Ένα από τα καλύτερα ντοκιμαντέρ του 19ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τo Σάββατο το μεσημέρι στην 12:00 στην κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον. Πρόκειται για το " The Other Kids " του Pablo De La Chica. Η συγκεκριμένη προβολή έγινε στο πλαίσιο της ειδικής ενότητας για τα παιδιά κι άπαντες αποχώρησαν συγκινημένοι, καθώς μία πολύ ευαίσθητη ιστορία, που θίγει καίρια ανθρωπιστικά ζητήματα, αναπτύχθηκε στη μεγάλη οθόνη.
Βρισκόμαστε στην Ουγκάντα της Αφρίκης, σε μεταπολεμική περίοδο. Εκατοντάδες παιδιά παίζουν ποδόσφαιρο κάθε μέρα και κάνουν όνειρα για ένα καλύτερο αύριο. Άνθρωποι φτωχοί, στα όρια της ανέχειας, που δοκιμάζουν καθημερινά τα όριά τους. Δεν έχουν όμως άλλη επιλογή. Η ενασχόληση με τον αθλητισμό, είναι η μοναδική διέξοδος, να τους δώσει υποτροφίες, ώστε να καταφέρουν να φοιτήσουν σε σχολεία και να διεκδικήσουν την ευκαιρία για ένα καλύτερο μέλλον. Αυτό τους δίνει ελπίδα, κάθε πρωί, που ο ήλιος ανατέλλει.
Ο βασικός μας πρωταγωνιστής είναι ο Μπουμπίρου Ρίγκαν, ένα πανέξυπνο, ιδιαίτερα ταλαντούχο παιδί, που ξεχωρίσει για την ικανότητά του στο σκοράρισμα. Είδωλό του, ο Φερνάντο Τόρρες. Στα έξι του χρόνια κάνει, όσα κατά πολύ μεγαλύτεροί του. Χρειάζεται όμως τύχη και συνεχή αγώνα, για να καταφέρει να προοδεύσει. Θα τα καταφέρει άραγε;
Αρωγός της όλης προσπάθειας, είναι ένας φιλόδοξος προπονητής, που αγαπά τα παιδιά, το άθλημα και τον τόπο του. Τα συγκεντρώνει, τα φροντίζει, όσο μπορεί και τους διδάσκει αξίες κι ιδανικά, που θα τους συντροφεύουν για όλη τους τη ζωή, είτε ασχοληθούν επαγγελματικά με το ποδόσφαιρο, είτε όχι. Το να είσαι αυτάρκης, να έχεις αυτοπεποίθηση και πειθαρχία, σε βοηθούν να συγκροτήσεις μία ισορροπημένη προσωπικότητα. Καλλιεργείται το ομαδικό πνεύμα, η ομάδα είναι οικογένεια. Κι αυτός διαδραματίζει τον σημαντικότερο ρόλο στις μετέπειτα επιτυχίες της.
Ο Ρίγκαν, σε αυτό το άρτιο περιβάλλον, τηρουμένων των αναλογιών, βρήκε την θαλπωρή, που του έλειπε, ένιωσε πως ανήκει κάπου και κατανόησε πως μόνο με συλλογική πάλη θα επιβιώσουν και θα κερδίζουν το στοίχημα της ζωής τους. Ο δρόμος γεμάτος εμπόδια, η υπομονή κι η επιμονή (πείσμα) όμως αρετές, σοφών αντρών.
Τι γίνεται όμως, όταν ο κρατικός μηχανισμός επεμβαίνει; Όταν κάποιος αδίστακτος φορέας, υποθηκεύει το παρόν και τη συνέχεια αυτών των παιδιών, κλέβοντας την επιχορήγηση, που με τόσο μόχθο κέρδισαν, ώστε να πάνε σχολειο; Kαι μάλιστα διαφεύγει στη Νότια Αφρική; Θα βρεθούν ξανά στον δρόμο. Δεν χάνουν όμως το κέφι τους για τη ζωή. Κανείς δεν μεμψιμοιρεί. Είναι ζωντανοί. " Το όνειρο αποτελεί δημιουργία ζωής ", όπως ακούγεται χαρακτηριστικά.
Από την μία ο υποσιτισμός κι οι κακουχίες κι από την άλλη η χαρά του παιχνιδιού κι η προσμονή για την προπόνηση. Όλα αυτά με φόντο μία τοξική χωματερή και στο βάθος το στάδιο, που αγωνίζεται το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της χώρας. Τα δύο άκρα δηλαδή. Από την μία η αδυσώπητη καθημερινότητα κι από την άλλη το " θέατρο των ονείρων ".
Βεβαίως δεν είναι τα μοναδικά παιδιά σ΄όλη την Αφρική, που βιώνουν τέτοιες καταστάσεις. Είναι πολύ θετικό, πως υπήρξε παγκόσμια ευαισθητοποίηση. Είδαμε τον Γιάγια Τουρέ, τον Σάμουελ Ετό (διέσχισαν τα σύνορα), τον Φερνάντο Τόρρες και τον Σέρχιο Ράμος, ακόμα και τον Βιθέντε Ντελ Μπόσκε, να δίνουν το δικό τους στίγμα. Κι είναι πολύ ενθαρρυντικό, το γεγονός, ότι αυτό το ντοκιμαντέρ ταξιδεύει, σ΄όλο τον κόσμο.
Ήδη έχει κερδίσει βραβεία στο Μεξικό και την Ιαπωνία, εύχομαι να το κάνει κι εδώ στη Θεσσαλονίκη, γιατί είναι μεγάλη ανάγκη να προβληθεί το ζήτημα και να βρεθεί επιτέλους μία λύση, ώστε κι αυτά τα παιδιά, να μην είναι πλέον " τα άλλα παιδιά " του τρίτου κόσμου της Αφρικής, αλλά ισότιμα μέλη, μίας οικουμενικής κοινότητας. Δυστυχώς πολλά πράγματα, ακόμα και σήμερα τα θεωρούμε δεδομένα, γιατί απλά έτσι μάθαμε. Δεν είναι όμως ...
Κυκλοφορείς στην παραλία της Θεσσαλονίκης, Τετάρτη πρωί, όλα τα καφέ γεμάτα, παρ'ότι οι τιμές βρίσκονται σε προ κρίσης επίπεδα. Αναρωτιέται κανείς είναι δυνατόν; Κι όμως. Μπορεί λεφτά να μην υπάρχουν, δεν υπάρχουν όμως και δουλειές να απασχοληθούν οι νέοι. Αντί λοιπόν να εργάζονται και να είναι παραγωγικοί, ξοδεύουν, χρήματα και χρόνο άσκοπα. Σημεία των καιρών. Αυτός είναι κι ο βαθύτερος στόχος του συστήματος. Ένας καφές το πρωί και κουπόνια για συσσίτιο την υπόλοιπη μέρα. Το γεγονός, ότι η χώρα δεν έχει παραλύσει, οφείλεται στην ισχυρή μεσοαστή τάξη, που υπήρχε στην Ελλάδα, μέχρι και το 2009. Αντίστοιχα κυμαίνονται κι οι τηλεθεάσεις. Στον καφέ πρέπει κάτι να πεις. Σε μία περίοδο ηθικής κι οικονομικής (δεν έχεις να βγεις το βράδυ) κρίσης θα πιαστείς, όπως είναι φυσιολογικό, από το Survivor, το Voice, τις ομάδες (τεχνητά μίση, κατασκευή μαζών, ή κάτι ανάλογα ρηχό. Είναι δύσκολο σήμερα ο νέος να διαβάσει, έξτρα από το μοτίβο που του έχουν καταδείξει, το βαθμοθηρικό. Έχει συνδυάσει το διάβασμα με κάτι κακό, ψυχαναγκαστικό και σίγουρα όχι με τη μόρφωση. Κι όμως η φοιτητική ζωή, εφόσον έχεις στόχο πραγματικά να δουλέψεις, είναι η τελευταία ευκαιρία να λάβεις και να επεξεργαστείς μεγάλο όγκο πληροφοριών, πριν οι υποχρεώσεις στην καθημερινότητά σου σε πνίξουν. Στο αντικείμενο σου, αλλά και σφαιρικές γνώσεις για τη ζωή, με στόχο τη δημιουργία μίας πολυσχιδούς προσωπικότητας. Δυστυχώς, αυτή είναι η κατάσταση. Μετά λύπης μου την περιγράφω, μα έτσι τη βιώνω. Χάρηκα, που χθες το βράδυ παρακολούθησα το " Manchester By the Sea ", στον Κινηματογράφο κι όχι σε μία οθόνη υπολογιστή. Σε μία σκοτεινή αίθουσα, ανάμεσα σε οικείους κι αγνώστους. Είναι ένα είδος επανάστασης, στην εποχή μας. Να νιώσεις άνθρωπος, να ενεργοποιηθούν οι άμυνες σου, τα συναισθήματα σου, να δακρύσεις και να αναγνωρίσεις το μεγαλείο της ερμηνείας. Κάποιοι ίσως να μην είχαν την ευκαιρία να το κάνουν ποτέ, άλλοι ίσως να μην το επιδιώξουν ποτέ, είναι όπως στην Πολιτεία του Πλάτωνα, όσοι είναι στο σπήλαιο και δεν έχουν αντικρίσει ποτέ το φως είναι ευτυχισμένοι κι απαξιώνουν κάθε τι άλλο. Απαίδευτοι, δίχως να στίψουν το μυαλό τους, χωρίς να προσπαθήσουν. Και στο κεφάλι μου γυρίζει συνεχώς ο στίχος του Καβάφη, " κι αν τη ζωή σου δεν μπορείς να την κάνεις, όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε μόνο, μην την εξευτελίζεις ... Αυτό ακριβώς.
Η μεγάλη ώρα πλησιάσει. Οι απανταχού cineφιλ κοιτούν τους δείχτες των ρολογιών τους κι η ώρα δεν περνάει. Πάμε να δούμε φίλες και φίλοι τα δικά μας θέλω για τους νικητές, που θα γνωρίζουμε σε περίπου έξι ώρες.
Καλύτερη ταινία: Ενώ ο κόσμος έχει ενθουσιαστεί τόσο πολύ με το La La Land που και μένα με άγγιξε, θα επιλέξω το Moonlight.
Καλύτερη σκηνοθεσία: Πολλοί θεωρούν, ότι καλύτερη σκηνοθεσία και καλύτερη ταινία πάνε μαζί. Είτε ο κερδίσει ο Σαζέλ με το La La Land, είτε ο Τζέκινς για το Moonlight θα είμαι χαρούμενος.
Α΄ανδρικού ρόλου: Δυστυχώς δεν έχω καταφέρει να δει το Fences και τον Ουάσιγκτον, αλλά νομίζω, ότι πολύ δύσκολα θα χάσει το αγαλματίδιο ο Κέισι Άφλεκ για την ερμηνεία του στο Manchester By The Sea.
Β΄ανδρικού ρόλου: Ακλόνητο φαβορί βάση αποδόσεων ο Μ.Ali για το Moonlight. Βλέπω έκπληξη σ΄αυτήν την κατηγορία. Ίσως την κάνει, ο Jeff Bridges για την ερμηνεία του αστυνομικού στο Hell or High Water.
Α΄γυναικείου: Η Έμμα Στόουν είναι το προφανές φαβορί για την ερμηνεία της στο La La Land. Αν σπάσει θεωρώ, η Ιζαμπέλ Υπέρ θα κάνει την έκπληξη για το Elle.
B' γυναικείου: Eπαναλαμβάνω πως δεν έχω δει το Fences. Ακλόνητο φαβορί δίνεται η V. Davis
Πρωτότυπο σενάριο: Θα ρίσκαρα στο Lobster του Λάνθιμου, όχι επειδή είναι Έλληνας, αλλά επειδή είναι αληθινά κάτι πρωτότυπο.
Πρωτότυπο τραγούδι: Mόνο με θαύμα θα χάσει το βραβείο, το City of Stars από το La La Land.
Κινουμένων σχεδίων: Mε άγγιξε όσο κανένα άλλο, η Κόκκινη Χελώνα, αυτό θα ήθελα να κερδίσει.
Ντοκιμαντέρ μικρού μήκους: Θα ήθελα να κερδίσει το 4.1 miles, της Δάφνης Ματζιαράκη.
Ξενόγλωσσης ταινίας: Πολλάκις έχω επισημάνει την θέλησή μου για νίκη του " The Salesman " του Ιρανού Φαραντί.
Μία δραματική περιπέτεια, ένα σύγχρονο γουέστερν, που διαδραματίζεται στο Δυτικό Texas, αποτελεί το νέο φιλμ του Σκωτζέσου, Ντέιβιντ Μακένζι, που επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη, τέσσερα χρόνια μετά το " Γροθιές στους τοίχους ", κάνοντας την ένατη μεγάλους μήκους ταινία του. Από το περσινό Φεστιβάλ των Καννών, στο αντίστοιχο της Θεσσαλονίκης, μετράει 36 βραβεία και τέσσερις υποψηφιότητες για OSCAR. Μεγάλο μερίδιο βέβαια, στο αριστουργηματικό δημιούργημα, κατέχει κι ο σεναριογράφος, Τέιλορ Σέρινταν, που ένα χρόνο πριν, τον είδαμε στο Sicario. Ένα παιχνίδι εκδίκησης, που τελειώνει χωρίς νικητή και πραγματικά το φινάλε είναι ιδανικό, καθώς σε έναν κύκλο βίας, ποτέ δεν είσαι πραγματικός νικητής.
Βρισκόμαστε μακριά από τα πλούτη της Νέα Υόρκης, στην επαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Δύο αδέλφια αποφασίζουν να πάρουν την τύχη στα χέρια τους και να αποδώσουν δικαιοσύνη κατά το δοκούν. Ο ένας έχει αποφυλακιστεί πριν λίγο καιρό, ο άλλος πρόσφατα χωρισμένος. Στόχος να μην σκοτώσουν άνθρωπο. Θέλουν να ξεχρεώσουν το υπόλοιπό τους στην τράπεζα και να κρατήσουν το σπίτι τους, που μπορεί στο μέλλον να τους αλλάξει τη μοίρα. Στο δρόμο τους θα βρεθεί όμως ένας βετεράνος Ρέιτζερ, αποφασισμένος για μία μεγάλη νίκη, λίγο πριν την συνταξιοδότηση. Έτσι έχει μάθει να ζει. Πιστός συνοδοιπόρος του, ένας Κομάντσι, ινδιάνικης καταγωγής, αστυφύλακας.
Μέσα απ΄αυτήν την καταδίωξη, γνωρίζουμε στοιχεία για τη ζωή, των ανθρώπων αυτών, εν έτει 2017, για τις ιδιαιτερότητες της καθημερινότητάς τους και τις τράπεζες, που κι εκεί πίνουν το μεδούλι του λαού. Σε μία χαρακτηριστική σκηνή στο καζίνο, ο μεγάλος αδελφός, συναντά έναν Κομάντσι, εκείνος είναι έτοιμος να του επιτεθεί, ο Τάνερ, όμως του απαντά αφοπλιστικά, είμαι κι εγώ ένας κομάντσι. Θέλοντας να δείξει με τον πλέον εμφατικό τρόπο, πως όπως έχασε τη γη και την περιουσία του ο Ινδιάνος από τους λευκούς, τώρα αυτοί με τη σειρά τους, τη χάνουν από τις τράπεζες. Αλήθεια αυτό δεν συμβαίνει και στην Ευρώπη;
Ακριβώς αυτό είναι και το μήνυμα της ταινίας που αρχικά είχε τον τίτλο " Camache ", αλλά η παραγωγή αποφάσισε να το αλλάξει στο " Hell or High Water " (όρος υποθήκης), που ουσιαστικά σημαίνει, ότι πρέπει να πληρώνεις τη δόση σου, στην ώρα της, βρέξει, χιονίσει, όποιες κι αν είναι οι εξωτερικές συνθήκες. Αδίστακτοι μηχανισμοί, που δεν τους απασχολεί ο παράγοντας άνθρωπος, στο ελάχιστο. Ενδιαφέροντα στοιχεία είναι επίσης τα εξής: Ο σκηνοθέτης έχει αφιερώσει, αυτή του την ταινία στη μνήμη των γονέων. Προφανώς θεωρεί, πως έφτασε στο απόγειό του. Ο Chris Pine, που υποδύεται τον μικρότερο αδελφό, είναι στην πραγματικότητα δύο χρόνια μεγαλύτερος από τον B. Foster. Οι δύο τους συνεργάστηκαν νωρίτερα, το 2016 στη " Μεγάλη Διάσωση ", ενώ ο Pine, έπαιξε με την Katy Mixon (σύζυγός του), στο " Blind Dating " το 2006.
Ξετυλίγεται παράλληλα μπροστά μας, η ιστορία του διδύμου των αδελφών κι αντίστοιχα των αστυνομικών που τους καταδιώκουν. Άλλοτε με ένταση, ρυθμό άλλοτε με χιούμορ κι εναλλαγές συναισθημάτων. Μία άλλη Αμερική, με τους δικούς της νόμους, που κυριαρχεί ο φόβος κι ο τρόμος. Αυθόρμητα μας βγαίνει να υποστηρίξουμε τους κακούς της υπόθεσης. Κυνηγούν το δίκαιο του αγώνα τους και την επιβίωση τους, με όπλο την αδελφική αλληλεγγύη. Δεν έχουν απολύτως τίποτα να χάσουν. Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του καλός, το ένστικτο της επιβίωσης όμως μπορεί να τον μετατρέψει σε αγρίμι και να τον τυφλώσει.
Μοναδικές οι ερμηνείες των τριών πρωταγωνιστών. Μπεν Φόστερ, Κρις Πάιν και φυσικά ο Τζεφ Μπρίτζες, στο ρόλο του Μ. Χάμιλτον. Από κοντά κι ο κομάντσι στα αλήθεια, Τζιλ Μπέρμιγχαμ. Με όμορφή μουσική των Nick Cave και Warren Ellis να συνοδεύει τη δράση και το τοπίο να μας οδηγεί μαθηματικά στο φινάλε.
Και φτάνουμε στην κορύφωση. Μία θυσία, μία εκτέλεση και μία δικαίωση, βαμμένη με αίμα. " Ένα τυφλό γουρούνι βρίσκει μία τρούφα, η διαίσθηση των λευκών ανθρώπων ". Το πρώτο που μένει και δικαιώνει τον αγώνα του Ρέιτζερ και στη συνέχεια ο μονόλογος του Τόμπυ, που εξηγεί στον απόστρατο, πως ήταν φτωχός σ΄όλη του ζωή. Είναι σαν μία αρρώστια. μολύνει κάθε άτομο, που γνωρίζεις, πάει από γενιά σε γενιά, λέει χαρακτηριστικά. Και κλείνει, με το " δεν θα γίνει όμως το ίδιο με τα αγόρια μου ". Ο Μάρκους ακούει, σιωπά, του δίνει έμμεσα δίκιο. " Ίσως σου προσφέρω τη γαλήνη ". Ποια είναι άραγε η λύτρωση; Ο σκηνοθέτης αφήνει την τελευταία αίσθηση στον θεατή. Και κλείνει με τον ήλιο του Τέξας, να φωτίζει την πεδιάδα. Ισοπαλία.
Mε ξεκάθαρο κοινωνικοπολιτικό σχόλιο, για την οικονομική κρίση και την εξαθλίωση που οδηγεί τον άνθρωπο, ο Μακένζι, σκηνοθετεί ένα εξαιρετικό γουέστερν. Σκιαγραφεί τις κοινωνικές αδικίες, ακτινογραφεί άριστα τα πορτραίτα των πρωταγωνιστών κι από τις δύο πλευρές κι ισορροπεί αριστοτεχνικά ανάμεσα στην ηθική, τις αξίες και το χρέος. Οι μεγάλοι καρχαρίες τρώνε το μικρό ψάρι, εκτός κι αν αυτό τολμήσει να επαναστατήσει με το δικό του τρόπο!
"Θέλουμε να εκφράσουμε ομόφωνη και έντονη αποδοκιμασία για το κλίμα φανατισμού και εθνικισμού που βλέπουμε σήμερα στις ΗΠΑ και σε τόσες πολλές χώρες, σε μερίδες του πληθυσμού, και το χειρότερο, μεταξύ κορυφαίων πολιτικών", αναφέρουν στη δήλωσή τους που δημοσιεύεται στα περιοδικά Variety και Hollywood Reporter.
Η επιστολή υπογράφεται από τους Φαρχαντί, σκηνοθέτη της ταινίας "Ο Εμποράκος", Μάρτιν Ζέντβλιε ("Land of Mine", Δανία), Χάνες Χολμ ("Ο Κύριος Όβε", Σουηδία), Μάρεν 'Αντε ("Τόνι 'Ερντμαν", Γερμανία), Μάρτιν Μπάτλερ και Μπέντλεϊ Ντιν ("Tanna", Αυστραλία).
"Ανεξάρτητα από το ποιος θα λάβει το βραβείο της Ακαδημίας για την καλύτερη ξένη ταινία την Κυριακή, αρνούμαστε να πιστέψουμε στον όρο των συνόρων. Αφιερώνουμε το βραβείο σε όλο τον κόσμο, στους καλλιτέχνες, στους δημοσιογράφους και στους ακτιβιστές που εργάζονται για την ενίσχυση της ενότητας και κατανόησης και που υποστηρίζουν την ελευθερία της έκφρασης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας".
Η δήλωσή τους απηχεί ομιλίες που ακούστηκαν στη συγκέντρωση στο Μπέβερλι Χιλς, η οποία οργανώθηκε από το United Talent Agency στον χώρο όπου το πρακτορείο αυτό διοργανώνει το ετήσιο πάρτι του για τα 'Οσκαρ.
H Τζούντι Φόστερ κάλεσε τους σχεδόν 500 συγκεντρωμένους να αναλάβουν δράση για την προάσπιση των ατομικών ελευθεριών και της δημοκρατίας. "Είναι καιρός να απαιτήσουμε απαντήσεις, να πούμε στους αιρετούς μας αξιωματούχους να κάνουν τη δουλειά τους και να μην είμαστε ανεκτικοί απέναντι στο χάος, στον παραλογισμό και στην πολεμοκαπηλία"
Η τρίτη σκηνοθετική προσπάθεια του Kenneth Lonnergan, είναι κατά γενική ομολογία κι η πλέον επιτυχημένη του. Από το θέατρο, στο σινεμά και τώρα στα 55 του χρόνια, σε μία μεγάλη επιτυχία, που κέρδισε τη Χρυσή Σφαίρα Α΄αντρικού ρόλου, είναι υποψήφια για έξι Όσκαρ και μετρά συνολικά ήδη 99 βραβεία, ξεκινώντας από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Sundance. Ύμνος για τη δύναμη, τον πόνο και τις αντοχές του ανθρώπου, που συχνά καλείται να ξεπεράσει, για να επιβιώσει.
Αφετηρία της δράσης αποτελεί ο θάνατος του αδελφού του πρωταγωνιστή, Τζο. Ξαφνικά βρίσκεται και πάλι στο Μάντσεστερ (ΗΠΑ), έχοντας αφήσει τη δουλειά του στη Βοστώνη. Η επιστροφή όμως, του προκαλεί μεγάλο προβληματισμό και δυστυχία. Ακροβατεί συνεχώς μεταξύ του ηθικού χρέους προς τον μεγάλο αδερφό και την ανατροφή του υιού του και της δική του ισορροπίας, που συχνά διαταράσσεται. Πρόκειται για έναν φιλότιμο βιοπαλαιστή, που ένα μοιραίο λάθος του παρελθόντος, έχει σημαδέψει ανεξίτηλα τη ζωή του.
Και πώς να μην συμβεί αυτό; Kι όμως δεν το βάζει κάτω, όσο κι αν πονάει, όσο κι αν τον κατατρέχουν οι δαίμονες κι αν έχει πληγωθεί. Δεν υπάρχει χειρότερη τιμωρία, απ΄αυτήν, που έχει βιώσει. Η διακοπή της γραμμικής αφήγησης κι οι συνεχείς αναδρομές, μας εξηγούν πολλά, που στην αρχή έμοιαζαν σκοτεινά. Έχει στιγματιστεί (" ο γνωστός ") από μία άδικη κοινωνία, μα ο ίδιος έχει καταδικάσει τον εαυτό του, περισσότερο από τον καθένα. Κι αυτό είναι το πλέον τραγικό.
Ο Λι έχει μίας πρώτης τάξης ευκαιρία, να ξορκίσει τα παλιά. Δεν το αντέχει όμως, σε τούτο τον τόπο. Ο Πάτρικ (Lucas Hedges) στέκεται άξια δίπλα του και του υποδεικνύει έμμεσα τον δρόμο της λύτρωσης. Η ζωή συνεχίζεται. Βρίσκουν τρόπο επικοινωνίας κι οικοδομούν μία σχέση αλληλεγγύης. Ωριμάζουν συγχρόνως, ο ένας κυριολεκτικά, ο άλλος μεταφορικά. Πάντα έχοντας στο κεντρικό φόντο τη βάρκα, του πατέρα, που τους ενώνει.
Ό,τι και να πει κανείς για την ερμηνεία του Κέισι Άφλεκ είναι λίγο. Τα βραβεία μιλούν από μόνα τους. Η ταινία είναι βασισμένη ολόκληρη πάνω του, ώστε να τον αναδείξει. Ένας άντρας απελπισμένος, που καλείται να βιώσει την οδύνη εσωτερικά, αθόρυβα συνεχώς. Κάποιες στιγμές ξεσπάει, ειδικά όταν πίνει, με άγαρμπο τρόπο. Είναι τόσο παραστατικός, θαρρείς και το έχει βιώσει, στη δική του προσωπική ζωή. Ένας μαραθώνιος για μία δεύτερη ευκαιρία στη ζωή, μετά από τόσα αλυσιδωτά χτυπήματα της μοίρας. Άξιοι συμπαραστάτες τόσο, ο L. Hedges (Πατ), όσο κι Μ.Williams (Ράντι).
Μία πόλη δίπλα στη θάλασσα, είναι η ελεύθερη μετάφραση του τίτλου. Μακριά από τα πλούτη των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Σαν απόκληροι στα νότια της Μασαχουσέτης, περήφανοι όμως, δίνουν τον τίμιο αγώνα τους, μέσα σε τόσες δυσκολίες. Ο καιρός συμβαδίζει με τη ψυχοσύνθεση του ήρωα. Συνεχής συννεφιά και βροχή. Σαν να κλαίει το σύμπαν για τα τόσα δεινά, που του έχουν τύχει. Μαζί και τα τοπία της φύσης, επιτείνουν το αδιέξοδο κι ας δίνουν φαινομενικά μία ανάσα.
Ένα έργο που καθηλώνει, που θέτει τον θεατή σε θέση πρωταγωνιστή, που αν μη τι άλλο ευαισθητοποιεί και συγκινεί. Μία σπουδαία ταινία, ένα κοινωνικό δράμα, που προσωπικά για μένα μπαίνει μέσα στις κορυφαίες για αυτήν την κινηματογραφική χρονιά. Μην χάσετε την ευκαιρία να το δείτε.
Ο Τομ Φορντ είναι μία πολυδιάστατη προσωπικότητα. Δραστηριοποιείται κυρίως στο χώρο της μόδας,ως σχεδιαστής κι αυτή είναι μόλις η δεύτερή του ταινία, μετά το " A single Man ", εφτά χρόνια πριν. Aν είναι όμως να κάνει μία σπουδαία ταινία την δεκαετία, χαλάλι του. Σκηνοθετεί το Nocturnal Αnimals, βασισμένο στο μυθιστόρημα του, Όστιν Ράιτ, " Tony and Susan " (1993). Κέρδισε το μεγάλο βραβείο στη Βενετία, υποψήφιο για Χρυσές Σφαίρες, ενώ έφτασε μέχρι την τελική φάση των Oscars.
Μία διάσημη γκαλερίστα μοντέρνας τέχνης της Νέας Υόρκης, η Σούζαν Μόρροου έχει όλα τα υλικά αγαθά και την αναγνώριση του κοινού, της λείπει όμως η αληθινή ευτυχία, που δεν αγοράζεται. Εγκλωβισμένη μέσα σ΄έναν προβληματικό γάμο, βιώνει την απόλυτη μοναξιά κι αναλώνεται σε ανούσιες συναναστροφές για να καλύψει το κενό. Στα όρια της κατάθλιψης, έρχεται να την ταράξει συθέμελα, ένα ακυκλοφόρητο βιβλίο, που τις στέλνει, ο πρώην σύζυγος της, Έντουαρντ Σέφιλντ, δεκαπέντε χρόνια μετά τον χωρισμό τους, με προσωπική αφιέρωση.
Ουσιαστικά παρακολουθούμε δύο ιστορίες, τη μία μέσα στην άλλη. Από την μία ένα υπαρξιακό δράμα κι από την άλλη ένα αστυνομικό θρίλερ, που ξεκινά από μία οικογενειακή τραγωδία. Tις ενώνει η λέξη ΕΚΔΙΚΗΣΗ, με την μεταφορική και την κυριολεκτική σημασία αντίστοιχα. Η ψυχολογική κατάσταση της Σούζαν είναι ικανή από μόνη της, να την φέρει σε τέλμα. Ξεκίνησε να διαβάζει από περιέργεια το βιβλίο, αναλώθηκε όμως σε μία μυθοπλαστική ιστορία, βυθίστηκε και το τελείωσε, μέσα σε λίγες, " εφιαλτικές " για την ίδια, ώρες.
Συνειρμικά έρχονται στο μυαλό της, όλα τα λάθη του παρελθόντος και τη στοιχειώνουν. Πως υποτίμησε τις ικανότητες του Έντουαρντ, τον τρόπο, που τον άφησε, όσα πέρασαν μαζί και καταλήγει στο συμπέρασμα, πως οι αποφάσεις της, κάθε άλλο, παρά σωστές ήταν. Μάλλον ο ρομαντισμός χωρούσε στη ζωή της, παρά την ταξική διαφορά και τώρα, μετά μεγάλης λύπης, το συνειδητοποιεί. Μία θλίψη την κυριεύει, αναζητεί την λύτρωση. Θέλει να επανορθώσει και να καλύψει το χαμένο χρόνο.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης, τονίζει, πως η Σούζαν είναι ο ίδιος, εννοώντας προφανώς τα αδιέξοδα στα οποία περιέρχονται άνθρωποι, που φαινομενικά, τα έχουν όλα, είναι πετυχημένοι κι αναγνωρισμένοι, δεν έχουν όμως εκείνα τα μικρά, τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας, που δίνουν χρώμα στη ζωή. Ίσως γι΄αυτό κάνει την ταινία, για να εξωτερικεύσει τον εσωτερικό του κόσμο. " Πάλεψα με τον εαυτό μου, πάνω στο έργο ".
Πρόκειται για ένα ταξίδι αντιθέσεων. Από την Σούζαν και τον Έντουαρντ. Στον πλούτο της Δύσης (σοφιστικέ, Νέα Υόρκη) και τον αγροτικό Νότο (Τέξας), στο φως και το σκοτάδι, τον πολιτισμό, την εξουσία. Όλα με υποδειγματικό τρόπο. Ένα παζλ, που ο θεατής, θέλοντας και μη, γίνεται κομμάτι του κι εμπεριέχει όλες τις εκφάνσεις της ζωής, την αγάπη, τον έρωτα, την απογοήτευση, τη βία.
Με εξαιρετικά πλάνα, καθ΄όλη τη διάρκεια και τρομερές ερμηνείες, από Amy Adams, Michel Shannon (υποψήφιος για OSCAR β΄αντρικού ρόλου) και Jake Gylenhaal, καθηλώνει άπαντες, εκτός κι αν χαθούν, ανάμεσα στην πραγματικότητα και την μυθοπλασία. Συνεχείς αλληγορικές σκηνές, λεπτή σύνδεση παρόντος-παρελθόντος, έντονοι παραλληλισμοί.
Κι η αγωνία κορυφώνεται, όσο πλησιάζουμε στην τελευταία σκηνή. Κι εκεί που θα μπορούσαμε να έχουμε ένα happy end, γίνεται η μεγάλη ανατροπή. Απόλυτη σιωπή, απόγνωση, μόνη στη ζωή, μην έχοντας πλέον επιλογή. Πίστεψε πως θα έχει τη δεύτερη ευκαιρία, η ζωή όμως δεν της την έδωσε. Κι εδώ που τα λέμε, ίσως να μην της άξιζε ...
O Λαρς Κράουμε επανέρχεται στη μεγάλη οθόνη, με την " Υπόθεση, Φριτς Μπάουερ-Μυστική Ατζέντα". Ένα φιλμ, επίκαιρο, με διαχρονικό χαρακτήρα, που μας ταξιδεύει στο μακρινό 1957 και μας δείχνει τον αγώνα ενός ανθρώπου, ώστε αποδοθεί δικαιοσύνη κι η νέα Γερμανία, μετά τη δίνη του Β΄παγκοσμίου πολέμου, να οικοδομηθεί σε στέρεα θεμέλια. Είναι όμως καθολική βούληση αυτή, ή μήπως μία δική του προσωπική ουτοπία, κόντρα σε ένα παγκόσμιο σύστημα, που είναι ικανό να συνθλίψει τον κάθε ρομαντικό;
Ο ηλικιωμένος διευθυντής της εισαγγελίας, Φριτς Μπάουερ, είναι αποφασισμένος να τιμωρήσει τους εγκληματίες συμπατριώτες του, που λίγα χρόνια πριν έκαναν κατά συρροή αποτρόπαιες πράξεις. Πολλοί απ΄αυτούς όμως, με έξυπνα τεχνάσματα, παραμένουν ακόμα στο πολιτικό προσκήνιο. Το έργο του μόνο εύκολο δεν είναι και προσπαθεί να ξετυλίξει τον μίτο της Αριάδνης, έχοντας ελάχιστους πραγματικούς συμμάχους στο πλάι του. Το γεγονός, πως είναι εβραικής καταγωγής, είναι αρκετό για κάποιους, ώστε να τον στιγματίσουν και να φτάσουν στην απλή ρήση-κατηγορία, πως ψάχνει μία απλή εκδίκηση για τους χιλιάδες συμπατριώτες του, που έγιναν στάχτη στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του τρίτου Ράιχ.
Στην πραγματικότητα όμως, ο συγκεκριμένος άνθρωπος, έχει ένα όραμα για τη νέα χώρα, που οικοδομείται. Μία ελπίδα για το μέλλον. Ψάχνει αξίες κι ιδανικά στα συντρίμμια του πολέμου. Για να πάει μπροστά η χώρα, πρέπει να ξορκίσει τους δαίμονες του παρελθόντος κι όχι αυτοί να ενυπάρχουν και να εμποτίζουν συνειδήσεις, με φαύλες ιδέες και πιστεύω, μέχρι να έρθει η ώρα, που και πάλι θα νιώσουν δυνατοί, ώστε να τα επιβάλλουν στην ανθρωπότητα. Σας έρχεται στο μυαλό κάτι απ΄όσα βιώνουμε σήμερα; Σωστά σκέφτεστε.
Πιστός συνοδοιπόρος στην κούρσα απόδοσης δικαιοσύνης, ο εισαγγελέας, Καρλ Άουγκερμαν. Τους ενώνει ένα κοινό πάθος, που στο τέλος θα αποδοθεί μοιραίο, για έναν από τους δύο. " Άνθρωποι σαν εσάς σπανίζουν ", λέει ο πρεσβύτερος, Φριτς στον νεαρό Καρλ. Προοικονομία, για όσα θα ακολουθήσουν και το σθένος, που θα δείξει ο δεύτερος, ίσως στη πιο κομβική απόφαση για τη ζωή του.
Πρόκειται για ένα φιλμ, από το οποίο αντλούμε πολλά ιστορικά στοιχεία, είναι σαν ένα μάθημα στην μεγάλη οθόνη, σίγουρα με τρόπο πιο ενδιαφέροντα, απ΄αυτόν, που γίνεται στις αίθουσες των σχολείων. Βλέπουμε μία χώρα σε αναταραχή, σε αποσύνθεση, να αναζητά μάταια την ταυτότητά της και να εγκλωβίζεται στο σήμερα, στο εφήμερο, μη μπορώντας να κοιτάξει πιο πέρα. Σαν να φορά παρωπίδες, κάτι σαν την σημερινή Ελλάδα, που πλέον, περιμένει ένα θαύμα από τον Θεό.
Η ερμηνεία του Μπούρκχαρτ Κλάουσνερ μεστή. Σοβαρός, στιβαρός, με πείσμα να φτάσει μέχρι το τέλος. Σκιαγραφείται μία πολυσχιδής προσωπικότητα, με τα καλά της και τα αρνητικά της. Δίπλα του ο R. Zehrfeld, ακροβατεί μεταξύ της οικογένειας, της δουλειάς και του πάθους του, που τελικά θα τον οδηγήσει, απέναντι στο γράμμα του νόμου, καθώς μπορεί η σβάστιγκα να έπεσε, όμως τα κατάλοιπά της, έμειναν με τη μορφή νόμων στο κράτος.
Μιλάμε προφανώς για μία συντηρητική Ευρώπη. Για την ήπειρο του φόβου, που ο καπιταλισμός δημιουργεί μάζες, στις οποίες στοχεύει ο ναζισμός. Άλλωστε για να βρεθεί πρόσφορο έδαφος για την επικράτηση των ολοκληρωτικών καθεστώτων πρέπει να έχουμε κρίση, οικονομική-κοινωνική, ηθική. Η ιστορία μας διδάσκει, αν εμείς ξανακάνουμε τα ίδια λάθη, δυστυχώς η ανθρωπότητα θα βιώσει τις ανάλογες οδυνηρές συνέπειες. Είναι νομοτελειακό ...
Μία διεθνής συνωμοσία, που υποθάλπει εγκληματίες, στο βωμό μίας φαινομενικής σταθερότητας. Μια αποσιώπηση και μία άρνηση να κοιτάξουμε το παρελθόν κατάματα και να " συλλάβουμε " τους ηθικούς αυτουργούς. Τι ορίζεται άραγε ως εθνική προδοσία και τι ως ηθικός εκβιασμός και δικαίωση, μετά θάνατον; Μπορεί άραγε να νικηθεί το κακό; Κι αν ναι, πόσο βαθιές είναι τελοσπάντων, οι ρίζες του;
Ο Πάμπλο Λοραίν δεν κάνει μία απλή ταινία για τη βιογραφία του Πάμπλο Νερούδα. Ο Χιλιανός σκηνοθέτης, στήνει ένα αστυνομικό θρίλερ με πολιτική χροιά, αντλώντας στοιχεία από τη ζωή του μεγάλου ποιητή. Ακροβατεί μεταξύ της πραγματικότητας και της μυθοπλασίας και το αποτέλεσμα κερδίζει τον θεατή. Πρεμιέρα στις Κάννες, τον γύρο του κόσμου κι υποψηφιότητα της χώρας για το Οscar Ξενόγλωσσης Ταινίας και την αντίστοιχη Χρυσή Σφαίρα.
Βρισκόμαστε χρονικά στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου (1948), λίγο μετά το τέλος του Β'παγκοσμίου. Ο Γερουσιαστής, Νερούδα, νομπελίστας ποιητής, έχει το λαϊκό έρισμα. Κατηγορεί ανοιχτά τον πρόεδρο, Βιντέλα, ότι πρόδωσε το κομμουνιστικό κόμμα. Ξαφνικά χάνει τη θέση του και κινδυνεύει με σύλληψη. Ο θρύλος όμως δεν πρέπει να μπει στο μπουντρούμι. Κάπως έτσι αρχίζει ένα ανελέητο κυνηγητό, με τον αστυνόμο, Όσκαρ Πελουσονώ να αναλαμβάνει το δύσκολο έργο της σύλληψης του.
Κι ενώ μιλάμε για μία καταδίωξη, όπλα του Νερούδα ειναι τα ποιήματά του, που στόχο έχουν να αφυπνίσουν τη συνείδηση του λαού. Η απουσία σιδερικών συναρπάζει. Μόνο σε μία σκηνή ο ποιητής και στην τελευταία ο αστυνόμος κρατούν πιστόλι. Μοιάζει με ένα ρομαντικό ανθρωποκυνηγητό, γνωρίζοντας όλοι τον τελικό νικητή. Η στιχομυθία της γυναίκας του, ζωγράφου, Ντέλια Ντελ Καρίλ, με τον Πελουσονώ, προοικονομεί ουσιαστικά και το φινάλε.
Ο σκηνοθέτης τονίζει, κάνοντας μία ταινία θέλεις να αιχμαλωτίσεις την αίσθηση της πραγματικής ζωής. Ο Π. Νερούδα είναι τόσο σύνθετος κι εκτενής δημιουργό, που είναι σχεδόν αδύνατο να τον κατατάξουμε μόνο σε μία κατηγορία. Γι΄αυτό επιλέξαμε την ιστορία της φυγής του, την έρευνα και το λογοτεχνικό θρύλο. Του άρεσαν οι ιστορίες μυστηρίου, ένας είδος, που εμπεριέχει αλλαγές και χαρακτήρες που εξελίσσονται. Κανένας δεν καταλήγει όπως ξεκίνησε, ούτε ο κυνηγός, ούτε η λεία. Είναι μία ψεύτικη βιογραφία. Δημιουργήσαμε ένα Νερουδιακό φιλμ κι όχι ένα φιλμ για τον Νερούδα. Ένα διήγημα, που κι ο ίδιος θα ήθελε να διαβάσει.
Κάπως έτσι ο poeta έγινε σύμβολο για το λαό της Χιλής. Ο Πάμπλο Πικάσο εκφώνησε διθυράμβους για τον αγώνα του. Το τέλος του, περίπου στα 70 του χρόνια, έδωσε το έναυσμα για την τελική εξέγερση ενάντια στην δικτατορία του Πινοσέτ. Έργο ζωής, για μία ζωή. Σπουδαία, μεγάλο, απλό, καθημερινό. Ο κορυφαίος ποιητής του 20ου αιώνα, κατά τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.
Όσον αφορά το φιλμ, είναι αριστοτεχνικά δοσμένο. Σπουδαία δουλειά τόσο στο μοντάζ, όσο και στην εικόνα και τα χρώματα αυτής. Σαν κάτι από παλιά ελληνική ταινία. Θέλει να μας μεταφέρει νοερά στην εποχή. Κι όσο η δράση επιτείνεται, τόσο πιο έντονα τα χρώματα. Με τον Νερούδα στα μαύρα και το χιόνι παντού. Τρομερή αντίθεση. Κι οι ερμηνείες, μοναδικές. Τόσο ο Λούις Νιέκο στο ρόλο το ομώνυμου πρωταγωνιστή, όσο κι ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερναλ, ως αστυνόμος-κυνηγός.
Κι ενώ η ταινία μας μιλάει για τον μεγάλο ποιητή-ηγέτη της αριστεράς στη Χιλή, ένα άλλο πρόσωπο ο αστυνόμος, έχοντας ισότιμο ρόλο, προσπαθεί να μπει από το παραθυράκι στο πραγματικό στόρυ κι ο αγώνας του είναι συγκινητικός. Να μείνει το όνομα του χαραγμένο στην ιστορία, έστω ως αυτός που δεν μπόρεσε να πιάσει τον Νερούδα, αν και το πολέμησε με όλα τα δυνατά μέσα και τις ανθρώπινες δυνάμεις. Κι ο ποιητής του χαρίζει την υστεροφημία του.
Κομψοτέχνημα. Ισομερώς κατανεμημένο στο πρώτο και το δεύτερο μέρος, που η δράση κλιμακώνεται. Και μεγάλος νικητής, ο άνθρωπος. Οι αξίες και τα ιδανικά. " Κι αν τίποτα δεν μπορεί να μας σώσει από το θάνατο, τουλάχιστον η αγάπη μπορεί να μας σώσει από τη ζωή. " Ποίηση μέχρι το τέλος, γιατί τα γραπτά μένουν κι όποιος γράφει για κάτι σημαίνει πως το αγαπάει ...
H νέα ταινία του Μπάρι Τζέινκινς έχει ταράξει συθέμελα τον σινεφίλ-κόσμο. Πρόκειται για την απεικόνιση του σκληρού δρόμου της ενηλικιώσης ενός Αφροαμερικανού στο Μαιάμι των ΗΠΑ. Ξεκίνησε αθόρυβα από το Τορόντο του Καναδά και σήμερα μετρά, οχτώ οσκαρικές υποψηφιότητες (καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, μοντάζ, φωτογραφίας, μουσικής, διασκευασμένου σεναρίου, μουσικής, β΄ανδρικού και β΄γυναικείου ρόλου), Χρυσή Σφαίρα καλύτερης δραματικής ταινίας και συνολικά 152 βραβεία. Ναι καλά διαβάσατε. Ένα πολυεπίπεδο αντιρατσιστικό έπος, μία ωδή στο σεβασμό της διαφορετικότητας και των ιδιαιτεροτήτων.
Το έργο χωρίζεται σε τρεις φάσεις, που αφορούν τη ζωή του Σαιρόν. Από το μπούλινγκ στο σχολείο και το παρατσούκλι " μικρούλης ", στην ενηλικίωση και την μεταστροφή, ως την απόλυτη αλλαγή και την νέα ζωή στην Ατλάντα, στα χνάρια του " δασκάλου " του στη ζωή, Χουάν. Και στα τρία αυτά σκέλη, κυριαρχεί η προβληματική σχέση με την μητέρα του κι η αναζήτηση της σεξουαλικότητάς του. Τι κρύβεται άραγε πίσω από το στερεότυπο του Black αρσενικού, που έχει συνδυαστεί με λέξεις κι εικόνες, όπως βία, γυναίκες, ναρκωτικά, ραπ μουσική;
Σχέσεις γεμάτες αδιέξοδα, ανεξίτηλα ψυχολογικά τραύματα, ένας συνεχής συναισθηματικός εκβιασμός, που ενυπάρχει κι η λακωνικότητα του πρωταγωνιστή συνθέτουν το παζλ της ζωής του. Δίνει τη μάχη του, ανάμεσα στην ευγένεια, τον φόβο και την αξιοπρέπειά του. Καταφέρνει να επαναστατήσει. " Κάποια στιγμή της ζωής σου, πρέπει να αποφασίσεις, εσύ ο ίδιος, ποιος θέλεις να είσαι ". Καταφέρνει να αποτινάξει τη ρετσινιά. Να κάνει μία νέα αρχή, μακριά από τον τόπο, που τόσα δεινά του προσέφερε. Κάτι όμως τον κρατά εγκλωβισμένο, δέσμιο. Μία βαθιά αγάπη ...
Ο σκηνοθέτης τονίζει: " Τα λόγια δεν περιγράφουν τη συγκίνησή μου για την αγάπη, που έδειξε η Ακαδημία σ΄όλους αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους του Moonlight. Βρίσκομαι στο Άμστερνταμ αυτήν την στιγμή και μοιράζομαι την ιστορία του Σαιρόν με ανθρώπους διαφορετικής κουλτούρας. Αυτό είναι το πνεύμα που μου μεταδίδουν οι υποψηφιότητες. Μίε επιβεβαίωση, ότι η ταινία έχει τη δύναμη να ξεπεράσει τα σύνορα της χώρας και να αποκαλύψει όλα αυτά που μας κάνουν ανθρώπους ". Ο σεναριογράφος, Ταρέλ Μακ Κρέινι προσθέτει: " Έγραψα το " In Moonligt Black Boys look blue ", γιατί πίστευα, ότι ήμουν ο μόνος. Ο Μπάρι γνώριζε καλύτερα όμως. Νιώθω ευγνωμοσύνη για την Ακαδημία που είδε το φως του.
Ουσιαστικά το πρώτο μέρος κι η σχέση Χουάν-Σαιρόν προοικονομεί τι θα ακολουθήσει. Και τους δύο τους ενώνει η ευαισθησία, η καλή καρδιά, το ήθος, έχουν όμως μία βασική διαφορά. Θα μου πείτε, τι μας λες άνθρωπε, για βαρώνους της νύχτας μιλάς, για εμπόρους ναρκωτικών. Κι όμως αυτό το οξύμωρο δίνει μεγάλη γοητεία. Πως δηλαδή προσπαθούν να κρατήσουν τις ισορροπίες, η εσωτερική πάλη, πριν την ολική αλλοτρίωση. Ο Χουάν κλαίει μπροστά στον μικρό, λυγίζει, αντίστοιχα ο πρωταγωνιστής ακούγεται να λέει, μετά από χρόνια, " μερικές φορές κλαίω τόσο πολύ που νομίζω, ότι γίνομαι σταγόνες ".
Όλα τα παραπάνω δεμένα με εξαιρετική μουσική. Διαφορετικών ειδών. Η καθεμία, εκεί που ταιριάζει, ώστε να προάγει την πλοκή με ομαλό τρόπο. Σε ένα φιλμ δύο ωρών, ο θεατής δεν κουράζεται λεπτό. Μπορεί να στερείται κορύφωσης, αλλά είναι ένα αριστούργημα, που σκιαγραφεί τις διακυμάνσεις στην ψυχοσύνθεση του νέου που γίνεται άντρας, του αδύναμου, που γίνεται αγρίμι και δυνατός, επειδή πίστεψε στον εαυτό του, χωρίς να χάσει την ευαισθησία του.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο Μahershala Ali, έμαθε πράγματι κολύμπι στον Αlex R.Hibbert (film debut), κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας. Αξιοσημείωτο είναι επίσης, πως η μοναδική ηθοποιός, που παίζει και στα τρία σκέλη είναι η Ναόμι Χάρις, σε έναν διαρκή αγώνα, επανάκτηση της σχέσης με το γιο της, ούσα η ίδια χρήστης ουσιών. Το " Black ", που καθιερώθηκε από τον παλιόφιλο Κεβ, ήταν το παρατσούκλι, που συνόδευε τον Σαιρόν σ΄όλη του τη ζωή. H ταινία γυρίστηκε μέσα σε 25 ημέρες (Οκτώβριος-Νοέμβριος 2015) στην Νότια Φλόριντα.
To συγκινητικό αυτό πορτραίτο αποτελεί φόρο τιμής στην ταυτότητα, τους δεσμούς της οικογένειας, τα απωθημένα, την ανεξάντλητη δύναμη του ανθρώπου και την ανιδιοτελή αγάπη. Το κοινό της Θεσσαλονίκης, από την πρώτη μέρα το αγκάλιασε, γεμίζοντας την κεντρική αίθουσα του Ολύμπιον, σε τρεις διαδοχικές προβολές.
Ένα πολυεπίπεδο κοινωνικό δράμα, μία σύγχρονη αρχαία τραγωδία που ξεκινά από την δυσκολίες των ανθρώπινων σχέσεων και φτάνει μέχρι την παγκοσμιοποίηση και πως αυτή επηρεάζει τις ζωές μας, σκηνοθετεί ο Ασγάρ Φαραντί, μετά το " Ένας Χωρισμός " και " Το παρελθόν ", βασισμένος στο θεατρικό του Άρθουρ Μίλερ, " Ο θάνατος του Εμποράκου ". Πρώτη προβολή στις Κάννες, που κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα σεναρίου κι αντρικής ερμηνείας για τον Shahab Hosseini. Δικαίως. Για μία και μοναδική προβολή στο 57ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και τώρα στις Αίθουσες (Ολύμπιον). Αποτελεί την υποψηφιότητα του Ιράν για το Oscar Ξενόγλωσσης ταινίας.
O Eμάντ κι η Ράνα έχουν μόλις παντρευτεί. Ο σύζυγος, δάσκαλος σε τοπικό σχολείο. Κι οι δύο μέλη μίας θεατρικής ομάδας. Ένα βράδυ, το ζευγάρι αναγκάζεται να εγκαταλείψει βίαια την κατοικία του, καθώς το κτίριο βρίσκεται υπό κατάρρευση, όπως κι η κοινωνία. " Ολόκληρη η πόλη πρέπει να ισοπεδωθεί " ακούγεται, προοικονομία για όσα θα ακολουθήσουν. Κάποιος από τον θίασο τους προσφέρει νέο σπίτι. Η προηγούμενη ένοικος όμως δεν έχει πάρει τα πράγματά της. Μυστήριο ...
Κάπου εκεί έρχεται όμως ένα απρόσμενο περιστατικό, ικανό να ταράξει την ευαίσθητη ισορροπία του ζευγαριού και να αλλάξει τη ζωή τους για πάντα. Ο φόβος κυριαρχεί, τα ηθικά διλήμματα πολλά. Διττό δράμα. Από την μία, ο ανδρισμός του θίγεται και προσέξτε μιλάμε για μία κοινωνία απόλυτα ανδροκρατούμενη και θεοκεντρική κι από την άλλη η γυναίκα-θύμα βιώνει έναν ψυχολογικό εγκλωβισμό, τα τραύματά της ανεξίτηλα, δεν ξέρει πλέον ποιον μπορεί να εμπιστευτεί. Ο σύζυγος επιζητεί την εκδίκηση, να βρει τον ένοχο, να αποκαταστήσει το όνομα και τη σχέση του με τη γυναίκα του. Είναι άραγε εύκολο;
Ο Φαραντί μαζί με τον Παναχί είναι οι δύο σπουδαιότεροι εν ζωή Ιρανοί σκηνοθέτες, που γνωρίζουμε στην Ευρώπη. Όπως ο δεύτερος πέρυσι στο " Taxi ", έτσι κι ο πρώτος, θίγει τα κακώς κείμενα μίας κλειστής κοινωνίας, απόρροια της έλλειψης μόρφωσης και της εσωστρέφειας της, που την καταδικάζει. Κι όμως στο πρόσωπο των βασικών ηρώων μας, διακρίνουμε την ευγένεια, την αγάπη, το μεγαλείο της συγχώρεσης.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης υποστηρίζει, πως για τον ίδιο το σενάριο κι η υποκριτική είναι οι δύο πλευρές που κάνεις Cinema. Έτσι δουλεύει. Αρχίζει με την σκηνοθεσία, από τη στιγμή, που γράφει το σενάριο. Αυτός είναι ο καλύτερος ορισμός που δίνει για τον Κινηματογράφο. Από την πλευρά του, ο Hosseini, που δεν συνεργάζεται για πρώτη φορά, με τον μαέστρο της επιτυχίας, τονίζει, ότι είναι χαρούμενος, επειδή έδωσε χαρά στους δικούς του ανθρώπους. Ξέρει καλά, ότι ο κ.Φαραντί το έχει κάνει πολλές φορές κι είναι χαρά για τον ίδιο να είναι δίπλα του.
Παρακολουθώντας, ένα φιλμ περίπου 120 λεπτών, πραγματικά αναρωτιέμαι πόσο απέχει η κατάσταση, που επικρατεί εκεί, από τη σημερινή στην πατρίδα μας. Ίδια κρίση, οικονομική, μα κυρίως αξιών κι ηθικής. Κι εδώ απαιτείται μία επανεκκίνηση, ακόμα και με το μεγαλύτερο κόστος. Το να διαιωνίζεις ένα πρόβλημα και να το αντιμετωπίζεις μόνο με " παυσίπονα ", σηματοδοτεί μοιραία την αρχή ενός επίπονου τέλους.
Αυτός είναι κι ο στόχος του Καπιταλισμού. Θέλει μάζες, άβουλα πιόνια, εύκολα να κατευθύνονται κι οι " λίγοι " να αποφασίζουν για τη μοίρα τους, προς ιδίων όφελος. Η κατάσταση αυτή δε θα φτάσει πολύ μακριά. Κι η προετοιμασία της αντεπίθεσης, προυποθέτει μόρφωση, παιδεία, ευγένεια, ιδανικά και στέρεη ανθρωπιστική ιδεολογία.
Μένω σε δύο σκηνές, σε δύο εικόνες, αν θέλετε, που σημάδεψαν. Κι οι δύο στην τελευταία μισή ώρα. Η αγωνία επιτείνεται. Ο Εμάντ έχει βρει τον ένοχο. Δεν είναι αυτός που φανταζόταν, σε καμία περίπτωση. Δεν ξέρει ποιο είναι το σωστό. Η σιωπές, οι παύσεις του θύτη, κόβουν την ανάσα. Καταρρέει. Αναπνέει, έσβησε; Θα αντέξει; Κι αφού οδηγούμαστε στο φινάλε, τα απίστευτα βλέμματα των S.Hosseini και T. Αlidoosti, καθώς ετοιμάζονται να παίξουν τους Γουίλι και Λίντα Λόμαν. Αφήνει ο σκηνοθέτης, τον θεατή να φτιάξει στο μυαλό του τον δικό του επίλογο.
Και ξαφνικά πριν λίγη ώρα, πληροφορούμαι, πως έπεσε ένα κτίριο στην Τεχεράνη. Τυχαίο; Κι η ταινία παίρνει προφητικό χαρακτήρα. Μεταφορικά, αλλά και κυριολεκτικά. Οι ρωγμές στους τοίχους συμβολίζουν τις αντίστοιχες αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων και τα αδιέξοδα που προκύπτουν, όπως και τα όρια του καθενός, που καθημερινά, δοκιμάζονται.
Ο " Εμποράκος " στο θεατρικό, Εμάντ, βιώνει έναν αργό κι επίπονο " θάνατο " στην καθημερινότητά του. Ανεβαίνει τον δικό του γολγοθά και πρέπει να σταθεί όρθιος. Εναλλαγή σκηνής-πραγματικότητας, με την μία να επικαλύπτει σχεδόν απόλυτα την άλλη. Ο θεατής μπαίνει σε θέση πρωταγωνιστή. Εκδίκηση ή συγχώρεση; Κέρδισε τελικά η αγάπη;
Πολλοί ακούνε " ταινιάρα " κι έχουν απόλυτα συνυφασμένη αυτήν την λέξη με κάτι, Ουάου! Mε δράση, περιπέτεια, ανατροπές. Είναι μάλλον όλη τους η ζωή έτσι δομημένη, που το Paterson του Jim Jarmusch ή θα τους ταρακουνήσει συθέμελα, κάνοντάς τους να αναθεωρήσουν την κοσμοθεωρία τους ή απλά θα περάσει και δεν θα ακουμπήσει, που είναι και το πιθανότερο. Είναι τόσο απλό, λιτό, που σε σοκάρει, γιατί πολλά πράγματα τα θεωρούμε δεδομένα, λανθασμένα κατά την ταπεινή μου άποψη.
Παρακολουθούμε μία εβδομάδα από τη ζωή ενός συμβατικού ζευγαριού στο Νιου Τζέρσει των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ο σύζυγος, οδηγός τοπικού λεωφορείου, ξυπνάει νωρίς το πρωί αγκαλιά με τη γυναίκα του, πηγαίνει στη δουλειά, γράφει ποιήματα, επιστρέφει, βγάζει τον σκύλο (Marwin) βόλτα, πίνει την μπύρα του σε ένα συγκεκριμένο μπαρ, ξανά σπίτι κι από την αρχή. Περιγραφή μίας κουραστικής ρουτίνας φαινομενικά, χωρίς κορύφωση κι ανατροπές. Είναι όμως ακριβώς έτσι τα πράγματα;
Στο ρόλο του Paterson ο Αdam Driver, που υποδύεται τον οδηγό. Απίστευτο! Τον είδαμε πρόσφατα στο Silence, αλλά εδώ είναι ο απόλυτος πρωταγωνιστής. Ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας, που πορεύεται μ΄αυτά που έχει κι όπλα την αγάπη και την αισιοδοξία. Με λίγη προσπάθεια ο θεατής βλέπει τον εσωτερικό του κόσμο, που σκιαγραφείτε άριστα από τον σκηνοθέτη. Εργατικός, σωστός οικογενειάρχης, ευγενικός κι ήρεμος. Δίπλα του η Λάουρα. Η πανέμορφη, Ιρανή, Golshifteh Farahani. Μία κοπέλα γεμάτη ενέργεια και δημιουργικότητα. Ψάχνει τι ακριβώς της ταιριάζει στη ζωή. Ζωγραφίζει, παίζει κιθάρα, ασχολείται με την μαγειρική, κάνοντας κεικάκια κι είναι αποφασισμένη να πετύχει, πλάι πάντα στον αγαπημένο της.
Σε μια εποχή που κυριαρχούν το άγχος, η πίεση, τα προβλήματα κι η κατάθλιψη είναι η νόσος του σήμερα, ο Paterson είναι καλά. Αυτό είναι το σπουδαίο. Γράφει ποιήματα κι είναι γεμάτος. Και τα γράφει με το χέρι σε τετράδιο, σε λευκές σελίδες κι όχι σε PC ή smartphone. Αρνείται να πάρει, για μην γίνει δέσμιος της τεχνολογίας κι είναι ευτυχισμένος. Είναι χαρούμενος με τα μικρά της ζωής, τα απλά, τα καθημερινά. Αυτό ακριβώς είναι κι ο Jarmusch, ένας σκηνοθέτης με αξίες κι ιδεολογία (" ΕΙΡΗΝΗ " ακούγεται κάπου), που δεν συμβαδίζει με το σήμερα, που τα πάντα ρει (αλλάζουν). Και το δείχνει με τον πλέον εμφατικό τρόπο με το έργο του.
Η ποίηση μέσα στη ζωή, κυριολεκτικά και μεταφορικά, ο λυρισμός της καθημερινότητας, με τον πιο μεστό τρόπο. Από τα δίδυμα, που εμφανίζονται συνεχώς μπροστά του, μέχρι την νεαρή ποιήτρια και τον Ιάπωνα ποιητή, που θα κάνει λόγο για τον σπουδαίο Γουίλιαμ Κάρλος Γουίλιαμς, πραγματική πυξίδα της ταινίας. Το ονειρικό στοιχείο, μία πραότητα που με τάραξε, η αξία της στιγμής που φεύγει και δεν θα ξαναγυρίσει ποτέ. Αν τα σκεφτούμε όλα αυτά, πραγματικά μας πιάνει δέος για το πόσο " μικροί " είμαστε.
Αυτή είναι η τέχνη στη ζωή, το δόγμα του Jarmusch, " το καλύτερο σχέδιο, δεν είναι σχέδιο. Είμαι ο πιο ευτυχισμένος και πιο παραγωγικός όταν δημιουργώ ιδέες ". Κι ο σκηνοθέτης απευθύνεται σε μία συγκεκριμένη τάξη, που σήμερα νοσεί σ΄ολόκληρη την ανθρωπότητα, της δίνει ελπίδα ή αν θέλετε εν μέρει τη λύση. Δεν παύει να είναι ανθρωποκεντρικός και να πιστεύει, ότι τα ετερώνυμα έλκονται. Κάπως έτσι η ποίηση συνάντησε τον Κινηματογράφο με ακρίβεια και σύνεση. Αξίζει τον κόπο.
H " Σιωπή " του Martin Scorsese είναι ένα πολυδιάστατο έργο, που μπορεί να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως. Στα 75 του χρόνια, ο Αμερικανός σκηνοθέτης, κάνει την πιο μεστή του ταινία, για την οποία δούλεψε πολλά χρόνια, πάνω από δύο δεκαετίες, βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Σοσάκου Έντο. Ένα έργο συγχρόνως διαχρονικό κι επίκαιρο, που όποιος κάνει το λάθος να το δει επιφανειακά, έχει χάσει πολλά κι έχει αποτύχει στην προσέγγισή του. Μία συνεχής δοκιμασία του ανθρώπου,
Βρισκόμαστε στον 17ο αιώνα. Δύο καθολικοί ιερείς αποφασίζουν να ταξιδέψουν στην Ιαπωνία, προς αναζήτηση του μέντορά τους, πάτερ-Φερέρα. Μιλάμε για μία εποχή τρομερών διωγμών κι αποτρόπαιων εγκλημάτων έναντι των κρυπτοχριστιανών. Με την δύναμη της Πίστης, αποφασίζουν αυτό το δύσκολο, παράτολμο εγχείρημα. Γίνονται μάρτυρες σκληρών εικόνων, μαρτυρίων και θανάτων, δεν χάνουν όμως τη δύναμή τους. Θα αντέξουν μέχρι το τέλος;
Φυσικά δεν είναι μία ταινία απόλυτα για τον Χριστιανισμό. Όποιος πέσει σ΄αυτό το τρυπάκι, έχει χάσει κάθε βαθύτερο νόημα. Αντίθετα μάλιστα, αποτελεί μομφή προς την λατρεία των συμβόλων κι ύμνο για την ματαιότητα που προκαλεί η αφοσίωση με παρωπίδες. Βλέπουμε τα δεινά που περνάνε οι άνθρωποι, που προκαλούνται από τον φανατισμό. Κι αυτά υπήρχαν τότε στη Ιαπωνία, υπάρχουν και σήμερα με το Ισλαμικό κράτος και θα υπάρχουν για πάντα. Η θρησκεία, όπως θα δούμε και παρακάτω, αποτελεί ένα όχημα, ένα άρμα για την ικανοποίηση απώτερων σκοπών, που ουδεμία σχέση έχουν μ΄αυτήν. Θυσία στο βωμό της αθώα θύματα. Αυτοί οι άνθρωποι νιώθουν όμως την ανάγκη να βρουν παρηγοριά, να αντλήσουν δύναμη κι είναι απόλυτα κατανοητό, ειδικά στην εποχή μας. Ψάχνοντας μέχρι το τέλος, αναζητώντας το Θείο και κάποιες απαντήσεις, γίνεσαι εσύ ο ίδιος πιο ικανός.
Eξαιρετική η ερμηνεία του Άντριου Γκάρφιλντ στα 33 του χρόνια, στον ρόλο του Πορτογάλου ιερέα, Ροντρίγκες. Δίκαια υποψήφιος για Oscar. Από την άλλη, ο Liam Νeeson δεν έχει ρόλο πρωταγωνιστή, αλλά η παρέμβασή του είναι καθοριστική, καθώς λυτρώνει τον μαθητή του και του δίνει διέξοδο στη μετέπειτα ζωή του στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Συνοδοιπόρος στο ταξίδι από την Πορτογαλία στην Ιαπωνία, ο Driver, που πρωταγωνιστεί και στο Paterson του Τζιμ Τζάρμους. Εδώ καθολικός ιερέας φτάνει μέχρι το τέλος, υπηρετώντας το δόγμα μέχρι τελικής πτώσης. Από την άλλη πλευρά, σπουδαίος ο Issei Ogata ( "βουνά, ποτάμια κινούνται, η ανθρώπινη φύση δεν κινείται"), θρύλος της χώρας, στον ρόλο του δικαστή-Ινούε.
Και πάλι πάμε να διεισδύσουμε πίσω από το μανδύα της θρησκείας. Στο πρόσωπο του Καθολικισμού οι Ιάπωνες βλέπουν την Ευρώπη, την Δύση να εισέρχεται στα ενδότερά τους και θέλει να τους βάλει. Σηκώνουν το λάβαρο της επανάστασης, αποφασισμένοι να αντιταχθούν στη νέα τάξη πραγμάτων που πάει να δημιουργηθεί. Περήφανοι, μάχονται με ψηλά το κεφάλι. Να κρατήσουν τη γη τους, την ιστορία τα πιστεύω τους.
Υπάρχουν πολλές θρησκείες αυτό που προσωπικά κρατώ είναι η αγάπη, η ηθική κι ο σεβασμός στον συνάνθρωπο και την διαφορετικότητα. Αυτά μας ανάγουν προς το εξιδανικευμένο. Πάνω απ΄όλα πρέπει να είμαστε άνθρωποι. Η σωτηρία της ψυχής είναι το ζητούμενο και θα επιτευχθεί μέσα από μικρά πράγματα της ζωής. Βήμα το βήμα, μέρα τη μέρα. Αρκεί να μην μας κυριεύσει ο φόβος.
Πλάι στην μαεστρία του σκηνοθέτη (Μάρτιν Σκορτσέσε), αφανείς ήρωες για τον πολύ κόσμο, ακόμα και για τους θεατές, που σπάνια κάθονται να δουν μία ταινία μέχρι το τέλος της (τίτλοι), οι Rodrigo Prieto στη φωτογραφία, η Θέλμα Σκουνμέικερ στην ενδυματολογία και το καθηλωτικό μοντάζ, ο Dante Ferreti στον συνολικό σχεδιασμό. Και το έργο αυτών να δένει άρρηκτα με τη μαγεία της φύσης στην Ιαπωνία και την Ταιβάν.
Πρόκειται για ένα έργο ζωής, που απορρέει σοφία. Κάθε λεπτομέρεια είναι προσεγμένη. Συνολικά απέχει ελάχιστα από το αριστούργημα και μοναδικό πρόβλημα θεωρώ, πως είναι η χρονική του διάρκεια. Σχεδόν κάθε μήνυμα έχει διττή ερμηνεία, είναι ικανή να διδάξει και να θέσει σε θέση πρωταγωνιστή, αυτόν που την βλέπει. Μία πολυεπίπεδη ταινία (θρησκευτική προσήλωση-θρησκευτική αμφισβήτηση) για τον καθένα, είτε πιστεύει, είτε όχι. Για τα αδιέξοδα της ζωής και την άνωθεν " Σιωπή " την κρίσιμη στιγμή. Και πλέον "βάλτος" είναι ολόκληρος ο κόσμος.
Γουστάρεις μία ταινία, γι΄αυτό που σου αφήνει στην έξοδο από την αίθουσα. Κι εγώ αποχωρώντας από το La La Land, μέρες Χριστουγέννων, ένιωσα πως μου μετέδωσε αγάπη κι αισιοδοξία. Ο σαρωτικός, Ντάμελ Σαζέλ στα 31 του χρόνια, μετά το " Whiplash ", που επίσης με είχε ταρακουνήσει, πήρε το ρίσκο κι έχτισε ένα musical, ένα love story, που παρ΄ότι δεν είναι του στυλ μου, μ΄άρεσε και με κέρδισε, σκηνή με σκηνή, νότα με νότα. Υποψήφια για Εφτά Χρυσές Σφαίρες κι αρκετά Χρυσά Αγαλματίδια κι όχι άδικα.
Βρισκόμαστε στο Λος Άντζελες, ένας ιδεαλιστής πιανίστας (Σεμπαστιάν) τρελαμένος με την Τζαζ και μία εν δυνάμει ηθοποιός (Μία), που δουλεύει σε καφετέρια, συναντιούνται κι είναι μοιραίο να ερωτευτούν. Το καλλιτεχνικός του πάθος, στα όρια της τρέλας, τους συνδέει, τους ενώνει, τους εξυψώνει και τους ανάγει προς κάτι εξιδανικευμένο. Πάντα υπάρχει στον κόσμο κάποιος που θα σε ξεκλειδώσει, θα βρεις τον εαυτό σου και πατήσεις γερά στα πόδια σου, κυνηγώντας τους στόχους, όταν έχεις παρεκκλίνει της πορείας.
Το ονειρικό στοιχείο ικανό να σε συνεπάρει. Τι έχει άραγε μεγαλύτερη δύναμη, ο έρωτας ή τα όνειρά μας; Η απάντηση ξεκάθαρα, είναι θέμα χαρακτήρα και προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου. Τι επιλογές θα κάνει, πως θα το διαχειριστεί. Ο Σεμπ, έχει επιλέξει έναν ελεύθερο τρόπο ζωής, ανάλογο με την τζαζ που λατρεύει να παίζει στο πιάνο του. Ο ρεαλισμός κι η φαντασία, οι εικόνες κι η μουσική συμπλέκονται αρμονικά και νόημα σ΄όλα δίνει ο ρυθμός, που ίσως είναι αυτό που λείπει κι από τις δικές μας ζωές.
Από που να αρχίσει κανείς; Από τις ερμηνείες της εκθαμβωτικής Emma Stone, που κάθε της συναίσθημα αντικατοπτρίζεται στο βλέμμα της, στο πρόσωπό της, του Ryan Gosling, που ενσαρκώνει το πρότυπο του άντρα, που τείνει να χαθεί στις μέρες μας, στον J.K. Simmons, που έχει έναν μικρό, πλην όμως επιτηδευμένο ρόλο, τη μουσική του Justin Ηurwitz που σε μεταφέρει νοερά σε μία αθωότητα, μακριά από το κακό. Μοναδική κι η χορογραφία του Μάντι Μουρ (Αnother Day of Sun), όπως κι η φωτογραφία του Λάινους Σάντγκρεν. Ένα κράμα, φτιαγμένο για την επιτυχία.
H λέξη ρομαντικός έχει αποκτήσει στην εποχή μας " κακή " σημασία κι αυτό, θα πρέπει να μας προβληματίζει, καθώς όλα μπορούν να αγοραστούν, εκτός από την αγάπη και τα συναισθήματά μας. Γίνεσαι κομμάτι του έργου, αφήνεις τον εαυτό σου ελεύθερο, θέλεις να μην τελειώσει, να σταματήσεις τον χρόνο, αυτός όμως τρέχει. Θα κερδίζουν άραγε το στοίχημα της ζωής τους; Μαζί ή ο καθένας ξεχωριστά; Το ερώτημα μένει αναπάντητο. Απαιτούνται δεδομένα θυσίες, αλλά ...
Δύο ώρες έρωτα, καλής μουσικής, ονείρων, σινεμά, μαγείας. Ένα εντυπωσιακό φινάλε, που πραγματικά χάνεσαι κι ένα χαμόγελο αγάπης για επίλογο, που προκαλούν ευφορία και δείχνουν, ότι η ευτυχία είναι στο χέρι μας, αρκεί να μπορούμε να ζήσουμε την κάθε στιγμή σαν να΄ναι η τελευταία μας στον κόσμο.
Tα λόγια ελάχιστα μπροστά στο μεγαλείο της ταινίας. Ειλικρινά αξίζει τον κόπο για τον καθένα ...
Όταν έχεις δει τόσες ταινίες σε έναν χρόνο, σίγουρα θα αδικήσεις κάποια, προσπαθώντας να επιλέξεις δέκα, δεκαπέντε ή είκοσι απ΄αυτές. Η σειρά μικρή σημασία έχει. Καθεμιά ξεχωριστά, με άγγιξε με τον δικό της μοναδικό τρόπο και φεύγοντας από την αίθουσα ένιωσα, τόσο γεμάτος. Πάμε, όμως να ξαναθυμηθούμε παρέα, την ώρα που το 2016 μας αποχαιρετά. Καλή μουσικούλα, ένα ποτάκι και ξεκινάμε ...
15) Εγώ, ο Κολοκυθάκης: Είναι δυνατόν μία ταινία κινουμένων σχεδίων να περάσει τόσο δυνατά μηνύματα σε ενήλικες σ΄ένα Φεστιβάλ Κινηματογράφου;Το έργο (Yποψήφιο για το LUX του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου) του Ελβετού, Claude Barras, βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Gille Paris, ευαισθητοποιεί και θέτει σε δεύτερες σκέψεις τον θεατή για τον κόσμο, στον οποίο μεγαλώνουμε και ζούμε. Εκτιμώ, ότι ο σκηνοθέτης επέλεξε αυτήν την μορφή παρουσίασης για να μην είναι κοινότυπο, αλλά πρωτότυπο το θέαμα. Να περάσει τα βαθύτατα μηνύματα του, μέσω του ήχου, της φωνής. " Κανείς δεν έμεινε να μας αγαπάει στον κόσμο ". Ευαίσθητο, κοινωνικό και πέρα για πέρα ρεαλιστικό, καταχειροκροτήθηκε τόσο στις Κάννες, όσο και στη Θεσσαλονίκη.
14) Glory: Μετά το " Μάθημα ", το δίδυμο Κριστίνα Γκρόζεβα, Πέταρ Βαλτσάνοφ επιστρέφει με το " Glory ". Μία ακόμα εξαιρετική ταινία, που θίγει τα κακώς κείμενα του συστήματος στη Βουλγαρία, δίχως φόβο, με καθαρή φωνή και ματιά. Με την διαφθορά και τις εξυπηρετήσεις να κυριαρχούν, την συγκάλυψη να είναι κάτι καθημερινό κι ο ανθρώπινος παράγοντας αποτελεί τον τελευταίο τροχό της αμάξης.Πρωταγωνίστρια και πάλι η Μargarita Gosheva. Μετά την συγκλονιστική ερμηνεία της στο Μάθημα, αποτελεί και πάλι την κινητήριο δύναμη του έργου. Και πάλι μοιάζει έτοιμη να εκραγεί από την ασφυκτική πίεση. O δυνατός έχει το πάνω το χέρι. Αυτή είναι η σκληρή αλήθεια, σε μία χρεοκοπημένη από αξίες κοινωνία. Σύντομα από ήρωας, ο Τζάνκο καταστρέφεται. Βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα. Ποιοι είναι οι ηθικοί αυτουργοί αυτού; Επιστρέφεται, τελοσπάντων, το καλό στον σημερινό κόσμο;
13) H Ελιά: Μία ταινία, της οποίας σεναριογράφος είναι ο Πολ Λάφερτι, δεν μπορεί παρά να έχει έντονο κοινωνικοπολιτικό μήνυμα.Ο βασικός συνεργάτης του Κεν Λόουτς, δουλεύει με την 49χρονη Ισιάρ Μπογαίν και μεταφέρουν ένα βαθιά συγκινητικό μήνυμα. Με κινητήριο μοχλό την Ελιά, ιερό φυτό από αρχαιοτάτων χρόνων στη Μεσόγειο ξετυλίγεται η πλοκή του έργου, που ευαισθητοποιεί και ενεργοποιεί τον θεατή. Κι όταν η Άλμα, μετά από συνεχή αγώνα, ανέβηκε στο δέντρο, επήλθε η λύτρωση. Ο παππούς το ένιωσε, άγγιξε την Ελιά ένα μέλος της οικογενείας και κοιμήθηκε ήσυχος. Η ζωή νικά τον θάνατο. Μία νέα Ελιά θα μεγαλώσει στην ίδια ακριβώς θέση, Φόρος τιμής στον παππού και την φύση. Αλληγορικά ο Βορράς του πλούτου κι η Μεσόγειος του ρομαντισμού και της κρίσης, που ακόμα επιβιώνουν το ήθος κι οι αξίες.
12) To Κυνήγι των Αγριανθρώπων: Μία κωμωδία για όλους, με γρήγορο ρυθμό κι οικονομία στην αφήγηση, ώστε ο θεατής να μην βαρεθεί ούτε δευτερόλεπτο. O Ρίκι είναι ένα πανέξυπνο, μορφωμένο, αλλά δύστροπο και με εγκληματικές τάσεις αγόρι. Η Πρόνοια αναθέτει την ανατροφή του σε μία οικογένεια στην επαρχία. Συνεχείς ανατροπές, καταπληκτικό φιλμ. Ο νεαρός πρωταγωνιστής, Julian Dennison, σε μία μοναδική ερμηνεία. Ακροβατεί μεταξύ της πραγματικότητας και ενός παραμυθιού, που έχει πλάσει στο μυαλό του, με γκάνγκστερ και τσίφτικη ζωή. Έμμεσα ο σκηνοθέτης, θίγει βέβαια κακώς κείμενα της κοινωνίας, πάντα όμως με ευφυή τρόπο, με χιούμορ, δίχως ακρότητες, όσο πρέπει για να ακουστούν και να πάρουμε το μήνυμα. Με τρομερή μουσική, που άλλοτε δίνει μία νώτα αισιοδοξίας κι άλλοτε επιτείνει τη δράση.
11) Δασκάλα: Το τότε, το σήμερα, το αύριο μοιάζουν τόσο κοντινά. Με επίκεντρο τον άνθρωπο κι όπλα τον κοινωνικό ρεαλισμό και καυστικό χιούμορ, ο Hrebejk κατακρίνει τα κακώς κείμενα και δίνει την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο για όσους τολμούν να διεκδικήσουν, όσα τους αναλογούν. Το δύσκολο είναι να τα βάλεις με την εξουσία, ξεπερνώντας τον φόβο σου. Μοναδική η ερμηνεία της Ζuzana Maurery. Τόσο υποκριτική, μέρος ενός συστήματος, που απολαμβάνει τα καλά της υποταγής του. Κάπως έτσι βραβεύτηκε και στο Κάρλοβι Βάρι. Επίκαιρηήμερα, που ένα χρεοκοπημένο πολιτικό σύστημα έχει κάνει το κύκλο του κι αρνείται να αποδεχθεί πως έχει αποτύχει.
10) Η Κλούβα: Mία ταινία του Μοχάμεντ Ντιαμπ, που αποτελεί την επίσημη υποψηφιότητα της χώρας για το ξενόγλωσσο Oscar. Η λέξη εγκλωβισμός είναι αυτή που γύρισε περισσότερες φορές στο μυαλό μου, στα 90 λεπτά της προβολής. Βρισκόμαστε στο Κάιρο, το καυτό καλοκαίρι του 2013, δύο χρόνια μετά την Αιγυπτιακή Επανάσταση. Μπορεί ο δικτάτορας Μουμπάρακ να ανατράπηκε και να φυλακίστηκε και μετά από δημοκρατικές εκλογές την εξουσία να πήρε ο Μόρσι, αλλά τα σχέδιά του για ισλαμοποίηση της χώρας, έφεραν εμφύλιο σπαραγμό. Σε αυτές τις δύσκολες, λοιπόν, συνθήκες, όσες διαφορές κι αν έχουν οι άνθρωποι, πολιτικές, θρησκευτικές, μόρφωσης, κουλτούρας είναι αναγκασμένοι να συνυπάρξουν και να συνεργαστούν για να επιβιώσουν. Το χάσμα αμβλύνεται. Κάπως έτσι δίνεται το οικουμενικό μήνυμα πως, όλοι έχουμε δικαίωμα στη ζωή κι οι άνθρωποι είναι καλοί από τη φύση τους. Ένα κλειστοφοβικό, συναρπαστικό φιλμ, που δεν έχει τα όρια του στην Αίγυπτο, αλλά σ΄ολόκληρο τον κόσμο.
9) Tρελή Χαρά: Πολλές φορές ένας τίτλος κρύβει ένα μυστήριο. Αυτό συμβαίνει και στo νέο έργο του Πάολο Βίρτζι, " Τρελή Χαρά ". Ένα φιλμ που ακροβατεί αριστοτεχνικά ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα. Μία μικρογραφία της σημερινής κοινωνίας που βρίσκεται στα όρια της τρέλας. Καλλιεργείται μία βαθιά φιλία, συγκινητική και τρυφερή θα λέγαμε. Aυτή είναι η απάντηση στη νόσο της εποχής μας. " Έχω βαθιά κατάθλιψη, θεραπεύστε με ". Βαλέρια Μπρούνι Ταντέσκι και Μικαέλα Ραμαζότι κερδίζουν τον θεατή. Είναι φορές ωστόσο στη ζωή που μετράει το ταξίδι κι όχι η Ιθάκη, οι στιγμές κι όχι ο τελικός προορισμός κι οι δυο πρωταγωνίστριες βγήκαν νικήτριες στον αγώνα τους. Όλα τα παραπάνω ντυμένα, μ΄ένα υπέροχο Soundtrack, το " Sensa fine " του Gino Paoli. Mία μαύρη κωμωδία, με ιταλική φινέτσα, που θίγει προβλήματα που ταλανίζουν τη σημερινή Ευρώπη. Προκαλεί επιφανειακά γέλιο, αλλά στο βάθος και με μία δεύτερη ανάγνωση προβληματισμό-περισυλλογή.
7) Δολοφονικά Αμαξίδια: Πέρυσι ήταν " Ο Γιος του Σαούλ " του Λάζλο Νέμες, φέτος πιο ήσυχα, σχεδόν αθόρυβα ήρθε στη Θεσσαλονίκη και το 57ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, το " Δολοφονικά Αμαξία ", ενός άλλου Ούγγρου σκηνοθέτη, του Ατίλα Τιλ. Μία κοινωνική κωμωδία δράσης, βαθιά αντιρατσιστική, για τον πόνο και τη δύναμη του ανθρώπου να πετύχει τα πάντα. Τα όρια μεταξύ της φαντασίας και της πραγματικότητας, κάποια στιγμή θολώνουν. Ένα δράμα πάνω στην αναζήτηση αποδοχής κι ελπίδας. Θαρρείς πως ψάχνουν εκδίκηση από έναν κόσμο, που δεν μπορεί να σεβαστεί την διαφορετικότητα, το πρόβλημα ενός ανθρώπου, που κάνει τεράστια προσπάθεια για να επιβιώσει και να σταθεί ξανά στα πόδια του, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Μοιάζουν απόκληροι, μα είναι περήφανοι για τον αγώνα τους. Δίκαια κέρδισε τον Χρυσό Αλέξανδρο!
6) Υπηρέτρια: O Νοτιοκορεάτης, Παρκ Τσαν-Γουκ είναι ένα από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες παγκόσμια. Δημιουργεί ένα έργο, χωρισμένο σε τρία μέρη, που ισοδυναμούν με τις αντίστοιχες οπτικές γωνίες των πρωταγωνιστών, σε μπερδεύει, ξυπνάει την κριτική σου σκέψη, συμμετέχεις ενεργά κι αναζητάς το είναι που κρύβεται πίσω από το φαίνεσθαι μέσα από απροσδόκητες τροπές, μέχρι την τελική λύτρωση και την νίκη της αγάπης. O πόνος είναι ένδυμα κι ο δρόμος γεμάτος εμπόδια, με καινούρια "παπούτσια" όμως τα παλιά μονοπάτια μοιάζουν νέα. Ριψοκίνδυνες ιδέες, σε μία δύσκολη εποχή.Ένας απρόσμενο πάθος ανατρέπει τις ισορροπίες. " Ο σωτήρας που ήρθε να μου σώσει τη ζωή ". Η λεπτή ειρωνεία είναι το κλειδί της επιτυχίας. Ο θεατής τίθεται σε ρόλο πρωταγωνιστή, γι΄αυτό κι η ταινία είναι αληθινά από τις καλύτερες της χρονιάς. Το ηδονοβλεπτικό παιχνίδι, ξεπερνά τα όρια της σάρκας. Η τρυφερότητα είναι ικανή να ερεθίσει, όχι μόνο τις αισθήσεις, αλλά και το μυαλό.
6) La la land: Ένα οπτικοακουστικό υπερθέαμα. Τόσο αισιόδοξο, τόσο ρομαντικό. Emma Stone και Ryan Gosling σε μία συναρπαστική περιπλάνηση μεταξύ του έρωτα και των ονείρων τους στο μαγευτικό, Λος Άντζελες. Προκαλεί ευφορία στο θεατή. Ένα musical, διαφορετικό από τα συνηθισμένα, ικανό να σε συνεπάρει. Μεταδίδει αγάπη και χαρά, σε μία περίοδο, που το έχουμε τόσο ανάγκη.
5) I Daniel Blake (Χρυσός Φοίνικας Κάννες): Σε μία δύσκολη εποχή, ο αειθαλής σκηνοθέτης, Κεν Λόουτς, στα 79 πλέον του χρόνια επιλέγει να κάνει πολιτικό-ανθρωποκεντρικό σινεμά. Λιτό κι άμεσο, μία ωδή στον περήφανο και τίμιο αγώνα. Είμαι απ΄αυτούς, που ακόμα γράφουν με μολύβι. Κατάφερα να ταυτιστώ με έναν καθημερινό ήρωα. Αντίδοτο στο ρεύμα της εποχής, μπορεί να είναι μόνο η ένωση των ανθρώπων, η συνεργασία κι η αλληλεγγύη. Τι γίνεται όμως όταν έχεις όλη την καλή διάθεση κι ακούς, " και μην μου δίνεις άλλη αγάπη Νταν, γιατί θα με διαλύσει "' ; Αυτός είναι ο κόσμος σήμερα. Δεν αντέχει συναισθήματα κι είναι πραγματικά σοκαριστικό να το συνειδητοποιείς. Με σκληρό ρεαλισμό και μία δόση επιτηδευμένου χιούμορ κατανοούμε πως στον καπιταλισμό, η ανθρώπινη ύπαρξη έχει απαξιωθεί πλήρως κι η ελάχιστη αξιοπρέπεια έχει μηδενιστεί.
4) Εξομολογήσεις: Μετά από τρία χρόνια και το " Ζήτω η Ελευθερία ", Ρ. Αντό και Τ.Σερβίλο συναντώνται εκ νέου. Με όχημα την θρησκεία, ο σκηνοθέτης προσπαθεί να ευαισθητοποιήσει τον θεατή, να κατακρίνει τα κακώς κείμενα του καπιταλισμού και να δώσει σαφές μήνυμα σε κάθε παραλήπτη, πως καθημερινά οι συνθήκες ζωής θα γίνονται δυσκολότερες, όσο αφήνουμε την μοίρα μας να την καθορίζουν άλλοι. Είναι άραγε ο μοναχός το ιδανικό πρόσωπο να μας οδηγήσει στην λύτρωση; " Οι άνθρωποι που παλεύουν για έναν καλύτερο κόσμο, συνήθως τον κάνουν χειρότερο ". Πρωταγωνιστής, σαρωτικός, μεστός, ο Τόνι Σερβίλο, που μαγνητίζει τα βλέμματα σε κάθε του κίνηση και καλείται να παίξει στο απόγειο της δόξας του, έναν πολύ δύσκολο ρόλο. Ανθρωποκεντρικό, πολιτικό σινεμά, αυτήν την αφορά από την οπτική της ηγεσίας. Κι εκεί θα πρέπει να βρεθούν αυτοί που θα τολμήσουν. Έτσι θα τελειώσει ο πόλεμος, που μαίνεται.
3) Φυσικά το Toni Erdamann της Mάρεν Άντε. Ένα βαθιά κοινωνικό φιλμ, που έχει ως στόχο αφενός να καταδείξει την αλλοτρίωση στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων στον βωμό των συμφερόντων και της αδυσώπητης καθημερινότητας κι αφετέρου τον αγώνα του γονιού (Peter Simonichek) για να δει το παιδί (Sandra Ηuller) του, όπως ονειρεύεται. Ενορχηστρωμένο μαεστρικά, μέσα από αντιφάσεις και συγκρούσεις, που προκύπτουν από την προβληματική συμβίωση δύο γενεών, δύο διαφορετικών κόσμων, οδηγούμαστε στην " ενηλικίωση " των δύο πρωταγωνιστών και στην απελευθέρωσή τους απ΄ότι τους κρατά δέσμιους. Σε έναν άδειο από συναισθήματα κόσμο, πατέρας και κόρη, παρά τις διαφορές τους, κατάφεραν να ξαναγνωριστούν. Η αγάπη νίκησε την μελαγχολία και την κατάθλιψη. Μία κινηματογραφική γροθιά στη σημερινή Ευρώπη, που μας θέλει άβουλους, δίχως αισθήσεις κι αισθήματα.
2) Ένα βήμα πριν το ένα, η Αποφοίτηση του Κρίστιαν Μουντζίου. Δικαιωματικά κέρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στις Κάννες, περιγράφοντας την " ζούγκλα " του σύγχρονου κόσμου, τα επώδυνα ηθικά διλήμματα και τις συλλογικές κοινωνικές ευθύνες, που καθημερινά ως μονάδες, αλλά κι ως σώμα προσπαθούμε να αποποιηθούμε. Για να καταδείξει όλα τα παραπάνω με εμφατικό τρόπο βασίζεται στη σχέση πατέρα-κόρης. Ο σκηνοθέτης διεισδύει στα άδυτα της κοινωνίας και θέτει καίρια ερωτήματα. Αποδίδεται τέλεια το πολυεπίπεδο δράμα του πρωταγωνιστή. Το αδιέξοδο επιτείνεται. Χάνει κάθε ηθική, μα πάνω απ΄όλα τον εαυτό του.
1) Ύστερα από μεγάλη σκέψη στην κορυφή της προσωπικής μου λίστας τοποθετώ, τη Κόκκινη Χελώνα: Πρόκειται για ένα αληθινό αριστούργημα κινουμένων σχεδίων, του Ολλανδού μετρ του είδους, Μίκαελ Ντουντόκ ντε Βιτ (OSCAR για το " Father and Daughter ") σε συνεργασία με το Studio Ghilbi της Ιαπωνίας. Mία αλληγορία για την ιστορία του κόσμου, από τους πρωτόπλαστους, μέχρι και τη σημερινή εποχή. Τα ερωτήματα που τίθενται θεμελιώδη. Παρ΄ότι υπάρχει απουσία λέξεων, τα σχέδια, οι εικόνες, η μουσική (L. P. Del Man), η ποιητική χροιά, ο λυρισμός, το μεταφυσικό στοιχείο κι ο ρεαλισμός συμπλέκονται κι αλληλεπιδρούν τόσο αρμονικά, κινητοποιώντας απόλυτα τις αισθήσεις και τα συναισθήματα του θεατή, που παρακολουθεί αποσβολωμένος το μεγαλείο. Η αγάπη βγαίνει νικήτρια σε έναν διαλυμένο κόσμο. .Άραγε οι σκηνοθέτες θέλουν να περάσουν ένα μήνυμα με τα animation για ενήλικες; Διότι μία εικόνα ίσον χίλιες λέξεις. Ειδικά σήμερα, που τα λόγια τείνουν να χάσουν την αξία τους. Καλή χρονιά σ΄όλους, με υγεία, αγάπη κι ευτυχία!