υόρκης, η Σούζαν Μόρροου έχει όλα τα υλικά αγαθά και την αναγνώριση του κοινού, της λείπει όμως η αληθινή ευτυχία, που δεν αγοράζεται. Εγκλωβισμένη μέσα σ΄έναν προβληματικό γάμο, βιώνει την απόλυτη μοναξιά κι αναλώνεται σε ανούσιες συναναστροφές για να καλύψει το κενό. Στα όρια της κατάθλιψης, έρχεται να την ταράξει συθέμελα, ένα ακυκλοφόρητο βιβλίο, που τις στέλνει, ο πρώην σύζυγος της, Έντουαρντ Σέφιλντ, δεκαπέντε χρόνια μετά τον χωρισμό τους, με προσωπική αφιέρωση.

Ουσιαστικά παρακολουθούμε δύο ιστορίες, τη μία μέσα στην άλλη. Από την μία ένα υπαρξιακό δράμα κι από την άλλη ένα αστυνομικό θρίλερ, που ξεκινά από μία οικογενειακή τραγωδία. Tις ενώνει η λέξη ΕΚΔΙΚΗΣΗ, με την μεταφορική και την κυριολεκτική σημασία αντίστοιχα. Η ψυχολογική κατάσταση της Σούζαν είναι ικανή από μόνη της, να την φέρει σε τέλμα. Ξεκίνησε να διαβάζει από περιέργεια το βιβλίο, αναλώθηκε όμως σε μία μυθοπλαστική ιστορία, βυθίστηκε και το τελείωσε, μέσα σε λίγες, " εφιαλτικές " για την ίδια, ώρες.

Συνειρμικά έρχονται στο μυαλό της, όλα τα λάθη του παρελθόντος και τη στοιχειώνουν. Πως υποτίμησε τις ικανότητες του Έντουαρντ, τον τρόπο, που τον άφησε, όσα πέρασαν μαζί και καταλήγει στο συμπέρασμα, πως οι αποφάσεις της, κάθε άλλο, παρά σωστές ήταν. Μάλλον ο ρομαντισμός χωρούσε στη ζωή της, παρά την ταξική διαφορά και τώρα, μετά μεγάλης λύπης, το συνειδητοποιεί. Μία θλίψη την κυριεύει, αναζητεί την λύτρωση. Θέλει να επανορθώσει και να καλύψει το χαμένο χρόνο.

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης, τονίζει, πως η Σούζαν είναι ο ίδιος, εννοώντας προφανώς τα αδιέξοδα στα οποία περιέρχονται άνθρωποι, που φαινομενικά, τα έχουν όλα,  είναι πετυχημένοι κι αναγνωρισμένοι, δεν έχουν όμως εκείνα τα μικρά, τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας, που δίνουν χρώμα στη ζωή. Ίσως γι΄αυτό κάνει την ταινία, για να εξωτερικεύσει τον εσωτερικό του κόσμο. " Πάλεψα με τον εαυτό μου, πάνω στο έργο ".

Πρόκειται για ένα ταξίδι αντιθέσεων. Από την Σούζαν και τον Έντουαρντ. Στον πλούτο της Δύσης (σοφιστικέ, Νέα Υόρκη) και τον αγροτικό Νότο (Τέξας), στο φως και το σκοτάδι, τον πολιτισμό, την εξουσία. Όλα με υποδειγματικό τρόπο. Ένα παζλ, που ο θεατής, θέλοντας και μη, γίνεται κομμάτι του κι εμπεριέχει όλες τις εκφάνσεις της ζωής, την αγάπη, τον έρωτα, την απογοήτευση, τη βία.

Με εξαιρετικά πλάνα, καθ΄όλη τη διάρκεια και τρομερές ερμηνείες, από Amy Adams, Michel Shannon (υποψήφιος για OSCAR β΄αντρικού ρόλου) και Jake Gylenhaal, καθηλώνει άπαντες, εκτός κι αν χαθούν, ανάμεσα στην πραγματικότητα και την μυθοπλασία. Συνεχείς αλληγορικές σκηνές, λεπτή σύνδεση παρόντος-παρελθόντος, έντονοι παραλληλισμοί.

Κι η αγωνία κορυφώνεται, όσο πλησιάζουμε στην τελευταία σκηνή. Κι εκεί που θα μπορούσαμε να έχουμε ένα happy end, γίνεται η μεγάλη ανατροπή. Απόλυτη σιωπή, απόγνωση, μόνη στη ζωή, μην έχοντας πλέον επιλογή. Πίστεψε πως θα έχει τη δεύτερη ευκαιρία, η ζωή όμως δεν της την έδωσε. Κι εδώ που τα λέμε, ίσως να μην της άξιζε ...

Υπόθεση Φριτς Μπάουερ

O Λαρς Κράουμε επανέρχεται στη μεγάλη οθόνη, με την " Υπόθεση, Φριτς Μπάουερ-Μυστική Ατζέντα". Ένα φιλμ, επίκαιρο, με διαχρονικό χαρακτήρα, που μας ταξιδεύει στο μακρινό 1957 και μας δείχνει τον αγώνα ενός ανθρώπου, ώστε αποδοθεί δικαιοσύνη κι η νέα Γερμανία, μετά τη δίνη του Β΄παγκοσμίου πολέμου, να οικοδομηθεί σε στέρεα θεμέλια. Είναι όμως καθολική βούληση αυτή, ή μήπως μία δική του προσωπική ουτοπία, κόντρα σε ένα παγκόσμιο σύστημα, που είναι ικανό να συνθλίψει τον κάθε ρομαντικό;

Ο ηλικιωμένος διευθυντής της εισαγγελίας, Φριτς Μπάουερ, είναι αποφασισμένος να τιμωρήσει τους εγκληματίες συμπατριώτες του, που λίγα χρόνια πριν έκαναν κατά συρροή αποτρόπαιες πράξεις. Πολλοί απ΄αυτούς όμως, με έξυπνα τεχνάσματα, παραμένουν ακόμα στο πολιτικό προσκήνιο. Το έργο του μόνο εύκολο δεν είναι και προσπαθεί να ξετυλίξει τον μίτο της Αριάδνης, έχοντας ελάχιστους πραγματικούς συμμάχους στο πλάι του. Το γεγονός, πως είναι εβραικής καταγωγής, είναι αρκετό για κάποιους, ώστε να τον στιγματίσουν και να φτάσουν στην απλή ρήση-κατηγορία, πως ψάχνει μία απλή εκδίκηση για τους χιλιάδες συμπατριώτες του, που έγιναν στάχτη στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του τρίτου Ράιχ.

Στην πραγματικότητα όμως, ο συγκεκριμένος άνθρωπος, έχει ένα όραμα για τη νέα χώρα, που οικοδομείται. Μία ελπίδα για το μέλλον. Ψάχνει αξίες κι ιδανικά στα συντρίμμια του πολέμου. Για να πάει μπροστά η χώρα, πρέπει να ξορκίσει τους δαίμονες του παρελθόντος κι όχι αυτοί να ενυπάρχουν και να εμποτίζουν συνειδήσεις, με φαύλες ιδέες και πιστεύω, μέχρι να έρθει η ώρα, που και πάλι θα νιώσουν δυνατοί, ώστε να τα επιβάλλουν στην ανθρωπότητα. Σας έρχεται στο μυαλό κάτι απ΄όσα βιώνουμε σήμερα; Σωστά σκέφτεστε. 

Πιστός συνοδοιπόρος στην κούρσα απόδοσης δικαιοσύνης, ο εισαγγελέας, Καρλ Άουγκερμαν. Τους ενώνει ένα κοινό πάθος, που στο τέλος θα αποδοθεί μοιραίο, για έναν από τους δύο. " Άνθρωποι σαν εσάς σπανίζουν ", λέει ο πρεσβύτερος, Φριτς στον νεαρό Καρλ. Προοικονομία, για όσα θα ακολουθήσουν και το σθένος, που θα δείξει ο δεύτερος, ίσως στη πιο κομβική απόφαση για τη ζωή του.

Πρόκειται για ένα φιλμ, από το οποίο αντλούμε πολλά ιστορικά στοιχεία, είναι σαν ένα μάθημα στην μεγάλη οθόνη, σίγουρα με τρόπο πιο ενδιαφέροντα, απ΄αυτόν, που γίνεται στις αίθουσες των σχολείων. Βλέπουμε μία χώρα σε αναταραχή, σε αποσύνθεση, να αναζητά μάταια την ταυτότητά της και να εγκλωβίζεται στο σήμερα, στο εφήμερο, μη μπορώντας να κοιτάξει πιο πέρα. Σαν να φορά παρωπίδες, κάτι σαν την σημερινή Ελλάδα, που πλέον, περιμένει ένα θαύμα από τον Θεό.

Η ερμηνεία του Μπούρκχαρτ Κλάουσνερ μεστή. Σοβαρός, στιβαρός, με πείσμα να φτάσει μέχρι το τέλος. Σκιαγραφείται μία πολυσχιδής προσωπικότητα, με τα καλά της και τα αρνητικά της. Δίπλα του ο R. Zehrfeld, ακροβατεί μεταξύ της οικογένειας, της δουλειάς και του πάθους του, που τελικά θα τον οδηγήσει, απέναντι στο γράμμα του νόμου, καθώς μπορεί η σβάστιγκα να έπεσε, όμως τα κατάλοιπά της, έμειναν με τη μορφή νόμων στο κράτος.

Μιλάμε προφανώς για μία συντηρητική Ευρώπη. Για την ήπειρο του φόβου, που ο καπιταλισμός δημιουργεί μάζες, στις οποίες στοχεύει ο ναζισμός. Άλλωστε για να βρεθεί πρόσφορο έδαφος για την επικράτηση των ολοκληρωτικών καθεστώτων πρέπει να έχουμε κρίση, οικονομική-κοινωνική, ηθική. Η ιστορία μας διδάσκει, αν εμείς ξανακάνουμε τα ίδια λάθη, δυστυχώς η ανθρωπότητα θα βιώσει τις ανάλογες οδυνηρές συνέπειες. Είναι νομοτελειακό ...

Μία διεθνής συνωμοσία, που υποθάλπει εγκληματίες, στο βωμό μίας φαινομενικής σταθερότητας. Μια αποσιώπηση και μία άρνηση να κοιτάξουμε το παρελθόν κατάματα και να " συλλάβουμε " τους ηθικούς αυτουργούς. Τι ορίζεται άραγε ως εθνική προδοσία και τι ως ηθικός εκβιασμός και δικαίωση, μετά θάνατον;  Μπορεί άραγε να νικηθεί το κακό; Κι αν ναι, πόσο βαθιές είναι τελοσπάντων, οι ρίζες του; 

Neruda

Ο Πάμπλο Λοραίν δεν κάνει μία απλή ταινία για τη βιογραφία του Πάμπλο Νερούδα. Ο Χιλιανός σκηνοθέτης, στήνει ένα αστυνομικό θρίλερ με πολιτική χροιά, αντλώντας στοιχεία από τη ζωή του μεγάλου ποιητή. Ακροβατεί μεταξύ της πραγματικότητας και της μυθοπλασίας και το αποτέλεσμα κερδίζει τον θεατή. Πρεμιέρα στις Κάννες, τον γύρο του κόσμου κι υποψηφιότητα της χώρας για το Οscar Ξενόγλωσσης Ταινίας και την αντίστοιχη Χρυσή Σφαίρα.

Βρισκόμαστε χρονικά στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου (1948), λίγο μετά το τέλος του Β'παγκοσμίου. Ο Γερουσιαστής, Νερούδα, νομπελίστας ποιητής, έχει το λαϊκό έρισμα. Κατηγορεί ανοιχτά τον πρόεδρο, Βιντέλα, ότι πρόδωσε το κομμουνιστικό κόμμα. Ξαφνικά χάνει τη θέση του και κινδυνεύει με σύλληψη. Ο θρύλος όμως δεν πρέπει να μπει στο μπουντρούμι. Κάπως έτσι αρχίζει ένα ανελέητο κυνηγητό, με τον αστυνόμο, Όσκαρ Πελουσονώ να αναλαμβάνει το δύσκολο έργο της σύλληψης του.

Κι ενώ μιλάμε για μία καταδίωξη, όπλα του Νερούδα ειναι τα ποιήματά του, που στόχο έχουν να αφυπνίσουν τη συνείδηση του λαού. Η απουσία σιδερικών συναρπάζει. Μόνο σε μία σκηνή ο ποιητής και στην τελευταία ο αστυνόμος κρατούν πιστόλι. Μοιάζει με ένα ρομαντικό ανθρωποκυνηγητό, γνωρίζοντας όλοι τον τελικό νικητή. Η στιχομυθία της γυναίκας του, ζωγράφου, Ντέλια Ντελ Καρίλ, με τον Πελουσονώ, προοικονομεί ουσιαστικά και το φινάλε.

Ο σκηνοθέτης τονίζει, κάνοντας μία ταινία θέλεις να αιχμαλωτίσεις την αίσθηση της πραγματικής ζωής. Ο Π. Νερούδα είναι τόσο σύνθετος κι εκτενής δημιουργό, που είναι σχεδόν αδύνατο να τον κατατάξουμε μόνο σε μία κατηγορία. Γι΄αυτό επιλέξαμε την ιστορία της φυγής του, την έρευνα και το λογοτεχνικό θρύλο. Του άρεσαν οι ιστορίες μυστηρίου, ένας είδος, που εμπεριέχει αλλαγές και χαρακτήρες που εξελίσσονται. Κανένας δεν καταλήγει όπως ξεκίνησε, ούτε ο κυνηγός, ούτε η λεία. Είναι μία ψεύτικη βιογραφία. Δημιουργήσαμε ένα Νερουδιακό φιλμ κι όχι ένα φιλμ για τον Νερούδα. Ένα διήγημα, που κι ο ίδιος θα ήθελε να διαβάσει.

Κάπως έτσι ο poeta έγινε σύμβολο για το λαό της Χιλής. Ο Πάμπλο Πικάσο εκφώνησε διθυράμβους για τον αγώνα του. Το τέλος του, περίπου στα 70 του χρόνια, έδωσε το έναυσμα για την τελική εξέγερση ενάντια στην δικτατορία του Πινοσέτ. Έργο ζωής, για μία ζωή. Σπουδαία, μεγάλο, απλό, καθημερινό. Ο κορυφαίος ποιητής του 20ου αιώνα, κατά τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.

Όσον αφορά το φιλμ, είναι αριστοτεχνικά δοσμένο. Σπουδαία δουλειά τόσο στο μοντάζ, όσο και στην εικόνα και τα χρώματα αυτής. Σαν κάτι από παλιά ελληνική ταινία. Θέλει να μας μεταφέρει νοερά στην εποχή. Κι όσο η δράση επιτείνεται, τόσο πιο έντονα τα χρώματα. Με τον Νερούδα στα μαύρα και το χιόνι παντού. Τρομερή αντίθεση. Κι οι ερμηνείες, μοναδικές. Τόσο ο Λούις Νιέκο στο ρόλο το ομώνυμου πρωταγωνιστή, όσο κι ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερναλ, ως αστυνόμος-κυνηγός.

Κι ενώ η ταινία μας μιλάει για τον μεγάλο ποιητή-ηγέτη της αριστεράς στη Χιλή, ένα άλλο πρόσωπο ο αστυνόμος, έχοντας ισότιμο ρόλο, προσπαθεί να μπει από το παραθυράκι στο πραγματικό στόρυ κι ο αγώνας του είναι συγκινητικός. Να μείνει το όνομα του χαραγμένο στην ιστορία, έστω ως αυτός που δεν μπόρεσε να πιάσει τον Νερούδα, αν και το πολέμησε με όλα τα δυνατά μέσα και τις ανθρώπινες δυνάμεις. Κι ο ποιητής του χαρίζει την υστεροφημία του.

Κομψοτέχνημα. Ισομερώς κατανεμημένο στο πρώτο και το δεύτερο μέρος, που η δράση κλιμακώνεται. Και μεγάλος νικητής, ο άνθρωπος. Οι αξίες και τα ιδανικά. " Κι αν τίποτα δεν μπορεί να μας σώσει από το θάνατο, τουλάχιστον η αγάπη μπορεί να μας σώσει από τη ζωή. " Ποίηση μέχρι το τέλος, γιατί τα γραπτά μένουν κι όποιος γράφει για κάτι σημαίνει πως το αγαπάει ...