Another Day of Life

H πλατιά μάζα του κόσμου δεν είναι ακόμα απόλυτα εξοικειωμένη με τις ταινίες animation. Μπορεί το απόγευμα του Σαββάτου η κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον να μη γέμισε ασφυκτικά, αλλά oι τυχεροί απολαύσαμε μία αληθινά σπουδαία ταινία. "Άλλη μία ημέρα ζωής" των Ραούλ ντε λα Φουέντε και Ντάμιαν Νένοβ από τις Κάννες στη Θεσσαλονίκη. Μία δουλειά οχτώ ετών, η οποία βασίζεται στο αυτοβιογραφικό έργο του Ρ.Καπουσίνσκι. Ενός πολεμικού ανταποκριτή που μετά απ΄αυτή του την εμπειρία έγινε συγγραφέας κι έγραψε πάνω από δέκα βιβλία για όσα έζησε στην επίγεια κόλαση.

Μεταφερόμαστε στην Ανγκόλα περίπου το 1975. Οι αποικιοκράτες Πορτογάλοι αποχωρούν εν μία νυκτί και λίγο πριν η χώρα κυρήξει την ανεξαρτησία της επίσημα ξεσπάει εμφύλια αιματοβαμμένη σύρραξη. Σπαραγμός. Από τη μία ο λαός κι από την άλλη μισθοφόροι με μικρό τμήμα του κόσμου, υποκινούμενοι από την CIA. Πώς όμως και γιατί φτάσαμε εκεί, στην πηγή των γεγονότων; Μας οδηγεί ο δραστήριος ρεπόρτερ Ρίτσαρντ Καπουσίνσκι που θέλει να βρεθεί στο μάτι του κυκλώνα και να γνωστοποιήσει την κατάσταση φρίκης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Γνωρίζει κι ο ίδιος πως αναλαμβάνει ένα παράτολμο εγχείρημα κι εφόσον επιβιώσει, ποτέ ξανά δε θα είναι ο ίδιος. "Αν έχεις ζήσει τον πόλεμο δε φεύγει ποτέ από πάνω σου". Η συνάντησή κι η αλληλεπίδρασή του με μία κοπέλα, την Καρλότα, που σε πρώτη φάση του σώζει τη ζωή θα αποβεί μοιραία. Πιθανώς την ερωτεύτηκε κι αποφασισμένος όπως ήταν να υπερασπιστεί το δίκαιο έκανε των απώλειά της ασπίδα, ώστε να φτάσει μέχρι το τέλος. Όλα όσα θα βιώσει στο διάστημα παράμονής του είναι τρομερά, με τον κίνδυνο να ελλοχεύει σε κάθε του βήμα.

Η κατάσταση που αντικρίζει αποτυπώνεται στην εξής λέξη, "confusao". Tο απόλυτο χάος. Για τους περισσότερους το ντοκιμαντέρ αυτό λειτουργεί κι ως ένα μάθημα ιστορίας για το τι συνέβη εκείνη τη χρονική περίοδο. Πληροφορούμαστε την καθοριστική συμβολή-παρέμβαση των Κουβανών, ώστε να αποφευχθεί η επέλαση του καθεστώτος Απαρτχάιντ σε ολόκληρη την Αφρική. Την ώρα που οι Σοβιετικοί έκαναν πίσω, ο Φιντέλ Κάστρο τόλμησε, γνωρίζοντας πως οι πιθανότητες δεν ήταν με το μέρος τους.

Ιδιαίτερη εικόνα η στιγμή που δύο Ευρωπαίοι, ένας Πολωνός κι ένας Πορτογάλος αξιωματικός συζητούν για τη σωτηρία της Ανγκόλας, της Αφρικής, της ανθρωπότητας. Αυτή είναι η πραγματική Ευρώπη. Όσον αφορά τους γηγενείς θέλουν να βρεθούν έστω σε μία φωτογραφία λίγο πριν πεθάνουν, πριν χάσουν την μεγάλη μάχη. Να μείνουν στην ιστορία. Να μη χαθούν απλά κι ανώνυμα στη φωτιά. Ποιος μπορεί να τους αρνηθεί αυτήν την τελευταία τους επιθυμία;

Ένα εκρηκτικό μίγμα animation και αρχειακού υλικού, που μας οδηγεί στην τρανταχή απόδειξη του προφανούς. Μόνο αν εμπλακείς προσωπικά σε μία τραγωδία μπορείς να αποτυπώσεις την ολότητά της. Ο Ψυχρός Πόλεμος δεν τελειώνει ποτέ. Και πράγματι αυτή η κατάσταση πιθανώς να συνεχίζεται σε μικρότερο βαθμό με συνεχείς επεμβάσεις, ακόμα και σήμερα. Πού είναι άραγε τα ιδανικά, τα δικαιώματα και πόσος αγώνας πρέπει να γίνει για να μη ξεχάσουμε;

Κλειστός Φάκελος Χάμαρσκελντ

O Μαντς Μπρίγκερ ανοίγει ή τουλάχιστον προσπαθεί τον κλειστό φάκελο του θανάτου του γενικού γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Νταγκ Χάμαρσκελντ το 1961. Από εκεί ξεκινάει ως αφετηρία και ξετυλίγει ένα κουβάρι αποκάλυψης πληροφοριών για τα αθέατα εγκλήματα, που διεπράχθησαν στην Αφρική εκείνα τα χρόνια και ταυτόχρονα για τον μηχανισμό συγκάλυψής τους από τον Δυτικό Κόσμο, που πάντα θεωρούσε τους Αφρικανούς κατώτερους. Όσο κι αν μας προσβάλλει αυτό.

Ο Χάμαρσκελντ ταξιδεύει προς τον Κονγκό, προκειμένου να δώσει λύση σε μία εμφύλια σύγκρουση. Θα συμμετείχε σε ειρηνευτικές συνομιλίες με στόχο να αποτραπεί η ανεξαρτητοποίηση ενός μέρους της χώρας, που ουσιαστικά άνηκε σε εταιρείες, που είχαν τοποθετήσει μισθοφορικό στρατό για να προσπίσουν τα συμφέροντά τους. Ξαφνικά το αεροπλάνο που τον μεταφέρει, πέφτει κι ο επιθεωρητής βρίσκει τραγικό θάνατο κάτω από ανεξιχνίαστες συνθήκες. Το δε αξιοπερίεργο, ότι το σώμα του δε βρίσκεται σε κομμάτια όπως του υπολοίπου πληρώματος, αλλά σε κανονική μορφή σημαδεμένο με ένα φύλλο χαρτί. Τι μπορεί να συμβολίζει;

Η αφήγηση δεν είναι ακριβώς γραμμική. Είναι ικανή να μπερδέψει τον θεατή, καθώς μπλέκουν πολλά ονόματα κατά τη διάρκεια της ενδελεχούς έρευνας. Σε αυτή την πορεία αποκαλύπτονται ένοχα μυστικά και λύση έρχεται να δώσει ένας άνθρωπος, πρωταγωνιστής των γεγονότων, που λύνει τη σιωπή του, προσπαθώντας να λυτρώσει τη ψυχή του σε μία διαδρομή εξομολόγησης. Ένα πρόσωπο κλειδί, που έψαχναν για περίπου έξι χρόνια.

Ο Μπρίγκερ δίνει τον δικό του χαρακτήρα στο ντοκιμαντέρ. Λεπτό χιούμορ, ένταση, ανατροπές, γλαφυρές περιγραφές, μαρτυρίες. Δύο άνθρωποι με δύο φτυάρια και δύο ανιχνευτές μετάλλων. Σαν σύγχρονος Δον Κιχώτης είναι αποφασισμένος να φτάσει σε αποκαλύψεις. Θα ακούσουμε επιτέλους αυτόπτες μάρτυρες, που και κανένας δε ζήτησε τη συνδρομή τους στην έρευνα. Αυτά που ακούγονται ξεπερνάνε κάθε φαντασία, ειδικά η αποκάλυψη για τον " εμβολιασμό " διαβρώνει τα όρια της ανθρώπινης φύσης.

Μισό αιώνα μετά, φέρνει ξανά στην επικαιρότητα αυτήν την υπόθεση, καθώς νέα στοιχεία βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Θα αλλάξει κάτι επί της ουσίας; Θα υπάρξει ηθική δικαίωση για το θύμα και τους οικείους του; Έστω και τώρα ... Ένας " τρελός " ιδεαλιστής που πάλεψε με όλες του τις δυνάμεις υπέρ της αυτοδιάθεσης και των δικαιωμάτων των λαών. Μάλλον αυτό ενόχλησε όμως κάποιους. Με το σχήμα του κύκλου ολοκληρώνεται η αφήγηση, σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα στον κόσμο μας.

Επιχειρώντας τη διαλεύκανση μίας τραγωδίας-μυστήριο, ο Δανός σκηνοθέτης δεν αφήνει αμφιβολία στο ακροατήριο, το οποίο βγάζει τη δική του ετυμηγορία μέσα από τα στοιχεία που παρατίθενται. Ένα ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ, που ακροβατεί πάνω σε μία τεντωμένη γραμμή με την μυθοπλασία. Ο ρόλος της ομάδας SAIMR και τα κίνητρα που οδήγησαν στη δολοφονία του Χάμαρσκελντ μας οδηγούν στην απληστία των ανθρώπων, με τον μύθο του Μίδα να είναι θέμα χρόνου να αναβιώσει.

To εταιρικό πραξικόπημα

Στην Ενότητα " Όλα είναι Πολιτική " του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης φιλοξενήθηκε " The Corporate Coup d' Εtat " του Φρεντ Πίμποντι σε συμπαραγωγή ΗΠΑ-Καναδά. Με αφορμή το βιβλίο, Πολιτισμός χωρίς Συνείδηση του Σάουλ Ράλστον Τζον, o σκηνοθέτης κάνει μία αναδρομή στην ιστορία και φτάνει μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής του σήμερα, με ηγέτη τον Ντόναλντ Τραμπ. Μπορεί άραφε αυτό το τόσο καλά οργανωμένο σύστημα να εξαλείψει τον σπόρο της καλοσύνης;

Παρεμβάσεις, εισβολές, πραξικοπήματα. Μία συνήθης τακτική που οδηγεί στην αποσταθεροποίηση. Και τότε ποιος θα επωφεληθεί; Είναι προφανές πως ο εταιρικός μηχανισμός είναι έτοιμος να αδράξει κάθε ευκαιρία σε ολόκληρο τον πλανήτη. Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται κάπως κοινότυπα, αλλά είναι η αλήθεια μίας διαδρομής που κρατάει πολλά πολλά χρόνια. Δε βρίσκομαστε απλά στην απαρχή μίας σκοτεινής περιόδου, αλλά στην εξέλιξη ενός πολέμου συμφερόντων, διαφθοράς και διπλωματίας.

Μέσα από μαρτυρίες Αμερικανών πολιτών που νιώθουν πως η κεντρική εξουσία τους έχει εγκαταλείψει εδώ και χρόνια κατανοούμε το μέγεθος της απόστασης στη νοοτροπία μεταξύ του μέσου ανθρώπου και της ηγεσίας. Όσο κι αν τα κατευθυνόμενα Μέσα προσπαθούν να περάσουν μία ωραιοποιημένη κατάσταση, η πλατιά μάζα του κόσμου βρίσκεται στα όριά της κι ο φόβος να ξυπνήσει το τέρας είναι μεγαλύτερος από κάθε άλλη εποχή μεταπολεμικά. Άλλωστε και τότε ανάλογες καταστάσεις εκμεταλλεύτηκαν για ανελιχθούν στην εξουσία.

Αυτό το καρπορατιστικό μοντέλο δημιουργεί πρόσφορο έδαφος σε ανθρώπους  με ανάλογες φιλοδοξίες. Όπως λέγεται χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί το σύμπτωμα κι όχι την ασθένεια. Ένα ανδρείκελο της εξουσίας, που όταν της είναι άχρηστο θα το πετάξει και θα πάει στον επόμενο. Μία απόλυτα κυνική παρουσίαση της διαμορφωθείσας κατάστασης. " Για 500 πλουσίους, υπάρχουν 1.000.000 κάτω από το όριο της φτώχειας ". Εξαφανίζεται, εξαφανίστηκε η μεσαία τάξη. Κι όταν ο σωτήρας σε απογοητεύει είναι σαν να κόβεις μόνος σου τις αρτηρίες σου ...

Σύντομα στην κουβέντα έρχονται σύγχρονοι φιλόσοφοι, πολιτικοί αναλυτές, γίνεται αναφορά στον σπουδαίο ανθρωπολόγο-κοινωνιολόγο, Νόαμ Τσόμσκι, ενώ όλα τα παραπάνω συνυφαίνονται με αναλύσεις ερευνητών δημοσιογράφων, που με στοιχεία παρουσιάσουν κι επιβεβαιώνουν τα παραπάνω. " Η ιστορία της Δημοκρατίας είναι σαν την Μπλουζ. Την ώρα που νομίζεις πως πέτυχες, πως κέρδισες, ξυπνάς, λες καλημέρα με τη θλίψη ". Το ζητούμενο είναι πλέον να βρεθεί αυτός που θα δώσει ξανά όραμα στον κόσμο.

Βρισκόμαστε στην κατάληξη μίας μακράς και μεθοδικής διαδικασίας. Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ προσπαθεί να πιάσει το νήμα από την αρχή και να εντοπίσει το πότε και, κυρίως, το πως η Δημοκρατία στην Αμερική (κι όχι μόνο) πέρασε από τα χέρια των πολιτών σε αυτά των πολυεθνικών. Όλα αυτά σε μία εποχή που χάσαμε την ικανότητα μας να σκεφτόμαστε, να επεξεργαζόμαστε την πληροφορία κι είναι πλέον σύνηθες να συγχέουμε την εικόνα με τη γνώση.

Πεθαίνεις μονάχα δύο φορές

Απόγευμα Πέμπτης, λιμάνι Θεσσαλονίκης, αίθουσα Φρίντα Λιάππα. Μία αίθουσα γεμάτη και περίπου μία ώρα νωρίτερα σχηματίζεται ουρά για τις ακυρώσεις. Μάλλον κάτι καλό παίζει εδώ. Ο λόγος για το You Only Die Twice του Γαϊρ Λέβ από το Ισραήλ. Μία ταινία που ακροβατεί ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και το θρίλερ μυστηρίου, όπως τόνισε κι ο ίδιος ο σκηνοθέτης πριν την πρώτη προβολή, που αποτέλεσε μάλιστα ευρωπαϊκή πρεμιέρα. Μία ιδιαίτερη τιμή για το Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης.

Ξεκινάμε από τους δρόμους τους Τελ Αβίβ, μία ιστορία κληρονομιάς ανοίγει τον ασκό του Αιόλου και μεταφερόμαστε νοερά στον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αφετηρία της αναζήτησής μας μία ιστορία ταυτότητας. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σχεδόν άμεσα στην Αυστρία. Ποιος είναι άραγε ο πραγματικός Ερνστ Μπεχίνσκι; Yποθέσεις, σενάρια, ανατροπές και μετά ησυχία. Μοιάζει δεδομένο πως κάποιος ναζί έκλεψε το εβραϊκό διαβατήριο, ώστε να επιβιώσει μετά την ήττα. Είναι όμως αυτή τη πραγματικότητα;

O Mπεχίνσκι ή Μπεσίνσκι πέθανε δύο φορές μία το 1969 και μία το 1987. Οι πυλώνες πάνω στους οποίους είναι δομημένο το ντοκιμαντέρ είναι δύο. Από τη μία η αποκατάσταση της αλήθειας κι από την άλλη το πνεύμα αγάπης. αλληλεγγύης και συμπόρευσης ανθρώπων που προέρχονται από εντελώς διαφορετικές κατοβολές, από τον απέναντι πόλο της ιστορίας θα λέγαμε δίχως υπερβολή. Κι αυτή είναι μία πρώτης τάξης απάντηση σήμερα, που πάνε να αναβιώσουν ιστορίες φασισμού στην Ευρώπη.

Και μετά την ησυχία ... ξανά στις επάλξεις. Νέα στοιχεία. Φτάνουμε μέχρι και το Λος Άντζελες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής για να λυθεί ο γρίφος και να ξετυλιχθεί επιτέλους ο μίτος της Αριάδνης. Μία ιστορία έρωτα, φιλίας, υποστήριξης κρύβεται πίσω από το " προφανές ". Όσα είχαν σκεφτεί ήταν αδύνατον να πλησιάσουν την αλήθεια, που έμεινε καλά κρυμμένη στο μπαούλο των αναμνήσεων για χρόνια. Ένα τρίγωνο αποκαλύψεων, που έφεραν στο φως μία πολύ ευαίσθητη πλευρά του ανθρώπου.

Σε μία εποχή κατά την οποία πιο " εύκολα σκοτώνεις, παρά αλλάζεις ταυτότητα ", ο Λεβ λυτρώθηκε και με το τέλος της ταινίας του λύτρωσε και το κοινό μαζί του. Ένα ημερολογίο επιβίωσης, προδοσίας, συμβιβασμού και μία φωνή πως ο πολιτισμός μπορεί να ενώσει πριν να είναι πολύ αργά. Κάπως έτσι το μίσος κι οργή θα δώσουν τη θέση τους στο χαμόγελο και την αγάπη. Με κωμική χροιά, χιούμορ και πνεύμα αισιοδοξίας περνάει ένα καθολικό μήνυμα ελπίδας αντίθετο με την εποχή.

Ένα οδοιπορικό στον δρόμο για τη δικαίωση της τιμής, της υστεροφημίας, της αιώνιας ζωής. Μία μάχη σκληρή με τον χρόνο, που όμως δεν αλλοτροιώνει, αλλά δυναμώνει το πνεύμα συνεργασίας. Μία μικρή ιστορία, που δείχνει τον δρόμο και σ΄άλλες ανάλογες, ανείπωτες να ειπωθούν επιτέλους. Οι απάνθρωποι ναζιστές δεν έχουν χώρο στον κόσμο μας, δε θα κερδίσουν, θα επικρατήσει η ΑΓΑΠΗ κι ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ να είστε σίγουροι γι΄αυτό ..

Εσύ τι θα κάνεις, όταν ο κόσμος πάρει φωτιά;

Ακόμα μία ευχάριστη έκπληξη στο 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Αυτή τη φορά από τον Ρομπέρτο Μινερβίνι. " What You Gonna Do When the World΄s οn Fire? " Aφορμή μία σειρά από στυγερές δολοφονίες Αφροαμερικανών το καλοκαίρι του 2017, που έφερε στο μυαλό σκοτεινές εικόνες από το παρελθόν. Ένα ντοκιμαντέρ φτιαγμένο από μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του νέου ανεξάρτητου σινεμά που καταπιάνεται με ένα μείζον θέμα της εποχής μας.

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Άνθρωποι που νιώθουν πολίτες δεύτερης διαλογής στην ίδια τους τη χώρα. Δίνουν γενναίο αγώνα για δικαιοσύνη και προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Μία απρόκλητα σαρωτική βία σε όλα τα επίπεδα, επειδή έτυχε να γεννηθούν κομμάτι αυτή της φυλής. Εκεί έγκειται το πρόβλημα. " Ποτέ δεν μας είδαν σαν ανθρώπους, πάντα μας αντιμετώπιζαν σαν ζώα ". Έμαθαν να δουλεύουν σκληρά για επιβιώσουν, είναι στο DNA τους κι έτσι θα πεθάνουν με το κεφάλι ψηλά.

Κατά την οχταετία Προεδρίας του Μπάρακ Ομπάμα έγιναν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση σε πολλά επίπεδα. Η συνέχεια όμως μοιραία έμελλε να μας γυρίσει πολλά χρόνια πίσω. Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ένας εντελώς διαφορετικός ηγέτης με άλλες αξίες και πιστεύω. Το ιδανικό θα ήταν να είχε κερδίσει ο Μπέρνι Σάντερς για την ανθρωπότητα, για τις επιχειρήσεις όμως που κινούν τα νήματα; Ποιος έχει άραγε την ευθύνη; " Είστε όλοι ένοχοι ... "

Ένα δριμύ κατηγορώ και συγχρόνως μία φωνή απόγνωσης κι αγωνίας ανθρώπων όλων των ηλικιών. Γεννήθηκαν με τον φόβο, μεγάλωσαν μ΄αυτόν, ζουν καθημερινά μη ξέροντας αν αυτή είναι η τελευταία φορά που αντίκρισαν τα παιδιά τους. Είναι δυνατόν να συμβαίνουν αυτά στην καλύτερη χώρα του κόσμου; Όλη τους η ζωή αναλώνεται σε έναν αγώνα για δικαίωση, "no justice no peace ".
Black Power. Το φωνάζουν και παίρνουν θάρρος ο ένας με τον άλλον. Σαν να λένε υπάρχουμε κι εμείς.

Παραμένουν όσο μπορούν στο παιχνίδι. Τραγουδούν για τον πόνο, τη χαρά και προσμένουν σε καλύτερες ημέρες. Ξεθωριασμένες ζωές, όπως το ασπρόμαυρο φόντο καθ΄όλη τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ. Η υποκρισία σ΄όλο της το μεγαλείο. Από τη μία βραβεύσεις σε τελετές όπως αυτή των OSCARs για να φανεί μία εικονική ισότητα κι από την άλλη βίαιες ανθρωποκτονίες, που κρύβουν μίσος. "Πώς μπορείς να σκοτώνεις έναν άνθρωπο εν ψυχρώ; "

Ένας στοχασμός πάνω στο φλέγον θέμα των φυλετικών διακρίσεων, επίκαιρος όσο ποτέ στην Αμερική του Τραμπ. " Ο πάτος είναι μαύρος κι ο αφρός λευκός ". Ένα μεγάλο παράπονο για κάτι που δεν επέλεξαν οι ίδιοι. Μία σατανικά διεφθαρμένη κοινωνία που χρησιμοποιεί ως όπλο της τον ταξικό ρατσισμό για να ελέγχει μία μεγάλη μερίδα ατόμων. Οι " Μαύροι Πάνθηρες " συνεχίζουν τον αγώνα τους για τα στοιχειώδη, αλλά μόνο μία αλλαγή στην ηγεσία θα τους δώσει πραγματικό δικαίωμα στην ελπίδα ...

Η ταινία προβάλλεται το Σάββατο 13:15 στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον.

Panama Papers

Όταν κάποιος ακούει Panama Papers το μυαλό του τρέχει σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα ξεπλύματος μαύρου χρήματος, που έσκασε σαν χιονοστιβάδα, αλλά για τους μη εμπλεκόμενους πέρασε και δεν ακούμπησε, καθώς αυτό επεδίωξε το σύστημα οργανωμένα. Στην ενότητα " Όλα είναι πολιτική " του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης παρακολουθήσαμε το ομότιτλο έργο του Άλεξ Γκουίντερ. Μία δουλειά που σκαλίζει κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων και βάζει το μαχαίρι στο κόκκαλο.

Τα πάντα ξεκίνησαν το 2015. Ένα ανώνυμο μέιλ προσγειώθηκε στην οθόνη του Γερμανού δημοσιογράφου, Μπάστιαν Ομπερμάγιερ. Ο ίδιος με μεγάλη υπομονή και συγκρότηση οργάνωσε ένα σχέδιο δράσης. Φυσικά μοιράστηκε το περιεχόμενο με μία εξειδικευμένη ομάδα δημοσιογράφων από σε άκρη σε άκρη της γης. Ατέλειωτες ώρες εργασίας, αγωνία και τελικά μία αποκάλυψη που συντάραξε την κοινή γνώμη κι οδήγησε την ομάδα των δημοσιογράφων-ερευνητών του ICIJ στο Βραβείο Πούλιτζερ.

Θα αναρωτηθεί κανείς ποια ονόματα μπορεί να βρέθηκαν να συνδέονται με αυτή τη λίστα; Πολιτικοί, αρχηγοί κρατών, κορυφαίοι ποδοσφαιριστές, επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι και φυσικά Έλληνες σε έναν αγώνα διαφθοράς, με προφανή στόχο τη φοροδιαφυγή και την προστασία των κεφαλαίων τους. Σύντομα με την αποκάλυψη του θέματος, είχαμε τις πρώτες παραιτήσεις, δεν άργησαν οι καταδικαστικές αποφάσεις κι ακόμα και σήμερα εκκρεμούν δίκες. Μία ηθική αλλά κι ουσιαστική δικαίωση ανθρώπων που ρίσκαραν τις ζωές τους κόντρα σε ένα παγκόσμιο διεφθαρμένο, πολύ καλά οργανωμένο μηχανισμό.

Αναδεικνεύεται ένας κόσμος για λίγους, τους ισχυρούς, που έχουν κατασκευάσει ένα παράλληλο εικονικό σύμπαν για τις καταθέσεις τους, την ώρα που παγκόσμια ο υπόλοιπος κόσμος υποχρεώνεται σε μία οικονομική υποδούλωση για να ισορροπήσει η κατάσταση. Μοιάζει τόσο σουρεαλιστικό, οι πλούσιοι να φοροδιαφεύγουν κι οι φτωχοί να ματώνουν, χάνοντας ακόμα και την πρώτη κατοικία τους, αλλά αυτή είναι η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.

Θα αναζητήσει μήπως κανείς τον ηθικό αυτουργό; Δεδομένα πάντως μιλάμε για ένα παγκόσμιο πρόβλημα με μεγάλες προεκτάσεις στο σήμερα. Σε μία εποχή υποπαραχώρησης της δημοκρατίας, η δημοσιογραφία τείνει να ακολουθήσει έναν μονόδρομο προς την εξάλειψη κάθε δεοντολογίας, ιδεώδους, κι αξίας. Η ερευνητική δημοσιογραφία όμως δείχνει λίγο λίγο σφυγμό. Το διαβάζουμε στα κατορθώματά της, το παρακολουθήσαμε σε αρκετές ταινίες (Spotlight, Truth κ.α.), που πήραν αφορμή από πραγματικά γεγονότα.

Η μεγαλύτερη διαρροή απόρρητων εγγράφων στην ιστορία της ανθρωπότητας αποκάλυψε έναν κολοσσιαίων διαστάσεων δίκτυο εγκληματικής δραστηριότητας, σοκάροντας την παγκόσμια κοινή γνώμη. Υπάρχουν άραγε νόμοι για όλους και πόσα νομικά παραθυράκια μπορούν να βρεθούν για να γλιτώσουν; Οι απαντήσεις κι οι συνέπειες αυτών των συνταρακτικών αποκαλύψεων στο εν λόγω ντοκιμαντέρ, που προβάλλεται εκ νέου την Παρασκευή 8 Μαρτίου στις 22:45 στην αίθουσα Σταύρος Τορνές.

Free Solo

H πρώτη Κυριακή του Φεστιβάλ ήταν μία ημέρα που τα είχε όλα και φυσικά μία πολύ σπουδαία ταινία στο κλείσιμό της. Bραβευμένη μάλιστα με το ΟSCAR στην κατηγορία Καλύτερο Ντοκιμαντέρ μόλις μία εβδομάδα πριν. Το Free Solo ήρθε στο Ολύμπιον για μία μοναδική και μάλιστα δωρέαν στο κοινό προβολή. Eλίζαμπεθ Τσάι Βασαρχέλι και Τζίμι Τσιν έβαλαν στο μικροσκόπιο τους τη ζωή του διάσημου αναρριχητή, Άλεξ Χόνολντ με την υπογραφή φυσικά του National Geographic.

Μεταφερόμαστε στην Καλιφόρνια και τον επιβλητικό γρανιτένιο μονόλιθο του Ελ Καπιτάν. Ο Άλεξ νωρίτερα έχει σκαρφαλώσει και σε άλλες κορυφές, αλλά αυτή η διαδρομή κρύβει ιδιαίτερους κινδυνούς. Πρώτα απ΄όλα γιατί επιλέγει την ελεύθερη αναρρίχηση, δίχως σχοινιά και καμία προστασία. Κάθε λάθος, όχι απλά μπορεί, αλλά είναι μοιραίο για τη ζωή του. Φίλοι του και μύθοι του αθλήματος χάθηκαν στην προσπάθειά τους να κατακτήσουν μία κορύφη, ωστόσο αυτό καθόλου δεν τον πτοεί.

Η αδρεναλίνη μιας προσπάθειας χωρίς επιστροφή τον πεισμώνει ακόμα περισσότερο. Διαβάζει πολλές φορές τη διαδρομή, μέχρι να νιώσει έτοιμος. Σημαδεύει τα δύσκολα σημεία. Γυμνάζεται, τρέφεται κυρίως με λαχανικά κι ετοιμάζεται ψυχολογικά. Αυτή η μάχη είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της ζωής του μέχρι τώρα.  Ή θα κατακτήσει το Χρυσό μετάλλιο ή θα πεθάνει. Μέση λύση δεν υπάρχει. 900 μέτρα κάθετα σε ύψος, τα εμπόδια πολλά κι ο τερματισμός μακριά.

Παράλληλα γνωρίζουμε την ιδιαίτερη σχέση με τη σύντροφό του. Βρίσκονται τόσο κοντά, μα συγχρόνως τόσο μακριά. Το μεγάλο του πάθος έχει υψώσει ένα τείχος ανάμεσά τους. Υπάρχει αγάπη, ο ένας όμως κατοικεί σε σπίτι κι ο άλλος σε τροχόσπιτο, ώστε να μεταφέρεται με ευκολία από τόπο σε τόπο ανάλογα με την επιλογή κάθε φοράς. To μεγαλύτερό κομμάτι της ζωής του είναι η αναρρίχηση κι αυτό απαιτεί πλήρη αφοσίωση και καθημερινή κατάθεση ψυχής. Σίγουρα δεν είναι κάτι που θα κάνει ο καθένας, αλλά ο Άλεξ αξίζει τον σεβασμό και γιατί όχι τον θαυμασμό μας.

Ένα θέμα που γύριζε στο μυαλό μου, καθώς παρακολουθούσα το ντοκιμαντέρ είναι κατά πόσο ηθική είναι αυτή η μεταφορά-καταγραφή μίας σπουδαίας ανθρώπινης επίδοσης. Θεωρώ δεδομένο πως επηρέασε τον Άλεξ, διότι το free solo είναι μία προσωπική υπόθεση. Μπορεί να πας τα ξημερώματα ή το μεσημέρι ή όταν το επιλέξεις, χωρίς να ενημερώσεις κανέναν, γνωρίζοντας τις συνέπειες της πράξης σου. Μία αγωνιώδης παρακολούθηση που κόβει την ανάσα. Ένας σύγχρονος άθλος που μπαίνει στο πάνθεον της ιστορίας των free solo climbers.

Ένα οπτικό υπερθέαμα, καθώς είναι στιγμές κατά τις οποίες αν έχει κάποιας μορφή ίλιγγο αρχίζεις να ζαλίζεσαι ακόμα κι από την μεγάλη οθόνη. Ένα παράτολμο εγχείρημα, που κανείς δεν έχει δικαίωμα να του απαγορεύσει. Θα είναι σαν να του κόβει το οξυγόνο. Άλλωστε όπως σημειώνει κι ο ίδιος ανά πάσα στιγμή ο καθένας μπορεί να πεθάνει. Κάπως έτσι αντιμετωπίζει τον φόβο που απαιτεί ο στόχος του, σαν ένας πολεμιστής της εποχής. Λάθος ή σωστό μονάχα ο χρόνος θα το κρίνει ...

Η ταινία προβάλλεται σήμερα στις 21:00 από το κανάλι του National Geographic κι είναι διαθέσιμο στην Ελλάδα μέσω Cosmote TV, Vodafone TV και Wind Vision.

Γιατί η Θεσσαλονίκη λέει ναι ...

Σε μία εποχή γεμάτη προβλήματα και δυσκολίες με τη χώρα να κλείνει μία δεκαετία προγραμμάτων λιτότητας και σκληρών μέτρων, η Θεσσαλονίκη φωνάζει ναι στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ και γιορτάζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την 21η διοργάνωση από την περασμένη Παρασκευή μέχρι και την προσεχή Κυριακή. Πολλοί αναρωτιούνται πώς συμβαίνει αυτό. Οι απαντήσεις δίνονται στις αίθουσες κι ευρύτερα στην κοινωνία. Ίσως το σημείο κλειδί είναι να κάνεις την αρχή και νιώσεις κομμάτι της διοργάνωσης, της γιορτής της έβδομης τέχνης.

Μέσα σε μία πολύ απαιτητική καθημερινότητα με τεράστιο φόρτο εργασίας προσπαθώ να αφιερώσω χρόνο σε πράγματα που θα με βελτιώσουν, θα με ενημερώσουν, θα με βοηθήσουν να καταλάβω τον κόσμο και να κατανοήσω σε βάθος τους μηχανισμούς που καθορίζουν τις ζωές μας. Η μελέτη λογοτεχνικών βιβλίων ή άλλων σχετικά με την πολιτική και τα ανθρώπινα δικαιώματα διευρύνει τους ορίζοντές σου. Γίνεται η αφορμή για μία βαθύτερη αναζήτηση, που δεδομένα θέλει χρόνο και προκαλεί κλυδωνισμούς στην καθημερινότητά σου, καθώς δε σε αφήνει να ηρεμήσεις.

Ωραία όλα αυτά, αλλά τι σχέση έχουν με το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ; Ωραία ερώτηση. Επειδή ακριβώς ο κόσμος δεν έχει χρόνο, επειδή φτάσαμε σε μία εποχή το βασικό θέμα συζήτησης να είναι η επιβίωση, αφιερώνοντας ένα δεκαήμερο μέσα στον χρόνο έχεις την ευκαιρία να ταξιδέψεις, να γνωρίσεις τον κόσμο και τα προβλήματά του. Μέσα απ' αυτήν τη διαδικασία γίνεσαι πιο δυνατός. Από την Αφρική μέχρι την Ασία κι από την Αμερική ως την Αυστραλία. Πράγματα που λίγο πολύ γνωρίζουμε, αλλά όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με αυτά ο χρόνος σταματάει.

Το " αρνητικό " της όλης υπόθεσης είναι πως ποτέ ξανά δεν θα είσαι ο ίδιος. Αυτό ισχύει τουλάχιστον για εμένα. Μετά από αλλεπάλληλα πολυεπίπεδα χαστούκια δεν είσαι πλέον το ίδιο εύπιστος, χάνεις την αθωότητα σου και κατανοείς πλήρως σε τι κόσμο πόνου και διαφθοράς μεγαλώνεις. Όλα αυτά φαντάζουν μάταια, ίσως ρομαντικά. Είναι πιθανό να σε οδηγήσουν σε βαθιά περισυλλογή και βεβαίως αυτοκριτική. Αυτό κατ'εμέ είναι το μεγάλο κέρδος αυτής της επίπονης για τη ψυχή διαδικασίας. Ακούγεται κάπως οξύμωρο, αλλά αυτό είναι ...

Ειδικά αυτή η κατηγορία ταινιών δίνει μία ξεχωριστή αμεσότητα, παραστατικότητα και ζωντάνια. Θέλοντας και μη γίνεσαι κοινωνός του κάθε προβλήματος και σκέφτεσαι τι θα έκανες εφόσον ήσουν σε ρόλο πρωταγωνιστή. Δοκιμάζεται η προσωπικότητα, ο χαρακτήρας σου με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Άλλη μία δοκιμασία κι άλλη μία και μία νέα απογοήτευση. Όσο περισσότερο αντέχεις, γίνεσαι ατσάλι, έτοιμος να αντιμετωπίσεις κάθε συζήτηση την επόμενη ημέρα, κάθε πρόκληση στον δρόμο.

Όλα αυτά τα μικρά μικρά δημιουργούν κάτι μεγάλο, το ΠΝΕΥΜΑ. Κι αυτό ακριβώς είναι το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το οποίο ανήκει στον κόσμο του, που το έχει σηκώσει και το έχει φτάσει ανάμεσα στα κορυφαία του κόσμου. Από αίθουσα σε αίθουσα, από εκδήλωση σε εκδήλωση, από πάρτυ σε πάρτυ, λίγες ώρες ύπνου και ξανά εκεί  πάλι και πάλι. Είναι εθιστικό και ταυτόχρονα απολαυστικό ταξίδι. Έχει ο καθένας την ευκαιρία να το ζήσει. Μη χάνεις χρόνο λοιπόν ...

The Advocate

Bουτιά ξανά στο Διεθνές Διαγωνιστικό μετά το " ISIS ... Tomorrow: Οι Χαμένες Ψυχές της Μοσούλης ", για τη Συνήγορο των Ρέιτσελ Λι Τζόουνς και Φιλίπ Μπελές, που καταχειροκροτήθηκε στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον το απόγευμα της Τρίτης. Ένα συγκινητικό πορτραίτο μίας γυναίκας που έχει αφιερώσει όλη της τη ζωή στην απονομή δικαιοσύνης. Mία γνωστή διαδρομή από το Σάντανς στη Θεσσαλονίκη. Μία προσπάθεια που διήρκεσε περίπου τέσσερα χρόνια και στη χώρα της το Ισραήλ δεν έχει προβληθεί ακόμα για προφανείς λόγους.

Μεταφερόμαστε σε μία γνώριμη ζώνη. Σε κυρίαρχο φόντο Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι. Όχι όμως τόσο οι μεταξύ τους σχέσεις κι οι αιματηρές συγκρούσεις, όσο μία δικηγόρος που προασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Λέα Τσεμέλ. Λειτουργεί ως " υπεράσπιση " των κατηγορουμένων Παλαιστινίων για κάθε μορφής αδίκημα. Mία αληθινή μαχητής της ζωής, στον δρόμο για τη λύτρωση της ψυχής. Για 50 χρόνια υπερασπίζεται τα δικαιώματα ανθρώπων, που η πλατιά μάζα τους έχει καταδικάσει στη συνείδησή του ως " τρομοκράτες ".

Γνωρίζει την κατάσταση εκ των έσω, έχει βρεθεί αντιμέτωπη με κίνδυνο ακόμα και για την ίδια της τη ζωή, ωστόσο δεν το βάζει κάτω παρά τα εμπόδια που θα συναντήσει ακόμα κι από την " ανεξάρτητη δικαιοσύνη ". Δε κάνει διακρίσεις, δε κάνει διαχωρισμούς, αντιμετωπίζει την κάθε περίπτωση ξεχωριστά με ψυχραιμία. Έχει προσφέρει τις υπηρεσίες της σε φεμινίστριες και φονταμενταλιστές, σε ειρηνικούς διαδηλωτές κι ένοπλους μαχητές. Η αγκαλιά της χωράει κάθε κατατρεγμένο.

Με μεγάλη μας χαρά είδαμε στην αίθουσα την ίδια την πρωταγωνίστρια, τον ακτιβιστή συζυγό της, τον περήφανο υιό της και το σκηνοθετικό δίδυμο. Μετά από ένα θερμό χειροκρότημα, πήρε τον λόγο και μίλησε με το κοινό. Τόνισε ότι αντιπροσωπεύει, όχι απλά το μέλλον, αλλά ένα πολύ δυνατό μέλλον, επίσης επέμεινε στη σημασία της προβολής της ταινίας σε όλο τον κόσμο, ενώ υποστήριξε πως η κατάσταση συνεχίζει να είναι δύσκολη εντός των τειχών της πατρίδας της.

Στόχος του ντοκιμαντέρ πέρα από την ανάδειξη αυτής της σπουδαίας προσωπικότητας είναι να ευαισθητοποιήσει και τον υπόλοιπο κόσμο πάνω σε θέματα απόδοσης δικαιοσύνης. Ένα λιθαράκι, όπως οφείλει ο καθένας μας για τη γη που μας φιλοξενεί. Γίνεται το παράδειγμα για τις επόμενες γενιές, για την τόλμη και τη θυσία των καθημερινών απολαύσεων στον βωμό της ψυχικής-ηθικής ανταμοιβής.

Kι ακόμα αν όλα τα έχεις κάνει ιδανικά, η δικαίωση δεν αποτελεί κάθε φορά το επιστέγασμα της προσπάθειας. Οι ήττες περισσότερες από τις νίκες στις δικαστικές αίθουσες κι όμως είναι εδώ με πείσμα, με το ίδιο πάθος, με την ίδια αυταπάρνηση, με διάθεση να παλέψει και να φτάσει ως το τέλος και τότε να κοιμηθεί ήσυχη, με τη συνείδησή της καθαρή ότι έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της, ώστε να αφήσει έναν καλύτερο κόσμο. Αυτή είναι η ιστορία της Λέα Τσεμέλ υποψήφια για τον Χρυσό Αλέξανδρο ...

Μake the Economy Scream

To νέο ντοκιμαντέρ του Άρη Χατζηστεφάνου (This is Not a Coup), πιο επίκαιρο από ποτέ, μας ταξιδεύει στην μακρινή, σοσιαλιστική Βενεζουέλα μέσα από ένα εντυπωσιακό οδοιπορικό στο μεγαλύτερο θύμα προπαγάνδας του 21ου αιώνα. Τη στιγμή που ο Γκουαϊδό αυτο-ανακηρύσσεται Πρόεδρος της χώρας με τη στήριξη του Δυτικού Κόσμου κι η απειλή εμφυλίου ελλοχεύει στον δρόμο προς την απόλυτη εξαθλίωση.

Από την πρωτεύουσα, το Καράκας μέχρι τις παραγκουπόλεις στα σύνορα με την Κολομβία και παράλληλα σε όλες τις γωνιές του κόσμου, όπου μπορεί να προκύψει κάποιο χρήσιμο στοιχείο στον δρόμο για την αλήθεια. Δεδομένα η χώρα αντιμετωπίζει προβλήματα και δύσκολες καταστάσεις, αλλά σε καμία περίπτωση δεν επικρατεί ολοκληρωτικός όλεθρος όπως παρουσιάζεται.

Σπουδαίοι κοινωνιολόγοι-ανθρωπολόγοι, όπως ο Νόαμ Τσόμσκι έχουν καταπιαστεί με τα εγκλήματα των ισχυρών κατά της ανθρωπότητας. Μέσα σε 80΄γίνεται ένας κύκλος υπενθύμισης για αρκετούς κι ενημέρωσης για τους περισσότερους, που αγνοούν την πραγματική διάσταση των πραγμάτων κι αφήνονται σε αυτό που επικρατεί άκριτα. Υπάρχει άραγε χαρτί υγείας στο Καράκας;

Όλα αυτά την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν ακόμα ένα έμμεσο πραξικόπημα κατά της κυβέρνησης Μαντούρο, με φόντο τα κοιτάσματα πετρελαίου μίας ακόμα χώρας της Λατινικής Αμερικής. Σας θυμίζει κάτι; Οικονομικός στραγγαλισμός, εμπάρκο και τελικά κατάρρευση του καθεστώτος. Οι παραπάνω κυρώσεις " σκοτώνουν "τη Βενεζουέλα. Make the economy scream, όπως ακριβώς ο τίτλος, όπως η εντολή του Ρίτσαρντ Νίξον μερικά χρόνια πριν για τη Χιλή.

Μέσα από εξαιρετικές εικόνες και γλαφυρές περιγραφές ( " να μην βρίσκεις βενζίνη εδώ είναι σουρεαλιστικό ") ο σκηνοθέτης, ένας άνθρωπος που ταξίδεψε ολόκληρο τον κόσμο για να παρουσιάσει μία πλήρως εμπεριστατωμένη έρευνα μας δείχνει με τον πλέον εμφατικό τρόπο πως κακώς κείμενα υπάρχουν παντού, αλλά δε μιλάμε για μία περιοχή συλλογικής κατάθλιψης, τουλάχιστον μέχρι σήμερα.

Ένα ντοκιμαντέρ που πρέπει να δουν όλοι. Μικροί, νέοι, μεγάλοι και να το κρατήσουν ως οδηγό αμφισβήτητης των πάντων που τους σερβίρονται εύκολα για όλη τους τη ζωή. Ένας Έλληνας μαχητής στην πρώτη γραμμή του ρεπορτάζ για να λάμψει η πραγματικότητα, που οι λίγοι τη γνωρίζουμε, αλλά η πλατιά μάζα της αγνοεί, δυστυχώς.

Μη τη χάσετε ...

ISIS, Tomorrow ... Oι Χαμένες Ψυχές της Μοσούλης

Πέρυσι ήταν το " Πατέρες και Υιοί " του Ταλάλ Ντερκί που ταξίδεψε από το Σάντανς στη Θεσσαλονίκη για να μας διηγηθεί μία πολύ σκληρή ιστορία, φέτος " Οι Χαμένες Ψυχές της Μοσούλης " των Φραντσέσκα Μανόκι και Αλέσιο Ρομένσι που συμμετέχει στο Διεθνές Διαγωνιστικό, που έχει ως βάση του τη θεματική, " μη μου άπτου ". Δύο ντοκιμαντέρ, που ως ένα βαθμό συνδέονται, με κέντρο φυσικά τα παιδιά, αλλά το κεντρικό τους μήνυμα είναι ελαφρώς διαφορετικό.

Μοσούλη κι η κάθε Μοσούλη στην Μέση Ανατολή και τον κόσμο ολόκληρο. Μία εμπόλεμη ζώνη για χρόνια. Από τη μία ο ιρακινός στρατός από την άλλη οι δυνάμεις του ISIS και στην μέση άμαχα θύματα. Χιλιάδες. Γυναίκες και παιδιά, που δεν το επέλεξαν, απλά έτυχε να γεννηθούν εκεί. Δεν είχαν την ευκαιρία να χαρούν την αθωότητα της ηλικίας τους. Στρατολογήθηκαν σε μέτωπα κι έπρεπε να πολεμήσουν τον " αόρατο εχθρό ". Θυσία τα μεγαλύτερα αγαθά της ζωής, η ίδια η ζωή.

Από τους μηχανισμούς προπαγάνδας και κατήχησης χρησιμοποιούνται όλα τα όπλα σε νεαρή ηλικία, καθώς διαμορφώνεται η σκέψη του νέου. " Στον άνθρωπο μένει μόνο ό,τι είναι χρήσιμο ". Ουσιαστικά δε δίνεται επιλογή στους μαχητές. Μονάχα να γίνουν μάρτυρες αυτοκτονίας, ώστε να κερδίσουν μία θέση στον Παράδεισο. Βλέπεις παιδιά, ανήλικα παιδιά, κομμένα στην μέση. Είναι παρανοϊκό, είναι τρελό κι όμως τα έχουν κάνει να πιστέψουν, πως έτσι θα κερδίσουν την αιώνια ευτυχία.

Το χειρότερο όλων είναι πως οι ψυχούλες και τα μάτια τους έχουν ποτιστεί με μίσος και μία τρανή διάθεση εκδίκησης, ανεξαρτήτου στρατοπέδου. Οι σκηνές βία είναι κάτι το καθημερινό, σαν ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι, που δεν σταματάει ποτέ κι ο αριθμός των θυμάτων συνεχώς αυξάνει. Μόνο που εδώ μιλάμε για ανθρώπινες ψυχές και τίποτα δεν μπορεί πια να τις γαληνέψει μετά τα αλλεπάλληλα σοκ. " Εχθροί υπεράνω σημαιών ". Έτσι τους έμαθαν και πώς να αλλάξουν την μοίρα τους;

Η βία, κάθε μορφής γεννά βία. Ακόμα και τώρα που φαίνεται πως ο ιρακινός στρατός έχει κερδίσει στα πεδία των μαχών, οι οικογένειες των μελών του ISIS υποφέρουν. Δεν έκαναν ποτέ κακό σε κανέναν, δεν είχαν σκοπό να κάνουν. Καμία πρόθεση να πειράξουν, απλά έτυχε οι άντρες, οι πατέρες, τα αδέλφια τους να μολυνθούν με το " μικρόβιο ". Κι αυτή ακριβώς η ιδεολογία μπορεί να νικηθεί μονάχα με μία νέα ιδεολογία και φυσικά όχι με τα όπλα, που απλά δίνουν συνέχεια σε έναν φαύλο κύκλο θανάτου δίχως τέλος.

Δεν υπάρχει νικητής και χαμένος. Αυτό θέλει να μας αφήσει η ταινία ως επιμύθιό της. Γι΄αυτό κι έχει μία γραμμική αφήγηση μέχρι το σήμερα. Δεν παίρνει μέρος, δεν κατακρίνει, μονάχα παρουσιάζει. Στόχος να κρίνει ο θεατής. Γιατί υπάρχει μία εικόνα γενίκευσης, που παρουσιάζεται από το Μέσα Ενημέρωσης, αλλά πολλές φορές σχηματίζεται λανθασμένη άποψη, αν δεν ερευνήσεις σε βάθος την πραγματική διάσταση των πραγμάτων. Το Φεστιβάλ Ντοκιμάντερ δίνει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα.

Mηδενική Ανοχή

Από την Αφρική μέχρι τη Ρωσία κι από την Αμερική μέχρι τα βάθη Ασίας ο πόλεμος αποτελεί την μεγαλύτερη κατάρα της ανθρωπότητας. Μέσα στα πλαίσια των δεινών των συρράξεων μία ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα εγκλήματα σεξουαλικής βίας, που σημαδεύουν ανεξίτηλα τις ζωές των θυμάτων. Οι Νικολά Μπλι και Στεφάν Ουμπέρ-Μπλι δημιούργησαν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες το ντοκιμαντέρ "Ζero Impunity", θέλοντας να αναδείξουν το πολύκροτο ζήτημα στην παγκόσμια σκηνή.

Σε 93΄δράσης ταξιδεύουμε σ΄ολόκληρο τον κόσμο και βλέπουμε πως σε καιρό πολέμου οι άνθρωποι μετατρέπονται σε κτήνη που τους κυριεύουν τα ένστικτα κι ακραίες επιθυμίες. Σίγουρα αυτή η διαπίστωση δεν αποτελεί κάτι νέο. Είναι διαφορετικό όμως να ακούς, να διαβάζεις, να το βλέπεις για δευτερόλεπτα στην τηλεόραση και κάτι άλλο να γίνεσαι κοινωνός-μέρος του προβλήματος. " Η ατιμωρησία γεννά το χάος ". Ο βιασμός γίνεται ένα ραδιενεργό όπλο στην υπηρεσία του εκάστοτε δυνατού. Τι αφήνει όμως πίσω του; Φρίκη ...

Εξαιρετική η επινόηση του σκηνοθετικού διδύμου να επιλέξει την έξυπνη τεχνική του animation, ώστε να καμουφλάρει το αρχειακό υλικό, που τραβήχτηκε κάτω από ιδιάζουσες περιστάσεις. Ένα συγκλονιστικό κινηματογραφικό πρότζεκτ, στο πλαίσιο μίας παγκόσμιας εκστρατείας που έχει ως στόχο να θέσει τέλος στην ατιμωρία των ενόχων. 'Ενα κολάζ από έξι δημοσιογραφικές έρευνες που τολμούν να διεισδύσουν σε εμπόλεμες ζώνες, αίθουσες δικαστηρίων και κελιά φυλακών και να ΦΩΝΑΞΟΥΝ.

Μπορείς να εκδηλώσεις τη βία με ποικίλους τρόπους. Αυτή η μορφή έχει τη δική της δύναμη, να σπάσει τους κοινωνικούς δεσμούς, τη συνοχή της οικογένειας, να ατιμάσει, να στιγματίζει, να διαλύσει μία ζωή. Αποκαλύπτονται σκοτεινοί μηχανισμοί αποσιώπησης και φίμωσης των ανυπεράσπιστων θυμάτων, αμελώντας πως αύριο μπορεί να είμαστε εμείς στη θέση τους. Σε ευαισθητοποιεί, δακρύζεις, θυμώνεις, αλλά την ίδια ώρα κάπου στον κόσμο κάποιος συνάνθρωπος μας βιώνει κάτι ανάλογο. Πόσο σκληρό ...

Μία κυνική ματιά, που αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας για το μέλλον, αν οι λίγοι γίνουν πολλοί κι υπάρξει κοινή βούληση για λύση. Άραγε μπορούμε να μιλήσουμε για "πορνεία επιβίωσης"; Ποιος είναι ο ρόλος των ειρηνευτών και πως είναι δυνατόν το " σύστημα " να εμποδίζει την τιμωρία ενός τόσου αποτρόπαιου εγκλήματος; Έχει επικρατήσει να γράφεται και να λέγεται πως στον πόλεμο, όλα επιτρέπονται και φυσικά η ιστορία μας δείχνει, πως αυτή είναι η πιο σκληρή πλευρά της ανθρώπινης φύσης.

Όλες οι ελπίδες αυτών των ανθρώπων εναποτίθενται στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις κι υπηρεσίες, ωστόσο η κωλυσιεργία της γραφειοκρατίας μηδενίζει τις ελπίδες για ηθική δικαίωση και κάποιας μορφής αποζημίωση. Τότε έρχονται κάποιοι άνθρωποι αποφασισμένοι να σπάσουν την ανατριχιαστική ομερτά της συνενοχής, παρακινώντας σε ανάληψη δράσης. Παρακολουθήσαμε το ντοκιμαντέρ περίπου 400 άτομα, αλήθεια πόσοι σήμερα αναζητούμε λύση γι΄αυτά τα θύματα;

Crime and punishment

Στη νέα ενότητα του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, " Σε μία κόλλα χαρτί ", συναντήσαμε το Crime and Punishment (Έγκλημα και Τιμωρία) του Στίβεν Μέινγκ από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, βραβευμένο στο πρόσφατο Φεστιβάλ του Σάντανς. Mία ιστορία που για τους ρομαντικούς της εποχής ίσως σημαίνει πολλά, αλλά στην ουσία της, θα γίνει τεράστια προσπάθεια να αποσιωπηθεί και να μπει σε κάποιο συρτάρι αρχείου, όπως τόσες και τόσες άλλες στο παρελθόν.

Δώδεκα θαραλλέοι αστυνομικοί της Νέας Υόρκης, στην πλειοψηφία τους Αφροαμερικάνοι και Λατίνοι τολμούν να υψώσουν ανάστημα και να καταγγείλουν τον μηχανισμό του σώματος, όσον αφορά το κομμάτι των ποσοστώσεων για την ανέλιξη στο σώμα. Εδώ εξερευνούμε δύο επιμέρους περιπτώσεις. Αφενός ενός ανθρώπου που έχει κατηγορηθεί άδικα κι αφετέρου ενός αστυφύλακα, που έχει όλα τα εχέγγυα να προαχθεί σε αρχιφύλακα, αλλά γίνεται ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, ώστε να καθυστερήσει η διαδικασία εξέλιξής του.

Μπορεί βάση νομοθεσίας κάτι τέτοιο να έχει καταργηθεί από το 2010, όμως αυτοί οι άνθρωποι συνεχίζουν να δέχονται πιέσεις για συλλήψεις και κλήσεις. Όπως είναι προφανές, όλη αυτή η κατάσταση φέρνει σε συγκρούσεις τα όργανα τις τάξης με τους πολίτες, διαλύοντας κάθε υπόνοια εμπιστοσύνης. Δεδομένα δε φταίνε όλοι, αλλά η στολή τους μετατρεπει σε κόκκινο πανί. Η κατάσταση αφορά μία μεγάλη αλυσίδα, που ξεκινάει πάντα από ψηλά. " Ποιος στοχοποιείται πρώτος; ... Οι μειονότητες ... "

Παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ. Την ίδια ώρα πληροφορούμαι ότι η αστυνομία της Ελλάδας έχει φτάσει στα δικά της όρια με την έξαρση της εγκληματικότητας, απόρροια της γενικότερης κατάστασης της κοινωνίας. Είναι κι αυτοί άνθρωποι. Όπως σε όλα τα επαγγέλματα υπάρχουν οι καλοί κι οι κακοί. Έτσι και στα σώματα ασφαλείας. Κι εδώ στη χώρα μας, επικρατεί ένας γενικότερος αφορισμός, όχι άδικα, καθώς έχουν δοθεί δικαιώματα.

Επιστρέφουμε όμως στους πρωταγωνιστές που τίθενται είτε σε διαθεσιμότητα από την υπηρεσία, είτε οι αρμοδιότητές τους συνεχώς συρρικνώνονται. " Αντίποινα " επειδή είχαν την τόλμη να πουν την αλήθεια, επειδή ακριβώς είχαν κουραστεί να εκτελούν εντολές, που αφορούσαν αριθμούς. Παράλληλα έρχεται στο μυαλό μου το " If Beale Street Could Talk " του Μπάρι Τζένκινς, που έκανε πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες λίγες ημέρες πριν. Eλάχιστα πράγματα μοιάζουν να έχουν αλλάξει απ΄όσα γράφει στις αρχές της δεκαετίας του 70΄ο Τζέιμς Μπάλντγουϊν.

Στόχος του συστήματος είναι ο συμβιβασμός. Για όλες τις ομάδες, για όλες τις κοινωνικές τάξεις. Να φοβάσαι το χειρότερο και να κάνεις υπομονή με τα όσα, λίγα έχεις. Ουσιαστικά βρίσκεσαι παγιδευμένος σ΄αυτό κι απλά αρνείσαι να το παραδεχθείς. Η αρχή είναι να καταλάβεις πως υπάρχει θέμα, στη συνέχεια να το κατανοήσεις σε βάθος ανακαλύπτοντας τις αιτίες και το δυσκολότερο να κάνεις αγώνα, προκειμένου να βρεις τη δύναμη να επιφέρεις σαρωτικές αλλαγές "δεν υπάρχει χώρος για σιωπή".

Η ταινία προβάλλεται εκ νέου την Παρασκευή 8/3 στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον στις 13:00

Οδηγός Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (μέρος δεύτερο)

Φίλες και φίλοι στην πρώτη μας αναφορά φτάσαμε μέχρι και την Τρίτη. Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης έχει πλέον ξεκινήσει κι εμείς έχουμε κάνει τις επιλογές μας μέχρι και το φινάλε του. Σήμερα τις μοιραζόμαστε μαζί σας, ώστε κι εσείς να έχετε μία εικόνα του τι δεν πρέπει να χάσετε αυτές τις ημέρες στη Θεσσαλονίκη.

Τετάρτη 6 Μαρτίου: Πρώτη μας επιλογή τα Λάφυρα-Θόρκελ Σ.Χάνταρσον (13:15 Φρ.Λιάππα), που κάνει Παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ. Ο σκοτεινός κόσμος της αρχαιοκαπηλίας κι ο μακροχρόνιος αγώνας του επαναπατρισμού κλεμμένων θησαυρών. Συνέχεια με το Lapu-Χουάν Πάμπλο Πολάνκο από την Κολομβία (15:00 Τζον Κασσαβέτης). Αυτό το ντοκιμαντέρ έχω την αίσθηση πως ακουμπάει την εξαιρετική ταινία τα " Αποδημητικά Πουλιά " που απολαύσαμε στο Ολύμπιον. Μαγικός ρεαλισμός, εκεί που νεκροί διαπλέκονται με τους ζωντανούς κι ο θάνατος δεν είναι το τέλος της πορείας. Το βράδυ στις 22:00 επιστρέφουμε στο Ολύμπιον για το " Εσύ τι θα κάνεις, όταν ο κόσμος πάρει φωτιά;-Ρομπέρτο Μινερβίνι. Ένας στοχασμός πάνω στο θέμα των φυλετικών διακρίσεων, επίκαιρος όσο ποτέ στις Ηνωμενές Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ.

Πέμπτη 7 Μαρτίου: Βρισκόμαστε στην καρδιά του Φεστιβάλ. Πατήσαμε την μέση του και συνεχίζουμε δυναμικά χωρίς ανάσα. Ξεκίνημα για εμάς με το " Εταιρικό Πραξικόπημα "-Φρεντ Πίμποντι (15:00 Στ.Τορνές). Πώς η Αμερική πέρασε από τα χέρια των πολιτών σε αυτά των πολυεθνικών, με αποκορύφωμα την εκλογή Τραμπ στην Προδρία της; Οι απαντήσεις σ΄αυτό το πολύ ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ. Προχωράμε με το " Easy Lessons "- Ντορότια Ζούρμπο (15:45 Tζον Κασσαβέτης). Ένα συγκινητικό οδοιπορικό εξομολόγησης. Το είναι που πρέπει να παρουσιάζεις καθημερινά για να επιβιώσεις και το φαίνεσθαι, που έχει πληγώσει βαθιά τη ψυχή σου. Και τρίτη μας επιλογή, το " Βιβλίο της Θάλασσας "- Αλεξέι Βακρούσεφ (19:30 Τ.Μαρκετάκη). Η καταγραφή του αγώνα για μία καλύτερη ζωή κάτω από αντίξοοες συνθήκες, διανθίζεται με διαλείμματα animation, που αναπαριστούν αρχέγονους μύθους του πολιτισμού των Ινουίτ.

Παρασκευή 8 Μαρτίου: Caisa από τη Ρουμανία σε σκηνοθεσία Αλεξάντρου Μαβροντινεάνου (Στ.Τορνές 15:15). Η αλληλεγγύη που καλλιεργείται μεταξύ δύο απόκληρων. Οι δύο τους παλεύουν τον νεποτισμό, την αδικία, τον ρατσισμό. Συνέχεια, με την Ανησυχία-Μπερνάλ Ατάλ, σε Διεθνή Πρεμιέρα (Τ.Μαρκετάκη 17:30). Ένας νεαρός Βραζιλιάνος συλλαμβάνεται από τις αρχές κι εξαφανίζεται από προσώπου γης. Mία αγωνιώδης κραυγή για δικαιοσύνη. Επίμονος αγώνας του πατέρα για την απόδοση ευθυνών και την ηθική δικαίωση. Τρίτη μας επιλογή, ο " Κλειστός Φάκελος Χάμαρσκελντ "- Μαντς Μπρίγκερ (Ολύμπιον 20:30). Ο τότε Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών βρίσκει τραγικό θάνατο σε αεροπορικό δυστύχημα, κάτω από ανεξιχνίαστες συνθήκες. Μισό αιώνα μετά, το θέμα έρχεται ξανά στο προσκήνιο. Αθέατα εγκλήματα και ένοχα μυστικά!

Σάββατο 9 Μαρτίου: Πρωινοί Πρωινοί, πολύ πρωινοί. Αφετηρία από την κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον (10:15). Πικρό Ψωμί στα πλαίσια του αφιερώματος στον Ουάνγκ Μπινγκ. Μία ενδοσκοπική ματιά στη ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουν οι εργαζόμενοι, στην πλειονότητά τους  ανήλικοι και μετανάστες, στην κινεζική βιομηχανία ένδυσης. Το απόγευμα στο Ολύμπιον (18:30) Another Day of Life-Ραούλ Ντε Λα Φουέντε. Ένα εκρηκτικό μείγμα animation κι αρχειακού υλικού, καθώς και μία τρανταχτή απόδειξη του προφανούς: μόνο αν εμπλακείς σε μία τραγωδία προσωπικά, μπορείς να αποτυπώσεις την ολότητά της. 20:30 Ολύμπιον, " Μιλώντας για τον Πούτιν ". Ο Βίταλι Μάνσκι επιστρέφει στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, μετά το εξαιρετικό Κάτω από τον Ήλιο, που μας έδειξε τι συμβαίνει στη Βόρεια Κορέα κι επιστρέφει στην Ευρώπη και τη Ρωσία.

Κυριακή 10 Μαρτίου: Η τελευταία μας ημέρα. Κάπως μελαγχολική, αλλά με αρκετές αξιόλογες επιλογές στο φινάλε. Ξεκίνημα στη 1 στην Τ.Μαρκετάκη με το Back to Berlin-Kάθριν Λιούρι Αλτ. Ταινία τρόμου, ιστορική παρακαταθήκη, αθλητισμός. Η ταινία ιχνηλατεί μία επική διαδρομή 4500 χιλιομέτρων, γεμάτη επώδυνες μνήμες ανείπωτων τραγωδιών. Στις 15:00 Παύλος Ζάννας, Hungary 2018-Έστερ Χάτζου. Ένα αιχμηρό σχόλιο για τις γενεσιουργές αιτίες πίσω από τη ρατσιστική κι εθνικιστική ρητορεία που κυριαρχεί στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Τελετή λήξης με το Maiden (19:00 Ολύμπιον) του Άλεξ Χολμς ή εναλλακτικά το " Κινεζικό Πορτραίτο " του Ουάνγκ Ξιαοσουάι (19:45 Στ.Τορνές) και ραντεβού στην Αποθήκη Γ΄για το πάρτυ λήξης, που φέτος θα είναι μασκέ, μίας κι η τελευταία Κυριακή του Φεστιβάλ, συμπίπτει με την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς.

Η Σιωπή των Άλλων

To Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης διανύει το πρώτο του Σαββατοκύριακο κι εμείς επιλέξαμε το Εl Silencio de otros των Ρόμπερτ Μπέιχαρ (βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη και την κατάμεστη αίθουσα Φρίντα Λιάππα) και Αλμουδένα Καρασέδο. Μία δουλειά εφτά ετών που έχει στόχο να θυμήσει, να διδάξει και να δικαιώσει τις ψυχές των πεσόντων του καθεστώτας Φράνκο στην Ισπανία. Πρόσφατα ψηφίστηκε μάλιστα ως το κορυφαίο ντοκιμαντέρ στη χώρα της Ιβηρικής για τη φετινή χρονιά.

Έξι πρωταγωνιστές, απλοί καθημερινοί άνθρωποι αναζητούν ηθική δικαίωση για όσα βίωσαν οι ίδιοι, οι πρόγονοί τους, ακόμα και τα παιδιά τους, τα 40 χρόνια της Διδακτορίας του αδυσώπητου ηγέτη. Μπορεί στη χώρα τους, λόγω νομοθεσίας να μην μπορούν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη, ωστόσο φτάνουν μέχρι τη Λατινική Αμερική και την μακρινή Αργεντινή, ώστε να τιμωρηθούν οι ένοχοι. Αγώνας ζωής με τα δάκρυα να έχουν πια στερέψει , η ελπίδα όμως υπάρχει, με αυτή θα σβήσουν.

Ο Ρόμπερτ Μπέιχαρ βρέθηκε στην αίθουσα και μίλησε για τις δυσκολίες στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ. Εφτά χρόνια γυρισμάτων, συνεχής αγώνας, δύο χώρες, ατέλειωτες ώρες δουλειάς για να φτάσει στα μάτια μας αυτή η μεγάλη προσπάθεια και να γίνει γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Με τα πληγωμένα από τις σφαίρες αγάλματα να μαρτυρούν την πραγματικότητα σ΄όλο της το μεγαλείο, ολοκληρώνοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το έργο του καλλιτέχνη, όπως ο ίδιος υποστήριξε.

Το " σύμφωνο της λήθης " περί αμνηστίας έσβησε τα εγκλήματα του καθεστώτος. Μοιραία είναι πολύ δύσκολο να αλλάξει η νομοθεσία. Όσο κι αν η Αργεντινή ζητάει την έκδοση όσων κρίνει οτι πρέπει να κατηγορηθούν, η Ισπανία αρνείται. Ναι ακόμα και σήμερα. Στα θετικά το γεγονός, ότι το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ αναμένεται να προβληθεί από την κρατική τηλεόραση της Ισπανίας, μετά από 11 Βραβεύσεις σε Φεστιβάλ σε ολόκληρο τον κόσμο για τις πληγές που δεν λένε να κλείσουν.

Με την εξαιρετική μουσική των Leonardo Heiblum και Jacobo Lieberman και τη φωτογραφία της Carracedo, ο θεατής αφήνεται. Αγκαλιάζει την πιο ανθρώπινη πλευρά. Άλλωστε είμαστε κι εμείς, η Ελλάδα μία χώρα που δεν βίωσε λίγα. Και δικτατορία, φυσικά μικρότερη σε έκταση και εμφύλιος και δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι κι όλα τα κακά των ένοπλων συγκρούσεων. Είναι όμως και το μέλλον. Αν αφεθούμε στην μοίρα μας δε θα υπάρχει επιστροφή, καθώς πολλοί νέοι "Φράνκο" ετοιμάζονται να διεκδικήσουν την εξουσία.

Πάνω από σαράντα χρόνια έχουν περάσει από την αποκαταστάση της Δημοκρατίας. Γενναίο εγχείρημα των ανθρώπων και του σκηνοθετικού διδύμου. Στόχος η κραυγή των λίγων (400 περίπου με επίσημα στοιχεία) για δικαιοσύνη να σπάσει την εγκληματική σιωπή των πολλών, που ξεχνούν το παρελθόν κι είναι αναγκασμένοι να ζήσουν τα ίδια και χειρότερα στο μέλλον. Ένα μάθημα ιστορίας, ένα μάθημα ζωής, βαθιά ανθρώπινο κι αληθινό.

Η ταινία προβάλλεται Κυριακή 3 Μαρτίου στη δεύτερη και τελευταία της προβολή στις 20:00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα.

Μαριάν και Λέοναρντ: Λόγια Αγάπης

Το 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης άνοιξε την αυλαία του στο κατάμεστο Ολύμπιον με παρουσιαστές τον Γιώργο Μαυρίδη και τη σκυλίτσα του, Μόλυ το βράδυ της Παρασκευής με την προβολή της ταινίας " Μarianne and Leonard: Words of Love σε σκηνοθεσία του πολυβραβευμένου, Νικ Μπρούμφιλντ. Από την Ελλάδα και την Ύδρα μέχρι τη Νέα Υόρκη, τον Καναδά και το Όσλο της Νορβηγίας. Mία Διεθνής Πρεμιέρα που κέρδισε τη Θεσσαλονίκη, που έχει φορέσει τα γιορτινά της και καλωσορίζει την Άνοιξη με αυτό το σπουδαίο πολιτιστικό γεγονός.

Μαριάν Ίλεν και Λεονάρντ Κοέν. Δύο διαφορετικοί άνθρωποι που αγαπήθηκαν αληθινά. Δύο άνθρωποι που αγαπήθηκαν πολύ και καθόρισε ο ένας τη ζωή του άλλου. Αφετερία ένα ελληνικό νησί στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Τότε που όλα επιτρέπονταν, τότε που όλα ήταν πιο εύκολα. Μία γενιά που έζησε στα όρια, που πειραματίστηκε, που κυκλοφορούσε γυμνή δίχως ντροπή. Κάποιοι κέρδισαν μέσα απ΄αυτήν τη διαδικασία, κάποιοι άλλοι όμως το πλήρωσαν με τον χειρότερο τρόπο.

Θυσίες κι από τις δύο πλευρές. Έρωτας, πάθος, αγωνία, καταχρήσεις, απόσταση. Ο Κοέν ήθελε να γνωρίσει τον κόσμο. Γνώριζε καλά πως θα γίνει κάτι μεγάλο, κάτι σπουδαίο κι έψαχνε τον χώρο και την αφορμή. Κι αφού δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει το όνειρό του ως συγγραφέας, έγινε τραγουδιστής και το όνομά του έμεινε χαραγμένο στην ιστορία για τα τραγούδια του. Μαζί του κι η μούσα του. " So Long Marianne ". Ένα ταξίδι έμπνευσης, ένα μοναδικό ταξίδι γι΄αυτούς τους δύο συνοδοιπόρους, τους πρωταγωνιστές.

Τα χρόνια περνούσαν, το χάσμα μεγάλωνε. Ο έρωτας μπορεί να πέρασε κάποια στιγμή, η αγάπη όμως ποτέ. Το προσωπικό μήνυμα που στέλνει ο Λέοναρντ λίγο πριν σβήσει η αγαπημένη του Μαριάν είναι ενδεικτικό της ποιότητας της σχέσης που οικοδόμησαν και διατήρησαν μέχρι το τέλος. Μόνο τυχαίο το γεγονός, ότι ο Κοέν έφυγε από τη ζωή τέσσερις μόλις μήνες μετά το αντίο της αγαπημένης του. Σαν να έσβησε το δικό του καντίλι, μαζί με αυτό της Μαριάν Ίλεν ...

Τρυφερές λεπτομέρειες της σχέσης από τη μία κι από την άλλη συνήθειες μίας άλλης εποχής που έρχονται σε αντίθεση με το σήμερα. Μία κυριολεκτικά και μεταφορικά ένοπλη ατμόσφαιρα, όπως μας διηγείται κι ο ίδιος ο Λεονάρντ. Σαν μία αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή. Με ουσίες, στοχαστική διάθεση, δημιουργία κι απελευθέρωση. Κάποιοι συγκινήθηκαν πολύ στην αίθουσα. Ειδικά αυτοί που τα έζησαν και το φιλμ αποτέλεσε μίας πρώτης τάξης ευκαιρία να θυμηθούν τα νιάτα τους. Για τους υπόλοιπους ήταν η επιβεβαίωση, πως ναι υπήρξε κι αυτή η εποχή ...

Η ταινία προβάλλεται εκ νέου την Τετάρτη 6 Μαρτίου στις 23:00 στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα.

Can you ever forgive me?

Η Μάριελ Χέλερ, μετά το " Diary of teenage girl " (2015), επιστρέφει με το " Θα μπορούσες ποτέ να με συγχωρέσεις ", σε σενάριο των Νίκολ Χολοφσένερ και Τζεφ Γουίτι. Η Λι Ίσραελ (1939-2014) είναι μία αξιόλογη συγγραφέας που στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες, ώστε να εξασφαλίσει τα προς το ζην. Αυτή η συγκινητική ιστορία έφερε την ταινία υποψήφια για τρία OSCAR (A΄γυναικείου ρόλου, β΄ανδρικού και διασκευασμένου σεναρίου), χωρίς να κερδίσει πάντως κάποιο χρυσό αγαλματίδιο.

Η ανάγκη πολλές φορές σε φέρνει στα όριά σου. Η Λι, μία δύστροπη αθυρόστομη γυναίκα, προκειμένου να επιβιώσει αναγκάζεται να μπλέξει σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι. Από τη μία κερδίζει χρήματα, ώστε να ορθοποδήσει κι από την άλλη βγάζει το ταλέντο της, ντυνοντάς το με το μανδύα προσωπικοτήτων του παρελθόντος. Αγοράζει παλιές γραφομηχανές, βρίσκει χαρτιά αρχείου και μιμείται το στυλ και τον γραφικό τους χαρακτήρα με αξιοσημείωτο τρόπο και καταφέρνει να ξεγελάσει ακόμα και τους πιο έμπειρους αγοραστές.

Στην προσωπική της ζωή η Λι υψώνει τείχη, παίρνει αποστάσεις και κλείνεται στον εαυτό της. Η μοναξιά που βιώνει όμως την οδηγεί σε μίας μορφής παραίτηση. Ενδεικτική η κατάσταση που επικρατεί στο σπίτι της. Στρέφεται στον αλκοολισμό, ως μέσο παρηγοριάς και σε ένα μπαρ γνωρίζει τον Τζακ Χοκ, τον μοναδικό άνδρα, παρ΄ότι gay, που μπόρεσε να βάλει στη ζωή της. Αντίθετα, αφιερώνεται εξ΄ολοκλήρου στη σχέση της με την αγαπημένη της γάτα. Αυτή δεν μπορεί να της μιλήσει. Νιώθει όμως, πως είναι το μοναδικό πλάσμα που την έχει αγαπήσει πραγματικά.

Μεγάλη πρωταγωνίστρια η Μελίσα ΜακΚάρθι που έχει εγκλωβιστεί στις επιλογές της κι είναι αναγκασμένη να παρανομήσει για να σώσει τα προσχήματα στο υπαρξιακό της ναυάγιο. Πλάι της ο Ρίτσαρντ Γκραντ, σε έναν από τους καλύτερους ρόλους της καριέρας του. Με λεπτό χιούμορ, κατανόηση και διάθεση να βοηθήσει μέχρι την τελευταία στιγμή. Μία απροσδόκητη φιλία κι ένα χαμόγελο αισιοδοξίας για το μέλλον, με τη Λι Ίσραελ να καταφέρνει επιστρέψει ξανά στα best sellers.

Ποιος άραγε πρέπει να συγχωρέσει τη Λι; Οι εκδότες, η κοινή γνώμη το δικαστήριο, η μεγάλη της αγάπη ή μήπως ο ίδιος της ο εαυτός της; Αρνείται να αλλάξει, αλλά γνωρίζει καλά μέσα της πως πρέπει να το κάνει, όσο η εποχή αλλάζει και προχωράει κι ας πονάει μέσα της. Δεν έχει όμως τη δύναμη να το παραδεχθεί. Να κάνει το επόμενο βήμα. Το καθυστερεί όσο μπορεί. Είναι όμως αναπόφευκτο. Σημεία των καιρών. Οι ρομαντικοί μένουν πίσω, αδύναμοι να συνεχίσουν.

Ανθρώπινη επικοινωνία, αλληλεγγύη και στήριξη. Τεράστια υπόθεση να τα έχεις στη ζωή σου, στα καλά και τα άσχημα. Αυτό μας διδάσκει αυτό το φιλμ. Ξεκινάει από το απλό κι αγγίζει το οικουμενικό. Παρά τις δυσκολίες, παρά τα προβλήματα, παρά τις ανατροπές. Αυτό είναι το μήνυμά του σκηνοθέτη μέσα από μία αυτοβιογραφία. Κι αυτή ακριβώς είναι η επιτυχία της ταινίας. Αποφεύγει τον ακραίο διδακτισμό κι αφήνει τον τελευταίο λόγο στον θεατή. Κέρδισε το στοίχημα της ζωής η Λι ή όχι;

Midnight Express

Η Κινηματογραφική λέσχη " Μidnight Εxpress ", που έχει κάνει συνήθεια της μεταμεσονύχτιες προβολές cult αριστουργημάτων στην Αθήνα και το σινεμά Ααβόρα, ήρθε στη Θεσσαλονίκη για ένα μοναδικό διήμερο στον ιστορικό κινηματογράφο Βακούρα, κάτω από την Αψίδα του Γαλερίου, στα δεξιά της πλατείας Ναυαρίνου. Η πρωτοβουλία ανήκει στον κριτικό, Άκη Καπράνο, που βρέθηκε από νωρίς στον χώρο και φυσικά στην αίθουσα, προλογίζοντας τις ταινίες και δίνοντας παλμό στο κοινό.

Η αρχή έγινε με το θρυλικό Rocky Horror Picture Show του Τζιμ Σάρμαν, Παρασκευή βράδυ. Βρεθήκαμε εκεί από νωρίς γύρω στις έντεκα και μισή. Είδαμε με χαρά αρχικά, πλήθος κόσμου να φεύγει από το Favourite του Λάνθιμου. Για περίπου 10΄ησυχία ... Μετά ξαφνικά πλήθος κόσμου, διαφορετικής κουλτούρας. Μεγαλύτεροι σε ηλικία που έζησαν αυτές τις ταινίες στην εποχή τους και αρκετοί νεαροί, που ήρθαν να αγκαλιάσουν τη δράση και μάλιστα θέλουν να υπάρχει σταθερά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Ήταν μία υπέροχη βραδιά.

Το Midnight Express υποδέχθηκε η ομάδα των Cinedogs στη Νύφη του Θερμαϊκού. Η πιο ανερχόμενη σινεφίλ ομάδα, που χρωματίζει την πόλη με τις δράσεις και το ζήλο της σε κάθε ευκαιρία. Ο Γιώργος Παπαδημητρίου είναι πολύ χαρούμενος με την επιτυχία του εγχειρήματος. Στέκεται στη μυσταγωγία της σκοτεινής αίθουσας, που συμμετοχικά, συνενοχικά με κραυγές " asshole " και " slut " στα κατάλληλα σημεία το έζησε στα όρια. Το πάρτυ όμως δε σταμάτησε εκεί ...

Σάββατο η συνέχεια με το μυθικό " Alien " (1979) του Ρίντλευ Σκοτ, σε ΚΟΠΙΑ DIRECTOR΄S CUT, με αφορμή της επέτειο συμπλήρωσης 40 ετών από την κυκλοφορία της. Η προπώληση θεαματική και παρά το χιόνι, που έπεφτε από τις πρώτες πρωινές ώρες, ο κόσμος δεν πτοείται κι είναι έτοιμος για ένα καυτό τριήμερο, καθώς σήμερα προβάλλεται κι η τελετή των 91ων OSCARs στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον. Κι όλα αυτά λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει το 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Είναι μία καινούρια, για τους περισσότερους, κινηματογραφική εμπειρία. Μία πιο χαλαρή φάση, με τους δικούς της κανόνες. Φωνές, αλκοόλ, απόδοση συναισθημάτων, ελευθερία έκφρασης. Άλλωστε αυτό σημαίνει Τέχνη, να σου ξυπνάει πράγματα μέσα σου και να φεύγεις προς το ξημέρωμα γεμάτος. Να πας να κοιμηθείς με το συναίσθημα στην καρδιά και τις εικόνες στο μυαλό. Γιατί όπως εύστοχα είπε ο Άκης Καπράνος, όλοι μας θα μπορούσαμε να κατεβάσουμε αυτές τις ταινίες, αλλά ήμασταν εκεί να μοιραστούμε την εμπειρία. Να το βιώσουμε παρέα!

Μία φάση ιδιαίτερη. Με απρόσμενη έκπληξη είδα κοινό φανατικό να δίνει τον δικό του ρυθμό. Οι επαφές μεταξύ των μελών θα συνεχιστούν μέσω της σελίδας στο facebook κι ελπίζουμε σύντομα στην καθιέρωση του Μidnight Express και στην πόλη μας, καθώς στην Αθήνα ήδη έχει γίνει θεσμός και μάλιστα έχει προγραμματίσει τις προβολές του για ολόκληρο τον Μάρτιο. Προσμένουμε σε ευχάριστα νέα προσεχώς ...

Oδηγός Φεστβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (μέρος πρώτο)

Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ξεκινάει την προσεχή Παρασκευή 1 Μαρτίου κι οι απανταχού σινεφίλ δίνουν ραντεβού για δέκα ημέρες στη Νύφη του Θερμαϊκού. Μόνο τυχαίο άλλωστε το γεγονός, ότι πλέον συμπεριλαμβάνεται στα 28 κορυφαία του κόσμου κι ο νικητής του Χρυσού Αλέξανδρου κερδίσει απευθείας θέση στις υποψηφιότητες των OSCAR για την κατηγορία Καλύτερο Ντοκιμαντέρ. H προπώληση ξεκινάει σήμερα Τρίτη και εμείς ξεκινάμε σιγά σιγά τη διαδρομή μας.

Παρασκευή 1 Μαρτίου: Ξεκινάμε με την Τελετή Έναρξης και το Μαριάν και Λεονάρντ: Λόγια Αγάπης στις 20:00 στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον. Το συγκινητικό αυτό ντοκιμαντέρ του Νικ Μπρούμφιλντ, φέρνει στο φως τρυφερές λεπτομέρεις του έρωτα του Λεονάρντ Κοέν με την Μάριαν Ιλέν, η οποία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για το έργο του θρυλικού Καναδού τραγοδοποιού. Στη συνέχεια δίνουμε ραντεβού στο ΠΑΡΤΥ έναρξης και την ΑΠΟΘΗΚΗ Γ΄ του λιμανιού. Οι πιο σκληροπυρηνικοί κάνουν μία στάση στις 23:00 στη Φρίντα Λιάππα για τον " Κλειστό φάκελο Χάμαρσκελντ ", τον οποίο θα αναλύσουμε στην πορεία.

Σάββατο 2 Μαρτίου: Από νωρίς στις επάλξεις. Ξεκινάμε στις 12:45 με το " Crime and Punishment " του Στίβεν Μέινγκ (Τζον Κασσαβέτης. Στο προσκήνιο ένα πολύ λεπτό ζήτημα: Το κατώτατο όριο αριθμού συλλήψεων ενός αστυνομικού, προκειμένου να πάρει προαγωγή. Τα ευαίσθητα όρια της εμπιστοσύνης με τους πολίτες κι η έμμεση καταδίκη, όσουν τολμούν να ορθώσουν ανάστημα. Συνέχεια με τη " Σιωπή των Άλλων " από την Ισπανία (15:30 Λιάππα). Mπορεί να έχουν περάσει 40 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, οι πληγές όμως δεν έχουν κλείσει ακόμα. Πολλές φορές η επιμονή των λίγων για δικαιοσύνη είναι ικανή να σπάσει την εγκληματική σιωπή των πολλών. Ολοκληρώνουμε για το Σάββατο με το " Οι Τάφοι δίχως Όνομα " του Ρίτι Παν (Λιάππα 20:30). Καμπότζη, 40 χρόνια μετά την απόλυτη Φρίκη. Ένα ντοκιμαντέρ που βυθίζει τα χέρια στο ματωμένο χώμα και συνομιλεί με τις ψυχές αυτών που χάθηκαν.

Κυριακή 3 Μαρτίου: Στάση το μεσημεράκι στην αίθουσα Σταύρος Τορνές. 15:30 " Άγγελος Κατακουζηνός: Στη λεγεώνα της τιμής " σε σκηνοθεσία Βίκτωρα Δήμα. Διακεκριμένος νευροψυχίατρος της εποχής του ο Κατακουζηνός, που συνδέθηκε με την καλλιτεχνική και πνευματική δραστηριότητα της γενιάς του 30΄, ως αναπόσπαστο μέρος της. Μαζί της, " Η Ιστορία του Λαϊκού Σανατορίου Ασβεστοχωρίου ". Ένα ιστορικό κτίριο, ένα νοσοκομείο που φιλοξένησε πολλούς ασθενείς μεταξύ 1920-1960. Συνέχεια με Διεθνές Διαγωνιστικό στη κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον (18:00), " Οι χαμένες ψυχές της Μοσούλης ". Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα. Παιδιά που στερήθηκαν κάθε υποψία αθωότητας, εκπαιδευόμενα να γίνουν βομβιστές αυτοκτονίας. Υπάρχει άραγε επιστροφή; Τρίτη πρόταση, το Βραβευμένο με OSCAR Ντοκιμαντέρ, " Free Solo " (Ολύμπιον 20:30 σε μία και μοναδική προβολή). Το Ελ Καπιτάν είναι ένας γρανιτένιος μονολιθικός σχηματισμός στο Εθνικό Πάρκο Γιοσέμιτι της Καλιφόρνια. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για κάθε αναρριχητή εξαιτίας της κάθετης κλίσης του. Ένα πραγματικά αγωνιώδες ντοκιμαντέρ.

Mετά την κορύφωση του πρώτου Σαββατοκύριακου, πάμε στη Δευτέρα 4 Μαρτίου. 13:30 στον Στ.Τορνέ, " Η μαγική ζωή της Β ". Μία νεαρή κοπέλα προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της και να ξεπεράσει τα τραύματα που τη συνοδεύουν από την παιδική της ηλικία. Μόνη διέξοδος η ονειρική διαφυγή από τη ζοφερή πραγματικότητα. Αντιλαμβάνεται όμως πως η αληθινή απελευθέρωση θα έρθει μόνο αν κοιτάξει κατάματα το σκοτάδι. Και συνέχεια με τρεις αλλεπάλληλες προβολές στο Ολύμπιον. Στις 18:00 " African Mirror "-Μίσα Χέντινγκερ για το Διεθνές Διαγωνιστικό. Η κατασκευή εικόνων και φυλετικών στερεοτύπων λειτουργεί ως μία μορφή αποικιοκρατίας, ως ένας καθρέφτης, που επιστρέφει σε αυτόν που τον κοιτά ένα παραμορφωμένο είδωλο. Συνέχεια με το " Πυροβολώντας τη Μαφία "-Κιμ Λοντζινότο στις 20:30. Η αληθινή όψη ενός κυκλώματος βίας, αίματος κι εξουσίας. Κυριαρχούν η καταπίεση, ο κώδικας σιωπής, η τελετουργική τιμωρία κι ο φόβος. Κλείνουμε με το " Panama Papers "- Άλεξ Γκούιντερ στις 23:00. Η μεγαλύτερη διαρροή απόρρητων εγγράφων στην ιστορία την ανθρωπότητας αποκάλυψε ένα κολοσσιαίων διαστάσεων δίκτυο εγκληματικής δραστηριότητας, σοκάροντας την κοινή γνώμη. Το μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς στην ιστορία.

Το πρώτο μέρος του αφιερώματος μας κλείνει με την Τρίτη 5 του Μάρτη. Η κινηματογραφική ημέρα ξεκινάει και πάλι από τις αίθουσες του Λιμανιού και πιο συγκεκριμένα από τη Φρ.Λίαππα στις 13:15 με το California Dreaming του Φαμπρίτζιο Μαλτέζε. Καλιφόρνια σύμβολο ελπίδας, ονείρων, ανεμελιάς και περιπέτειας. Η πίστη στο αμερικανικό όνειρο δε λέει να ξεφτίσει. Πέντε ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν να αλλάξουν άρδην τη ζωή τους. Πέντε ιστορίες που υφαίνουν το νήμα της νέας Αμερικής. Δεύτερη στάση και πάλι για το Διεθνές Διαγωνιστικό στο Ολύμπιον (17:45). Η Συνήγορος- Ρέιτσελ Λι Τζόουνς, Φιλίπ Μπελές. Το συγκινητικό πορτραίτο μίας γυναίκας, που έχει αφιερώσει όλη της τη ζωή στην απονομή δικαιοσύνης και προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βάζοντας το δικό της λιθαράκι για έναν καλύτερο κόσμο. Κλείνουμε το βράδυ με το " Μake the economy scream ". Ο Άρης Χατζηστεφάνου ταξιδεύει στη Βενεζουέλα κι ανακαλύπτει μία διαφορετική πραγματικότητα απ΄αυτήν που περιγράφουν ελληνικά και διεθνή ΜΜΕ, ταξιδεύοντας απ΄άκρη σε άκρη ολόκληρη τη χώρα (22:00 Tζ. Κασσαβέτης).

Ραντεβού μέσα στο Σαββατοκύριακο για το δεύτερο μέρος το αφιερώματος και φυσικά από Παρασκευή τα λέμε καθημερινά εδώ, με καθημερινές ανταποκρίσεις από το σπουδαίο αυτό πολιτιστικό γεγονός.

OSCARs 2019

Όταν η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου καλείται να γεφυρώσει το πολιτικό και κοινωνικό χάσμα που δημιουργείται στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, μοιραία τα OSCARs αλλοιώνονται. Η χθεσινή τελετή έκρυβε εκπλήξεις. Αν όμως παρακολουθείς το παρασκήνιο, πιθανότατα δεν πέφτεις από τα σύννεφα, καθώς το " φαίνεσθαι " κυριαρχεί του " είναι " και μία φαινομενική ισότητα εξυπηρετεί καταστάσεις και βάζει κάτω από το χαλάκι προβλήματα, που συνεχώς έρχονται στην επιφάνεια καθημερινά. Πάμε όμως να δούμε τις τελικές επιλογές.

Καλύτερη Ταινία: Σας γράφω εδώ και περίπου δύο μήνες, πως είναι πολύ πολύ δύσκολο ο Αλφόνσο Κουαρόν να πάρει τρία βασικά Αγαλματίδια. Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας και Ξενόγλωσσης. Έχασε λοιπόν, το πρώτο από το Green Book του Π. Φάρελι, όπως σωστά προβλέψαμε.

Σκηνοθεσία: Κατέληξε στον Μεξικανό, Αλφόνσο Κουαρόν για το Roma, όπως αναμενόταν

Καλύτερη ξενόγλωσση Ταινία: Επίσης στο Roma του Κουαρόν, που ήταν και το φαβορί.

Α΄ανδρικού ρόλου: Στον Ράμι Μάλεκ για την ερμηνεία του στο Bohemian Rapsody, ως άλλος Φρέντυ Μέρκιουρι των θρυλικών Queen. Εδώ περιμέναμε την έκπληξη με Κρίστιαν Μπέιλ ή Βίγκο Μόρτενσεν.

Α΄γυναικείου ρόλου: Πανηγυρική δικαίωση με την Ολίβια Κόλμαν του Favourite του Γιώργου Λάνθιμου. Η Κλόουζ παρ΄ότι δινόταν ακλόνητο φαβορί, τελικά έμεινε για 7η φορά σε τελετή, δίχως το πολυπόθητο Αγαλματίδιο.

Β΄ανδρικού ρόλου: Μαρχεσάλα Άλι. Μετά το Moonlight έκανε δίκαια το 2/2.

Β΄γυναικείου ρόλου: Έχασε η επιλογή μας, Ρέιτσελ Βάις και το Βραβείο κατέληξε στη σπαρακτική μητέρα του " Αν η οδός Μπιλ μπορούσε να μιλήσει ", Ρετζίνα Κινγκ.

Πρωτότυπο Σενάριο: Στο Greek Book του Πίτερ Φάρελι

Διασκευασμένο: Στην Παρείσφρηση του Σπάικ Λι

Καλύτερο Ντοκιμαντέρ: Το Free Solo των Ελίζαμπεθ Τσάι Βασαρχέλι, Τζίμυ Τσιν,  Ίβαν Χέιζ και Σάνον Ντιλ

Καλύτερη φωτογραφία για το Roma. To τρίτο αγαλματίδιο αυτή τη βραδιά.

Καλύτερο Tραγούδι, το Shallow από το Α Star Is Born

Mακιγιάζ και Κομμώσεις: Το Vice

Koυστουμιών το Black Panther

Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης και πάλι το Black Panther

Μοντάζ ήχου: Βοhemian Raspsody

Mιξάζ ήχου: Βohemian Rapsody

Moντάζ: Bohemian Rapsody

Kινούμενα Σχέδια: Spider Man. Μέσα στο Άραχνο-σύμπαν

Μικρού μήκους, στο animation Βao

Ντοκιμαντέρ μικρού μήκους στο Period. End of the Sentence.

Οπτικά Εφέ First Man

Mικρού μήκου-Live Action-Skin

Moυσικής στο Black Panther