Θεέ μου τι σου κάναμε; (2)

Πριν από πέντε καλοκαίρια το "Θεέ μου τι σου κάναμε; " ήρθε να ταράξει τα νερά του θερινού σινεμά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μία παραγωγή που σκόρπισε άφθονο γέλιο και καταξίωσε σε μεγάλο βαθμό τον Κριστιάν Κλαβιέ ως κορυφαίο κωμικό ηθοποιό. Χαρακτηριστικό το γεγονός, ότι την ταινία παρακολούθησαν μονάχα στους γαλλικούς κινηματογράφους 12.500.000 (!) άνθρωποι. Μετά την Αποβίβαση και το Βρε Καλώς τους, ο Φιλίπ Ντε Σοβερόν σε συνεργασία με τον Γκι Λοράν επιστρέφει και συνεχίζει την ιστορία από εκεί ακριβώς που την άφησε ...

Ο Κλοντ έχει αποδεχθεί την πολυπολιτισμικότητα της οικογένειας του κι έρχεται η ώρα να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα τους γαμπρούς του. Ένας Εβαίος αποτυχημένος επιχειρηματίας, ένας Άραβας δικηγόρος που αναλώνεται σε καθημερινές υποθέσεις, ένας φοβικός Κινέζος, μάλλον όμως ο πιο συνειδητοποιημένος απ΄όλους κι ένας ονειροπόλος Ιβοριανός ηθοποιός αποφασίζουν να συνεργαστούν για να αλλάξουν την τύχη τους. Πόσο εύκολο είναι όμως να ενώσεις τόσο διαφορετικές κουλτούρες, να παρακάμψεις τα εμπόδια και να συνεργαστείς;

Από την άλλη η ώρα της σύνταξης έφτασε. Ο κ.Βερνέιγ όμως είναι ένας άνθρωπος γεμάτος ενέργεια, αγάπη για την ιστορία και την έρευνα. Είναι αποφασισμένος να μη χάσει χρόνο και να είναι όσο το δυνατόν πιο εποικοδομητικός κάθε ώρα, κάθε στιγμή. Δε χάνει χρόνο κι οργανώνει το γραφείο του. Παράδειγμα για κάθε άνθρωπο της ηλικίας του. Θέλει να διαβάσει, να μελετήσει ενδελεχώς, να γράψει και να αφήσει ένα έργο παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.

Στη Γαλλία, στο Παρίσι, την Πόλη του Φωτός, αλλά και των Κίτρινων Γιλέκων, στην Ευρώπη της προσφυγικής κρίσης ο σκηνοθέτης έρχεται να δώσει απαντήσεις με μία κοινωνική κωμωδία γεμάτη προεκτάσεις κι αντιθέσεις. Με πικρό χιούμορ, με σαφείς αιχμές για τους ντόπιους που δυσκολεύονται να συμβιβαστούν με το ρεύμα της εποχής. Κι όπως σοφά ακούγεται μία χώρα πρέπει να αλλάξει λαό κι όχι Πρόεδρο κι όχι Κυβέρνηση. Τι γράφω όμως μετακλογικές ημέρες;

" Ένας παράδεισος με κατοίκους που νομίζουν ότι μένουν στην κόλαση ". Σε αυτό ακριβώς το αδιέξοδο έχουμε περιέλθει. Και τώρα επιβάλλεται να σηκώσουμε μία ηθική ασπίδα αλληλεγγύης, να αποδράσουμε για να κερδίσουμε τη ζωή. Όλοι μαζί.  Αυτή είναι η αρχή για να νικήσουμε τα ταμπού, τα στερεότυπα, τις προκαταλήψεις, το μαύρο. Η αγάπη δεν έχει όρια κι είναι η μοναδική που αμβλύνει τα χάσματα σε μία πολύ δύσκολη εποχή. Και μόνο με όπλο αυτήν, ο ουρανός θα γίνει πιο γαλανός ...

Ταξίδι στην Ίμπιζα

Kαλοκαίρι, ο υδράργυρος χτυπάει κόκκκινο. Η Θεσσαλονίκη ψήνεται κι ο κόσμος ψάχνει μία όαση δροσιάς μέχρι το Σαββατοκύριακο, που θα τον ξαναβρεί μαζικά στις παραλίες της Χαλκιδικής. Πιστοί στο ραντεβού μας επιλέξαμε έναν θερινό κινηματογράφο. Ο Kριστιάν Κλαβιέ επιστρέφει στην μεγάλη οθόνη μετά το " Βρε Καλώς τους " και πρωταγωνιστεί στην ταινία του Αρνό Λεμόρ, " Ταξίδι στην Ίμπιζα ". Μία χαλαρή κωμωδία για να περάσεις ένα ευχάριστο βράδυ με λίγο αλκοόλ να σπάει τον καύσωνα.

Όπως συνηθίζεται οι ταινίες του καλοκαιριού δεν είναι βαθυστόχαστες, δεν τις χαρακτηρίζεις κομψοτεχνήματα. Ο κόσμος στην πλειοψηφία του είναι ζαλισμένος, δεν μπορείς να τον βάλεις σε σκέψη και σύνθετα νοήματα. Απολαμβάνουμε λοιπόν, κάτι διαφορετικό. Σαν να γεμίζουμε τις μπαταρίες και τις μηχανές μας. Μία προσπάθεια να ξεφύγουμε από τα προβλήματα κι αφού έχουμε μείνει στην πόλη να ταξιδέψουμε νοερά στην πλησιέστερη παραλία, αν όχι μέχρι την εξωτική .... Ίμπιζα.

Κι αφού είπα το κωδικό όνομα, πάμε να πούμε μερικά λόγια για τη νέα γαλλική κωμωδία. Ένας 55χρονος ποδολόγος κάνει μία νέα αρχή στη ζωή του. Είναι αποφασισμένος να κερδίσει την οικογένεια της νέας του συντρόφου. Το κράμα μοιάζει σαφώς αταίριαστο. Το χάσμα γενεών εμφανές. Είναι όμως κάποια πράγματα που μένουν αναλλοίωτα στον χρόνο, όπως η καλή μουσική. Ικανή να συνεπάρει τα πλήθη, να ξυπνήσει τις αισθήσεις και να οδηγήσει σε μία έξαψη δίχως όρια και αναστολές.

Πώς όμως φτάσαμε ως εκεί; Μας οδήγησε η επιτυχία του νεαρού Zoυλιέν που μόλις έχει αποφοιτήσει κι είναι αποφασισμένος να συναντήσει μία παλιά φίλη. Η αξία του κινήτρου, η επιβράβευση της προσπάθειας και η δυσκολία προσαρμογής στις νέες συνθήκες. Από την μία η ανθρώπινη επαφή κι από την άλλη τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης που κυριαρχούν στην καθημερινότητα των νέων. Τα καλύτερα έρχονται όμως εκεί που δεν το περιμένεις κι αν είναι της μοίρας σου ίσως γνωρίσεις τον απόλυτο έρωτα κι ευτυχία.

Κι αυτά τα πράγματα δεν έχουν ηλικία. Ένα ξέφρενο πάρτυ σε έναν προορισμό που ονειρεύεται να βρεθεί ο καθένας μας έστω για μία φορά στη ζωή του. Μία χλιαρή κωμωδία, με τον αγαπητό μας Κριστιάν αντίδοτο σε μία μακρά προεκλογική περίοδο και τους 40 βαθμούς που μας λιώνουν στο άστυ. Με καλή διάθεση, ανεβάστε την ένταση και φύγαμε για σινεμααααααά ....

Tα τελευταία αναχώματα ...

Η αισθητική και το επίπεδο αντικατοπτρίζονται στην καθημερινότητά μας. Καλώς ή κακώς τα Μέσα Μαζικής Ενημερώσης λειτουργούν με τρόπο επιδραστικό στον μέσο Έλληνα. Πραγματικά ούτε εγώ ο ίδιος θέλω να αποδεχτώ το πόσο κακό κάνουν κι ίσως να μην το έχω αντιληφθεί πλήρως, αφού χρόνια τώρα έχω αφήσει σε δεύτερη και τρίτη μοίρα την τηλεόραση κι έχω για συντροφιά πέρα από ανθρώπους, το ραδιόφωνο και το Ιnternet. Επί του αμιγώς πολιτικού δε χρειάζονται περαιτέρω σχόλια θεωρώ. Σε μία Δημοκρατία ο κάθε πολίτης έχει χρέος να ψάχνεται, να ενημερώνεται, να ρωτάει μέχρι να αποφασίσει και στη συνέχεια να αγωνίζεται, διότι η παραίτηση ευνοεί πάντα αυτόν που έχει στόχο να καταδυναστεύσει τα όνειρά σου.

Εκλογές λοιπόν και πάλι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πρώτη Εθνική κάλπη μετά τον Σεπτέμβριο του 2015. Οι τάσεις γνωστές, όπως κι η αφετηρία προσέγγισης της κάθε παράταξης για την κοινωνία. Ο ελληνικός λαός καλείται να αποφασίσει. Θα κάνει τον κόπο ή θα φτάσουμε στα ποσοστά αποχής των αυτοδιοικητικών εκλογών και σε κυρίαρχο φόντο θα βρεθούν και πάλι οι παραλίες; Mεγάλο στοίχημα για την κοινωνία. Δικαιολογίες πολλές και υπαρκτές, όπως η εξουθένωση, η εξάντληση μετά από σχεδόν μία δεκαετία μνημονίων που έφεραν σκληρά μέτρα και η παραίτηση στον βωμό του "όλοι ίδιοι είναι". Είπαμε όμως και παραπάνω με αυτήν την τακτική αφήνεις τον άλλον να αποφασίσει για σένα.

Όλα τα παραπάνω είναι εισαγωγικά επί του κύριου θέματος για το οποίο αποφάσισα να γράψω κι αφορά το κεφάλαιο ελληνική τηλεόραση. Υπάρχει φαντάζομαι στην πλατιά μάζα των κατοικιών και σε κάποιες μάλιστα περισσότερες από μία. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένας τηλε-κανιβαλισμός θα λέγαμε. Φθηνά ανακυκλώμενα reality, ευτελείς εκπομπές με αντικείμενο την μόδα, εκπομπές μαγειρικής όταν υπάρχουν δίπλα μας άνθρωποι που πεινάνε κι άλλα πολλά πολλά πολλά, ενώ φυσικά η δημοσιογραφική δεοντολογία πλην ελαχίστων περιπτώσεων έχει πάει περίπατο. Όλα αυτά έχουν αντίκτυπο προφανώς, καθώς διαμορφώνουν μία γενιά ανθρώπων με ρηχά ιδανικά, ανύπαρκτες διεκδικήσεις και " αγύμναστη " κριτική ικανότητα.

Δεν έχει σημασία τι ψηφίζει ο καθένας. Ψηφοφόροι όλων των παρατάξεων έχουν πέσει σ΄αυτήν την παγίδα. Δεν είναι άλλωστε κάτι που συμβαίνει μονάχα στην Ελλάδα, αλλά είναι ένας τρόπος έμμεσης χειραγώγησης κι αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης παγκόσμια. Είναι θέμα προσωπικότητας και αντοχών να το απορρίψεις και να βαθίσεις μία μοναχική διαδρομή. Είναι ταυτόχρονα όμως και μία λύτρωση της ψυχής, μία δύναμη που σε ανάγει προς κάτι εξειδανικευμένο στον δικό σου εσωτερικό κόσμο. Μία αντίσταση σε καιρούς δύσκολους, περίεργους που οι ισορροπίες είναι λεπτές και τα όρια δυσδιάκριτα.

Ευθύς αμέσως μπαίνω στην ουσία των γραφομένων μου. Το μεγάλο στοίχημα από τις 8 του Ιούλη είναι η διατήρηση της ΕΡΤ και του καναλιού της Βουλής στο ίδιο υψηλό επίπεδο που ήταν τα τελευταία χρόνια, ανεξαρτήτου κυβέρνησης. Ένα Μέσο που ο Έλληνας πληρώνει έμμεσα κάθε μήνα. Έφερε τόσα χρόνια τον πραγματικό Κινηματογράφο στα σπίτια όλων των ανθρώπων (ασχέτως αν το αναγνώρισαν). Με ταινίες σπάνιες, με ταινίες ευαίσθητες που έκαναν θόρυβο παγκόσμια, με σεβασμό στη διαφορετικότητα και την κουλτούρα όλων των λαών. Παράλληλα έκανε τεράστιο αγώνα να φέρει ξανά πίσω στη δημόσια τηλεόραση το ποδόσφαιρο και τα αθλήματα γενικότερα (μπάσκετ, βόλλευ, πόλο, χάντμπολ) σε άνδρες και γυναίκες. Αθλητισμός vs καφετέρια, τσιγάρο, ναρκωτικά. Είναι μεγάλο στοίχημα να μην πέσουν κι αυτά τα τελευταία αναχώματα.

Γιατί αν συμβεί αυτό, τότε πράγματι η τηλεόραση θα έχει εξελιχθεί στο απόλυτο χαζοκούτι, όπως έλεγαν οι παλιοί που δε θα έχει τίποτα να προσφέρει, ώστε να δομήσει ένα εποικοδομητικό σύνολο. Προσωπικά θεωρώ ότι αυτός πρέπει να είναι ο ρόλος της δημόσιας τηλεόρασης κόντρα στο ρεύμα των ιδιωτικών καναλιών. Να λειτουργεί ως αντίβαρο, ως κάτι που μοιάζει ρομαντικό, αλλά αν αντιληφθείς το μεγαλείο του είναι ικανό να σε καθηλώσει. Μαζί με τις καλύτερες ευχές μου για ένα όμορφο καλοκαίρι στον καθένα, αποφάσισα να μοιραστώ μαζί σας τις παραπάνω σειρές. Καλές επιλογές και καλή τύχη ...

Smuggling Hendrix

O Mάριος Πιπερίδης ταξίδεψε για τη Θεσσαλονίκη και το 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της πόλης, με το "Φυγαδεύοντας τον Χέντριξ". Μία βαθιά συμβολική ταινία που συμμετείχε στο Διεθνές Διαγωνιστικό και κέρδισε όσους την παρακολούθησαν για την ευφυϊα της. Ακολούθησε μακρά διαδρομή από το Tribeca Festival μέχρι τις αίθουσες διανομής της Ευρώπης και συνεχίζει, ενώ ο σκηνοθέτης βραβεύτηκε από την ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφουμε για το σενάριο του.

Ο Γιάννης είναι ένας 40άρης με μεγάλα όνειρα κι ανιδιοτελή αγάπη για την μουσική, που η ζωή τον προσγείωσε κάπως απότομα στην πραγματικότητα. Έχει πάρει τις αποφάσεις του κι ετοιμάζεται να αφήσει για πάντα την Κύπρο που τόσο τον έχει πληγώσει από τα παιδικά του χρόνια. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που θα το κάνει, καθώς μεγάλωσε μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας. Με εκκρεμότητες ανοιχτές, δίχως διάθεση για αντίο, ετοιμάζεται να κλείσει αυτό το μεγάλο κεφάλαιο της ζωής του. " Η ζωή είναι σκ@τ@ ". Μοναδικός του συνοδοιπόρος, ο σκύλος του Τζίμι. Μία στιγμή όμως είναι ικανή να ταράξει τα πάντα στον αέρα.

Το ταξίδι δίχως να τα καταλάβει κι ο ίδιος ο πρωταγωνιστής αλλάζει αναπάντεχα προορισμό και μεταtρέπεται σε ένα οδοιπορικό στα κατεχόμενα. Από εξωτερικό γίνεται εσωτερικό. 'Εχει την ευκαιρία να επιστρέψει, να επαναπροσδιοριστεί, να απογοητευτεί από την αδυσώπητη γραφειοκρατία και την απόλυτη ευρωπαϊκή νομοθεσία, να γνωρίσει νέους ανθρώπους και να κατανοήσει πως τα μικρά της ζωής είναι αρκετά για να σε κάνουν ευτυχισμένο ή τουλάχιστον όχι δυστυχισμένο την ώρα που σχεδόν έχεις παραιτηθεί.

Παράλληλα εμείς γνωρίζουμε τη Λευκωσία, την τελευταία διαιρεμένη πόλη της Ευρώπης. Εκεί που στις δύο πλευρές της κατοικούν καθημερινά θύματα συγκυριών. " - Οι έποικοι είναι έγκλημα πολέμου. - Πώς γίνεται να είναι έγκλημα να γεννηθείς κάπου;". Δεν το επέλεξαν, αλλά βρέθηκαν οι μεν μακριά από τον τόπο που γεννήθηκαν κι οι δε εγκλωβισμένοι σε έναν νέο τόπο, που δεν τους αναγνωρίζει κανείς επίσημα. Την απάντηση έρχονται να δώσουν οι ίδιοι οι άνθρωποι μέσα από την επαφή, την επικοινωνία, τη συνεργασία. Σημασία έχει τι είσαι στη ψυχή σου κι όχι τι γράφει η ταυτότητα και το διαβατήριό σου.

Από τη μία Αδάμ Μπουσδούκος κι η Βίκυ Παπαδοπούλου, από την άλλη οι Fatih All και Οzgur Karadeniz. Όλοι τους εξαιρετικοί δίνουν ένα μήνυμα αισιοδοξίας, ελπίδας για λύση στο Κυπριακό. Κι αυτή θα έρθει μόνο μέσω των ίδιων των ανθρώπων, που δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν, καθώς τους υπαγόρευσαν αυτό το μίσος για τους αόρατους εχθρούς. Αυτοί μονάχα είναι ικανοί να ρίξουν τα συρματοπλέγματα. Όλο αυτό το υπέροχο μήνυμα είναι στολισμένο με εξαιρετική μουσική. Εξ ου κι ο τίτλος προς τιμήν του τεράστιου Τζίμι Χέντριξ.

Το κλείσιμο αποτελεί και το επιμύθιο. Πάντα επιστρέφεις εκεί που ανήκεις. Σε οδηγεί η καρδιά κι όχι η λογική. Το Κυπριακό είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό θέμα κι όμως ο Πιπερίδης δίχως ίχνος διδακτισμού κι υποδείξεων δίνει τη δική του ανθρώπινη διάσταση-προσέγγιση και καλεί άπαντες να βάλουν στη ζωή τους το χαμόγελο, που φέρνει γαλήνη και καθαρίζει τη ψυχή. Αυτό θα είναι ένα πρώτο βήμα για οριστική λύση. "Νο Βοrders ", όπως ακριβώς αναγράφεται στη φωτεινή επιγραφή του καταστήματος εσωρούχων. Αγάπη, αλληλεγγύη και διάθεση για αληθινή συνεργασία.

"Ακομματίκ" κι " Απολιτίκ"

Μετά από χρόνια αποφάσισα να γράψω ένα κείμενο πέραν των κινηματογραφικών ή καλύτερα των πολιτιστικών. Την Κυριακή ξεκινάει μία σειρά εκλογικών αναμετρήσεων στην πατρίδα μας, την πολύπαθη Ελλάδα. Δε θα επεισέλθω σε διεξοδικές αναλύσεις που κουράζουν, διότι δε θέλω να κουράσω, ούτε να επηρεάσω κανέναν. Ο καθένας έχει την ευθύνη των πράξεών του. Τώρα όμως που ήρθε το πλήρωμα του χρόνου θα αφιερώσω λίγες γραμμές, σαν μία προσπάθεια αφύπνισης και λεπτού διαχωρισμού δύο εννοιών που ακούγονται ολοένα και περισσότερο στην καθημερινότητά μας. Πάμε λοιπόν στο "απολιτίκ" αρχικά. Προέρχεται από τη γαλλική λέξη apolitique. Τι είναι όμως ο όρος μη-πολιτικοποιημένος; Πώς το αντιλαμβάνεται ο καθένας; Το να υπάρχει μία απογοήτευση, ενδεχομένως βαθιά είναι αναμενόμενο στην Ελλάδα, που από το 2009 έχει γονατίσει και τείνει να χάσει το βασικό της γνώρισμα, την μεσαία της τάξη. Οι νέοι δε βλέπουν φως και προτιμούν να απέχουν ή να ρίξουν μία ψήφο αποδοκιμασίας, ανεξάρτητη των πιστεύω τους. Υπάρχουν όμως βαθιά μέσα τους αυτά ή κυριαρχεί η απόλυτη άρνηση; Πρέπει να σε διέπουν συγκεκριμένες αξίες, ιδανικά και ηθική για να κατασταλλάξεις κάπου και να κάνεις μία επιλογή σε έναν συγκεκριμένο χώρο. Αυτή είναι η δημοκρατία. Ο καθένας έχει τη δύναμη. Και φτάνουμε στο δεύτερο α- .... "ακομματίκ". Δεν μας εκφράζει κανένα από τα υπάρχοντα απόλυτα ή μερικώς, αλλά φυσικά στο μεσοδιάστημα δεν κάναμε τίποτα για να δημιουργήσουμε κάτι νέο, για να γεννήσουμε ιδέες και συλλογικότητες. Τώρα απλά αποδοκιμάζουμε κι ουσιαστικά βρισκόμαστε σε ένα κενό εν μέσω πολιτικής πόλωσης. Η αποδοχή μίας κατάστασης που διαμορφώνουν οι άλλοι για εμάς θεωρώ πως είναι η μεγαλύτερη ήττα για την αξιοπρέπεια μας. Ο άνθρωπος πρέπει να αγωνίζεται με ξεκάθαρη φιλοσοφία μεν, αλλά πάντα ανοιχτός σε διάλογο και συζήτηση με επιχείρηματα, δίχως παρωπίδες. Εύχομαι ακόμα και τώρα με φόντο τις εκλογές του Οκτώβρη, να φροντίσουν όλοι οι νέοι να ενημερωθούν, να αποφασίσουν με γνώμονα τα δικά τους κριτήρια, να ανοίξουν τα φτερά τους και να πάνε στις κάλπες. Καλή τύχη!

Μία ιδιαίτερη οικογένεια

Ο Αργεντινός σκηνοθέτης Ντιέγκο Λέρμαν (Suddenly 2002) δημιούργησε την πέμπτη του μεγάλου μήκους ταινία, η οποία τιμήθηκε με βραβείο σεναρίου στο Σαν Σεμπαστιάν. Στο κέντρο της τοποθετούνται δύο γυναίκες, δύο μητέρες. Η εκπλήρωση του ονείρου από τον απόλυτο εφιάλτη απέχει ελάχιστα. Αυτή ακριβώς είναι η πραγματικότητα και στη ζωή. Όταν εσύ κάνεις σχέδια, ο Θεός γελάει και θέλει μεγάλη δόση τύχης και τεράστια επιμονή για να αντέξεις ανατροπές και εκπλήξεις.

Κοντά στα Βόρεια σύνορα της χώρας η Μαρσέλα ετοιμάζεται να φέρει στον κόσμο το τέταρτο παιδάκι της, ένα νεαρό αγόρι. Νωρίτερα έχει συμφωνήσει με την Μαλένα, γιατρό στο επάγγελμα να της παραχωρήσει το τέκνο, ώστε να μεγαλώσει κάτω από καλύτερες συνθήκες. Η γέννηση του μπέμπη όμως θα φέρει νέα δεδομένα. Αδύναμη να διαχειριστεί την κατάσταση η δεύτερη, στα όρια του νευρικού κλονισμού και της ψυχολογικής κατάρρευσης, καλεί τον σύζυγό της να τη βοηθήσει σε μία περιπέτεια που τα όρια δεν είναι απόλυτα σαφή.

Όσο περνάει η ώρα στο μυαλό μας έρχεται πως κάτι κρύβεται από πίσω. Υπάρχει ένα μυστικό. Η Μαλένα βλέπει διαρκώς εχθρούς και συνωμοσίες. Η απεγνωσμένη προσπάθειά της φέρνει βίαια ξεσπάσματα. Το βρέφος εξελίσσεται σε αντικείμενο συμφωνία και αυτό καμία από τις δύο δεν μπορεί να το αντέξει. Οι κοινωνικές ανισότητες οδηγούν σε αυτό το ιδιότυπο, απάνθρωπο εμπόριο. Ο σκηνοθέτης έψαξε πολύ την υπόθεση πριν ξεκινήσει να γράφει το σενάριο. Απεικονίζει μία σκληρή καθημερινότητα και εστιάζει στις ηρωίδες του. Ψυχογράφημα για την καθεμία ξεχωριστά και για την κοινωνία ολόκληρη.

Επιλέγω τα films από την Αργεντινή που έρχονται στην Ελλάδα, διότι βρίσκω αρκετές ομοιότητες με την Ελλάδα. Από τις εικόνες των τοπίων, την κουλτούρα, την ανελέητη γραφειοκρατία, το κράτος εξυπηρετήσεων. Τόσα πολλά κοινά ... Δύο εξαιρετικές ερμηνείες, από την Μπάρμπαρα Λένι του Magical Girl και του Petra κι από την Γιανίνα Αβίλα, που αποτελεί και την αποκάλυψη της ταινίας. Σκιαγραφούνται δύο πορτραίτα μέσα στη σύγχυση του σύγχρονου κόσμου. Θα επιβιώσουν άραγε;

H απόγνωση κυριαρχεί. "Η μεγαλύτερη τραγωδία που βιώνουμε είναι η φτώχεια". Η μουσική έρχεται ως απάντηση στις νόσους της ψυχής. Λίγες νότες, μία μελωδία, ικανές να σε γαληνέψουν. Διαδοχικοί εκβιασμοί, "στο τέλος αυτοί που έχουν τα λεφτά έχουν τα πάντα". Σαφές κοινωνικοπολιτικό-ταξικό σχόλιο. Τα χρήματα όμως δε φέρνουν πάντα την ευτυχία κι όταν τα πράγματα πάρουν μία τροπή αντίθετη απ΄αυτήν που έχεις σχεδιάσει επιβάλλεται να αντέξεις, να καθαρίσεις το μυαλό σου και να συνεχίσεις με το κεφάλι ψηλά.

Οι ζωές βαλτώνουν, όπως ακριβώς τα αυτοκίνητα στους δρόμους της περιφέρειας του Μπουένος Άιρες. Ένα ασφυκτικό σκηνικό που δεν αφήνει ελπίδα. Μία αληθινά ιδιαίτερη οικογένεια και συνεχή διλήμματα, ηθικά και νομικά. Κι όταν τελικά επικρατεί η ανομία, αναβιώνει ο νόμος της ζούγκλας και τρέχεις να βρεις μία λύκαινα να φυλάει το παιδί σου μέχρι να περάσει η μεγάλη μπόρα. Φιλόδοξη προσπάθεια, αξίζει της προσοχή μας ...

Ένας Eλέφαντας στέκεται Aκίνητος

Μία ταινία τεσσάρων ωρών. Μία μοναδική εμπειρία που μοιραστήκαμε περίπου τριάντα άνθρωποι και κανένας δεν αποχώρησε μέχρι το καθηλωτικό φινάλε. Κάθε σκηνή, κάθε πλάνο έμοιαζε μοναδικό κι απαραίτητο αρκεί να μπορούσες να αφεθείς από τα πρώτα λεπτά και να ταξιδέψεις. Ο 29χρονος Χου Μπο με αυτό του το έργο αφήνει τη σφραγίδα του ανεξίτηλα χαραγμένη στην ιστορία του Κινηματογράφου. Μία σύγχρονη "Οδυσσεία" μέσα σε ένα εισοσιτετράωρο, μία αρχαία τραγωδία που χώρεσε σε τέσσερις ώρες στην μεγάλη οθόνη.

Στην επαρχία της Κίνας, σε μία μικρή πόλη κοντά στα σύνορα με τη Ρωσία οι ζωές τεσσάρων απεγνωσμένων ανθρώπων συναντιούνται απροσδόκητα μέσα σε μία ημέρα. Ένας γκάνγκστερ, ένας μαθητής, μία νεαρή κοπέλα και ένας παππούς. Αταίριαστο κράμα που ονειρεύεται να συναντήσει τον περιβόητο ακίνητο ελέφαντα στο τσίρκο του Μανζούλι. Στο δικό του πρόσωπο ψάχνουν τη λύτρωση της ψυχής τους, που έχει βιαστεί επανειλημμένα με διαφορετικούς τρόπους. Μία περιθωριακή κοινωνία που η ηθική παρακμή την έχει μετατρέψει σε έναν απέραντο σκουπιδότοπο που χρησιμοποιεί ως τελευταίο της αμυντικό όπλο τη ψυχολογική καταπίεση.

Καθημερινότητα γεμάτη βία ποικίλης μορφής. Γνωρίζουμε κι αντικρίζουμε κατάματα πολλές από τις εκφάνσεις της. Ο σκηνοθέτης δημιουργεί ένα ασφυκτικό σκηνικό, ένα γκρίζο τοπίο. Μαζί με τους πρωταγωνιστές εγκλωβίζεται κι ο θεατής και δεν μπορεί να αποδράσει. Τα διαλείμματα φαντάζουν απλά ως μία ανάσα. Μία διαρκής προσπάθεια απενοχοποίησης και μετατόπισης της ευθύνης, ένας  αφοπλιστικός πεσιμισμός που περνάει από γενιά σε γενιά κι αναβάλλει κάθε είδους επανάσταση. Μεσοαστική ψευδαίσθηση που σκοτώνει τον ρομαντισμό, καθώς στον βωμό των υλικών αγαθών θυσιάζονται τα συναισθήματα.

Συνεχή τα διλήμματα κι ένα υπαρξιακό άγχος μίας γενιάς που δεν μπορεί να βάλει τη ζωή της σε ρότα, σε ράγες. Τα τρένα περνούν και συνεχώς προσπερνούν. Βρίσκεσαι συγχρόνως τόσο κοντά, μα τόσο μακριά. Μία ματαιοδοξία που σε αναγκάζει να θυσιάζεις, ό,τι αγαπάς. Η υποκρισία σε όλο της το μεγαλείο διαλύει τις ανθρώπινες σχέσεις. Η παραίτηση που έρχεται ως αργός θάνατος κι οφείλεται στην έπαρση ή ακόμα χειρότερα στην έλλειψη της ελπίδας. "Πώς μπορείς να είσαι αισιόδοξος"; Όλα αυτά είναι ικανά να σε συνθλίψουν. Ίσως μαζί με το Capernaum να μοιράζονται τον τίτλο της πιο σκληρής ταινίας της χρονιάς.

Η δύναμη της Ποίησης, της Λογοτεχνίας, της Μουσικής έρχονται να συναντήσουν το Σινεμά και να μας δείξουν την μαγεία της Τέχνης στο μεγαλείο της. Κι εκεί που όλα δείχνουν αδιέξοδα κι εκεί που αφήνεσαι στην μοίρα σου ("τι άλλο μπορώ να κάνω;") κι εκεί που όλα γύρω σου καταρρέουν, μπροστά στο απόλυτο κενό εσύ αποφασίζεις να ρίξεις μία ματιά απέναντι. Αυτός που το αποφασίζει, αυτός είναι ο πραγματικά δυνατός. Είναι καλύτερο να δοκιμάσεις για κάτι που έκανες, παρά για το αντίθετο. Κι αυτό είναι το χρέος της νέας γενιάς να τραβήξει τους πρεσβύτερους στην άλλη πλευρά και να αποτρέψει αυτό που με μαθηματική ακρίβεια έρχεται και μοιρολατρικά έχουν αποδεχθεί.

Μία κραυγή ενός ελέφαντα για έναν κόσμο, για ένα σύστημα που ακόμα και σήμερα αρνείται να αποδεχθεί την αποτυχία του σε ανθρώπινο επίπεδο. Επέβαλε την εξαθλίωση κι οδηγεί νομοτελειακά στην μοναξιά, καθώς οι υλιστικές ανάγκες που δημιουργούνται κι η ικανοποίηση λειτουργεί ως φάρμακο του συμπτώματος κι όχι της αιτίας, με συνέπεια λίγη ώρα μετά να βυθίζεσαι και πάλι στην κατάθλιψή σου, τα "ΕΓΩ" σου και ένας νέος φαύλος κύκλος ξεκινάει. Αυτή ακριβώς η ματαιότητα του σύγχρονου κόσμου οδήγησε σε αυτό το αποχαιρετιστήριο σημείωμα. Να μας θυμίζει για πάντα το μαζί, τη δύναμη της αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων.

" Μπορείς να πας ό, που θέλεις, δε θα βρεις κάτι διαφορετικό ". Κι αυτό γιατί όλα ξεκινούν από μέσα μας ...

Η δεξιά τσέπη του Ράσου

Ακόμα μία ελληνική ταινία που παρακολουθήσαμε στο 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ήταν " Η δεξιά τσέπη του Ράσου " του Γιάννη Β.Λαπατά σε σενάριο της Στέλλας Βασιλαντωνάκη, βασισμένο στη ομότιτλη νουβέλα του Γιάννη Μακριδάκη (2009). Βραβείο Νεότητας Φοιτητών Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης για μία προσπάθεια που ο σκηνοθέτης ξεκίνησε εννέα χρόνια πριν, επειδή ένιωσε αυτήν την ιστορία εντελώς δική του. Κάτι ξύπνησε μέσα του και δε το άφησε να προσπεράσει. Mεταφερόμαστε στη Χίο ...

Ένας μοναχικός καλόγερος προσπαθεί να διαχειριστεί την αβάσταχτη λύπη και την μοναξιά. Το τελευταίο του στήριγμα, η σκυλίτσα του τον εγκαταλείπει ξαφνικά και βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα αδιέξοδο, με ένα τέλμα. Από τις στάχτες του όμως θα ξαναγεννηθεί. Αυτή είναι η μοίρα του ανθρώπου. Θα βρει τη δύναμη, θα δει στο βάθος την ελπίδα και θα ορθοποδήσει. Εκεί που νομίζεις πως όλα έχουν τελειώσει μετά τον Γολγοθά και τη Σταύρωση, έρχεται η Ανάσταση. Αρκεί να προσμένεις, να περιμένεις με υπομονή κι επιμονή ...

Η απώλεια θα δώσει το έναυσμα ώστε να κάνει τον απολογισμό της ζωής του. Δεν μετανιώνει καμία στιγμή για την επιλογή του. Νιώθει όμως την ανάγκη για μία προσωπική εξομολόγηση κι εξαγνισμό όσων έχει κρυμμένα στη ψυχή του. Ο πιστός του φίλος δε φαίνεται να έχει διάθεση να τον ακούσει. Τα εκμυστηρεύεται συγκινητικά σε εμάς. Η ταινία ακροβατεί μεταξύ του προσωπικού και του συλλογικού δράματος. Έχει στόχο να θυμίσει θαμμένες αξίες όπως η ανιδιοτέλεια, η αγάπη, το φιλότιμο, η αλληλεγγύη.

Πρωταγωνιστής ο Θοδωρής Αντωνιάδης. Ουσιαστικά η ταινία αποτελεί έναν ευαίσθητο δικό του μονόλογο, με ελάχιστες διακοπές και παρεμβάσεις άλλων προσώπων. Σίγουρα η παρουσία του Γεράσιμου Σκιαδαρέση δίνει πρεστίζ. Κι εμείς παρακολουθούμε αυτά που γνωρίζουμε ότι γίνονται, αλλά πιθανώς αρνούμαστε να τα παραδεχθούμε. Μας δίνεται μίας πρώτης τάξης ευκαιρία να θυμηθούμε την ανθρωπιά μας. Κι είναι πραγματικά πολύ μεγάλη υπόθεση να μπορείς να τα κλείσεις όλα, να τα αφήσεις όλα και να βρεθείς εκεί να ηρεμήσεις, να μοιραστείς τη γαλήνη.

Ο Βικέντιος θα επανατοποθετήσει την πορεία του, όταν νιώσει το μεγαλείο της γέννησης και του θανάτου. Η διαχείριση μίας αβάσταχτης απώλειας και το χρέος του να λειτουργήσει ως μάνα και πατέρας μαζί την επόμενη κιόλας μέρα. Η πίστη στον Θεό δίνει δύναμη, δε σε αφήνει να λυγίσεις. Στον οίκο του όμως, την εκκλησία και τα μοναστήρια δεν είναι όλα αγγελικά πλασμένα. Τι κρύβεται άραγε στην περιβοήτη δεξιά τσέπη του ράσου; Πού πάει το μυαλό σας; Και γιατί μας έφτασαν να πηγαίνει κατευθείαν εκεί;

H σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, το μοτίβο με τον σκύλο τον πιο πιστό φίλο του ανθρώπου θα οδηγήσει τον ιερομόναχο στην προσωπική λύτρωση μέσω μία μακράς διαδρομής προσωπικής αναζήτησης. Θα κοιτάξει ξανά στο βάθος το πέλαγος, θα σηκώσει την ελληνική σημαία να κυματίσει, θα χτυπήσει την καμπάνα. Και τότε θα καταλάβουμε πως η πραγματική χαρά της ζωής κρύβεται μέσα μας και σε αυτά που έχουμε και δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε μέχρι να τα χάσουμε.

Transit

Πέντε χρόνια μετά το "Τραγούδι του Φοίνικα" ο 59χρονος Κρίστιαν Πέτζολντ επιστρέφει στην μεγάλη οθόνη με μία βαθιά πολιτική αλληγορία σε μία εποχή που το μαύρο του παρελθόντος έχει δημιουργήσει μία τεράστια σκιά στον ουρανό του σήμερα, απόρροια ενός χρεοκοπημένου συστήματος που αρνείται να παραδεχθεί την αποτυχία του και μας βάζει εκ νέου σε επικίνδυνα μονοπάτια. Ο σκηνοθέτης διασκευάζει το μυθιστόρημα της 'Αννα Σέγκερς με πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Mία διαδρομή με τρεις βραβεύσεις, πανελληνία πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Αθηνών και τώρα στις αίθουσες για το κοινό.

Οι Γερμανοί εισβάλουν στο Παρίσι. Οι φασίστες είναι μία ανάσα από την πόρτα μας. Το κέντρο του Πολιτισμού στην Ευρώπη πέφτει αργά. Είναι θέμα χρόνου. Οι κύρηκες του θα βασανιστούν, ώστε να βυθιστούμε σε έναν νέο Μεσαίωνα. Ένας διάσημος συγγραφέας, ο Τζορτζ Βάιντελ αποφασίζει να βάλει τέλος στη ζωή του για να μη βιώσει όσα έρχονται. Ένας νεαρός Γερμανός αντιφρονούντας, ο Γκέοργκ είναι αποφασισμένος να εκμεταλλευτεί την ευνοϊκή συγκυρία που διαμορφώνεται με στόχο να επιβιώσει στη δίνη του πολέμου. Φτάνει στην Μασσαλία κι εκεί το βλέμμα του συναντά τη Μαρί.

Αυτό που επιχειρεί ο Πέτζολντ είναι να πλέξει αριστοτεχνικά το τότε με το σήμερα. Επιλέγει αυτήν την τεχνική για να τονίσει ότι τα τραύματα μένουν ανεξίτηλα στο σώμα και το μυαλό. Δύσκολα επουλώνονται κι οι λύκοι καραδοκούν, μένουν ζωντανοί μέχρι να βρουν την ευκαιρία τους, δίνοντας επίκαιρο τόνο στο έργο του. Τα γεγονότα του τότε διαδραματίζονται στο μεγάλο λιμάνι της Γαλλίας του σήμερα. Άλλωστε και τώρα υπάρχει το transit με άλλους μετανάστες, που κι αυτοί έχουν την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο στην Ευρώπη. Σε ποια Ευρώπη όμως;

Επιστρέφουμε στην πλοκή. Αναπτύσσεται ένα ιδιότυπο love story. Από τη μία ο σφιγμένος Γκέοργκ (Φραντς Ρογκόφσκι), θυμίζει τον αμήχανο ρόλο του "Στους Διαδρόμους" κι από την άλλη η μυστηριώδης, αινιγματική Μαρί (Paula Beer), που περνάει, κοιτάει, αλλά δε σταματάει. Ο νεαρός άντρας οικειοποιείται μία ταυτότητα για να αποδράσει με προορισμό την κεντρική Αμερική. Δεν μπορεί όμως "αποχωριστεί" την ανθρωπιά του. Η σχέση που θα αναπτύξει με τον Ντρις είναι ενδεικτική της καλής του καρδιάς. Η μοίρα όμως σκληρή. Πάντα αφήνεις κάποιον πίσω, που αγαπάς αληθινά.

Την ώρα που το πλοίο σηκώνει την άγκυρα αποφασίζεις πως πρέπει να κατέβεις. Λάθος ή σωστό μόνο ο χρόνος θα δείξει. Η κλεψύδρα αδειάζει απελπιστικά, αλλά οι αποφάσεις έχουν παρθεί προ πολλού. Η "γενική καθαριότητα" πλησιάζει. "Ποιος ξεχνάει πιο εύκολα αυτός που φεύγει ή αυτός που μένει; Δεν μας αρέσει η ευτυχία των άλλων, όταν είμαστε δυστυχείς". Γιατί όμως να πάρεις αυτήν την απόφαση, να κάνεις αυτήν την επιλογή έμμεσης αποδοχής της κατάστασης; Η ματαιότητα του κόσμου, η ΜΟΝΑΞΙΑ σε οδηγούν εκεί.

Πρόκειται για μία καλοδουλεμένη ταινία που αξίζει να παρακολουθήσετε και στη συνέχεια να πάρετε τον χρόνο να σκεφτείτε σε βάθος. Έρχεται, πλησιάζει, χτυπάει την πόρτα μας ... Εμείς θα περιμένουμε ή μήπως πρέπει τώρα περισσότερο από ποτε να φωνάξουμε ως εδώ. Πού οδηγείται η κατάσταση, τι μας έχει διδάξει η ιστορία; Υπάρχει όμως χρόνος για μελέτη της, όταν ο μόνος στόχος είναι να ζήσεις; Αυτό είναι το χειρότερο. Εμείς όμως θα αγωνιστούμε, ακούραστοι, ώστε οι αχτίδες του ηλίου να διαλύσουν τη σκιά και να φτάσουν πάλι μέχρι τον κόσμο του 2019. Νυν και αεί ...

On my Skin

Mία τρομερή ιστορία που έχει συγκλονίσει την Ιταλία από το 2009 φέρνει στην μεγάλη οθόνη ο Αλέσσιο Κρεμονίνι. Αυτή δεν είναι άλλη από τον θάνατο του Stefano Cucchi μέσα στη φυλακή επτά ημέρες μετά τη σύλληψή του. Τι μπορεί να συνέβη στο μεσοδιάστημα, γιατί ο ίδιος έμοιαζε τόσο αδύναμος απέναντι στην μοίρα του και πώς νιώθουν οι ηθικοί αυτουργοί της δολοφονιάς δέκα χρόνια μετά με τα δικαστήρια να συνεχίζονται, ώστε να αποδοθούν ευθύνες; Tέσσερα Βραβεία David di Donatello σφράγισαν την επιτυχία της ταινίας, που προβάλλεται μέσω της πλατφόρμας του Netflix.

Δύο φίλοι αστειεύονται στο αυτοκίνητο. Ξαφνικά τους πλησιάζει η αστυνομία για έναν τυπικό έλεγχο. Οι καραμπινιέροι είναι αυστηροί, οι νέοι αναιδείς κανείς όμως δεν μπορεί να φανταστεί τι θα ακολουθήσει. Ο Στέφανο συλλαμβάνεται με μία ποσότητα χασίς. Βρίσκεται σε περίοδο αποτοξίνωσης, αλλά προφανώς έχει και πάλι κυλήσει. Αμέσως διεξάγεται έρευνα στην οικεία του. Η επιστροφή στο τμήμα επεισοδιακή. Η ανάκριση ξεφεύγει από τα όρια της δεοντολογίας. Το θύμα βγαίνει από την αίθουσα μελανιασμένο και δυσκολεύεται ακόμα και να περπατήσει. 

Τόσο στο δικαστήριο κατά τη διαδικασία του αυτοφόρου ("αγκάλιασέ με μπαμπά"), όσο και στους ιατρούς υποστηρίζει πως έπεσε από τις σκάλες και τραυματίστηκε. Αρνείται πεισματικά να πει την αλήθεια. Εκείνες οι στιγμές ήταν εφιαλτικές. Eύλογος ο φόβος ότι θα ζήσει ανάλογες κι ίσως ακόμα πιο βάναυσες μετά τις αποκαλύψεις. Καθημερινά όμως χειροτερεύει η κατάσταση της υγείας του. Οι γονείς του παραμένουν ανενημέρωτοι. Ο πατέρας του πρόλαβε να τον αντικρίσει, αλλά το μυαλό δεν έφτασε μέχρι το απεχθέστερο σενάριο.

"Ο νόμος είναι ίδιος για όλους". Μοιάζει με τραγική ειρωνεία. Την ώρα που στο σπίτι κάνουν σχέδια αποφυλάκισης κι επανένταξης στην κοινωνία, ο νεαρός Στέφανο αργοσβήνει. Καταφεύγει στο τσιγάρο και τη Βίβλο, αναζητώντας την τελευταία του ελπίδα. Θέλει να ζήσει, να τα καταφέρει. Έχει όλη τη ζωή μπροστά του. Το μοιραίο ωστόσο μοιάζει θέμα χρόνου. Το σκηνικό διαμορφώνεται τόσο μακάβριο. Ψυχολογικό θρίλερ δίχως happy end.

Σπουδαία ερμηνεία από τον ανερχόμενο Ιταλό ηθοποιό, Αlessandro Borghi που ενσαρκώνει πλήρως τη ψυχοσύνθεση του άτυχου νέου. Δεν υπάρχει διαφυγή. Δεν υπάρχει καθαρό μυαλό να σκεφτείς ποιο είναι το σωστό. Aπό την ελευθερία και τη φυσική παρορμητικότητα της ηλικίας, καταδικασμένος σε έναν αργό, άκρως επώδυνο θάνατο. Κανείς δεν ευαισθητοποιήθηκε γύρω του ούτε τις τελευταίες στιγμές. Τον άφησαν να καταλήξει και τότε απλά ακολούθησαν το εθιμοτυπικό ενημερώνοντας τους συγγενείς.

Αυτό που όμως είναι τρομερό είναι ότι δεν μιλάμε για ένα τυχαίο γεγονός. Ήταν μόνο ένας από τους 172 θανάτους κρατουμένων που έγιναν στα κρατητήρια της χώρας το 2009. Αρκετές οικογένειες αναζητούν ακόμα την ηθική δικαίωση κι αυτή των ψυχών που έφυγαν άδικα. Η υπόθεση παίρνει καθολικό χαρακτήρα, καθώς ταξιδεύει σ΄ολόκληρο τον κόσμο κι ελπίζουμε η θυσία αυτών των ανθρώπων να οδηγήσει σε περισσότερο ψύχραιμη αντιμετώπιση ανάλογων περιστάσεων.

Θέλημα Θεού

Ο Φρανσουά Οζόν επέστρεψε στην μεγάλη οθόνη στο περσινό, 69o Φεστιβάλ του Βερολίνου με το "Grace a Dieu", με το οποίο κατέκτησε την Αργυρή Άρκτο. Αναλαμβάνει το δύσκολο έργο να δέσει την μυθοπλασία με το ντοκιμαντέρ, καθώς η ταινία του βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, αλλά υπάρχουν πινελιές, οι οποίες δεν αποτελούν πιστή απεικόνιση της πραγματικότητας. Μετά το Spotlight ακόμα μία ισχυρή ρωγμή στα ενδότερα των τειχών της Καθολικής εκκλησίας. Ακόμα ένα σκάνδαλο, που φτάνει μέχρι το Βατικανό.

Το κέντρο δράσης είναι αυτή τη φορά η Λυών της Γαλλίας. Εκεί ένας άνθρωπος σοκαρισμένος πληροφορείται πως ένας ιέρας, ο οποίος του είχε ασκήσει σεξουαλική βία, όταν ήταν πρόσκοπος, λειτουργεί ακόμα και μάλιστα συνεχίζει να συναναστρέφεται με παιδιά. Ξεκινάει ένας αγώνας δικαίωσης, που φτάνει μέχρι τον Πάπα. Σημείο κλειδί η δική του μήνυση μετά την αρχική απογοήτευση, ώστε να μην κλείσει η υπόθεση. Είναι θέμα χρόνου να βρεθούν κι άλλα θύματα και τότε οι αποκαλύψεις παίρνουν μορφή χιονοστιβάδας, παρά της όποιες προσπάθειες του μηχανισμού της εκκλησίας να συγκαλύψει καταστάσεις και να προστατεύσει το μέλος της.

Μέλη της εκκλησίας όμως είμαστε όλοι. Τα θλιβερά γεγονότα που συνέβησαν στο τέλος της δεκαετίας του 80 και καθ΄όλη του 90 έμειναν ατιμώρητα. Ο αρχιεπίσκοπος, οι ανώτεροι γνώριζαν και δεν προστάτευσαν αθώες ψυχές. Θέλετε από εγκληματική αμέλεια, θέλετε από έλλειψη ενδιαφέροντος; Μονάχα οι ίδιοι γνωρίζουν. Είναι όμως αυτός ο οίκος του Θεού; Eίναι αυτό το θέλημά του; Πράξεις όχι μόνο κολάσιμες όσον αφορά τη σωτηρία της ψυχής, αλλά δικάσιμες που υπό φυσιολογικές συνθήκες επιφέρουν φυλάκιση. Πόσο εύκολο είναι όμως να τα βάλεις με την Καθολική εκκλησία; Κι αυτή ακριβώς η αδικία σε εξοργίζει. Διακατέχεσαι από οργή. Διαλύει την καθημερινότητά σου.

Για καλή τους τύχη οι περισσότεροι από τους ανθρώπους-θύματα συνέχισαν τις ζωές τους. Έκαναν οικογένειες, κάποιοι μάλιστα πολύτεκνες, αλλά μέσα τους μένει μία βαθιά πληγή ανοιχτή. Ένα επώδυνο παρελθόν που τους κατατρέχει τα βράδια και δε τους αφήνει σε ησυχία. Ο καθένας βιώνει το δικό του μαρτύριο κι ανεβαίνει τον δικό του Γολγοθά. Ψάχνει, περιμένει να ακούσει μία "συγγνώμη". Από την άλλη πλευρά αναμένουν απλά ο χρόνος να περάσει, να παραγραφούν τα αδικήματα. Ως τότε αποσιώπηση, άσκοπες μεταθέσεις στην ύπαιθρο κι ένας κύκλος που δεν έχει τέλος.

Ας αναλογιστούμε ότι οποιοσδήποτε συνάνθρωπος μας ήταν στη θέση του ιερέα, που φυσικά δεν είναι μόνο ένας, θα είχε καταδικαστεί. Γιατί επομένως όχι κι αυτός; Γιατί η εκκλησία να του δίνει αυτή την ασφάλεια, ένα άσυλο που γιγαντώνει το πάθος του και μοιραία ο αριθμός των τρυφερών ψυχών πολλαπλασιάζεται. Μάλιστα δεν έχει κανέναν απολύτως ενδοιασμό να παραδεχτεί πως είχε τη δυνατότητα να ασκεί επιρροή στους νέους και στη συνέχεια επιδιδόταν σε αναίσχυντες πράξεις, πετώντας την ευθύνη στους ανωτέρους του, τους οποίους είχε ενημερώσει γι΄αυτήν του την αδυναμία.

Είναι τρελό, είναι τραγικό. Τα ανεξίτηλα σημάδια δευτερολέπτων ή λεπτών δε θα σβηστούν ποτέ. Τι κι αν ο ίδιος ο Πάπας φωνάζει στους λόγους του, πως οι λύκοι δε θα μπουν στο μαντρί. Αυτοί είναι ήδη μέσα και υπόγεια εξυπηρετούν τις αρρωστημένες τους φαντασιώσεις. Ο μανδύας του ράσου ή του σταυρού στην Καθολική εκκλησία τους δίνει κάλυψη, ενδεχομένως μέσα τους και άλλοθι. Χρησιμοποιούν τον λόγο του Θεού προς ίδιον όφελος της σάρκας. Υπάρχει μεγαλύτερη αμαρτία απ΄αυτή; Kαι αλήθεια τι τιμωρία πρέπει να τους επιφέρει;

Από τη γαλήνη και την αθωότητα της παιδικής ηλικίας στον απύθμενο πόνο μίας ζωής. Κι η ατιμωρησία πονάει διπλά. Αλήθεια πιστεύει κανείς πώς κάτι θα αλλάξει; "Δεν είναι στην ημερήσια διάταξη, έχει παραγραφεί ...". Το κουβάρι ολοένα και περισσότερο ξετυλίγεται. Το κατήγορω είναι περισσότερο στον Θεσμό και λιγότερο στο πρόσωπο. Γιατί όταν η εκκλησία η ίδια δεν μπορεί να προστατέψει στοιχειωδώς τα μέλη της, ποιος ο λόγος ύπαρξής της, ως η κατοικία του Θεού;

Ο Ευτυχισμένος Λάζαρος

Βραβείο Σεναρίου στις Κάννες, 14 συνολικά στη διαδρομή του κι από την περασμένη Πέμπτη στις ελληνικές αίθουσες. O λόγος για το Lazzaro felice. Η τρίτη σκηνοθετική προσπάθεια της 35χρονης Άλις Ρορβάχερ που συνοδεύεται από ποικίλες κριτικές, καθώς προσπαθεί να κάνει κοινωνικoπολιτικό κινηματογράφο με έναν δικό της μοναδικό τρόπο, βασισμένο στο έργο Ιταλών σπουδαίων σκηνοθετών του παρελθόντος. Εξαρτάται καθαρά από την οπτική που θα το παρακολουθήσεις.

Αρχές δεκαετίας του 90΄. Το ταξίδι ξεκινάει από την επαρχία της Ιταλίας μακριά από τα κέντρα του πλούτου. Σε αυτό το πρώτο κομμάτι βιώνουμε ένα δράμα της αγροτικής κοινωνίας. Η "βασίλισσα" των τσιγάρων εκμεταλλεύεται φτηνό εργατικό δυναμικό, το οποίο ζει μέσα στις κακουχίες κι επιβιώνει εκ θαύματος. Ανάμεσα τους ένας νέος, ο Λάζαρος, ο οποίος θα αναπτύξει μία σχέση μεταξύ φιλίας κι υποτέλειας με τον υιό του αφεντικού, τον Τανκρέντι. Έντεχνα με μία βουτιά στην μηχανή του χρόνου το σκηνικό αλλάζει ...

Μεταφερόμαστε στο σήμερα. Μοναδικός που μένει αναλλοίωτος είναι ο Λάζαρος. Μία μορφή αντισυμβατική. Μοιάζει να βρίσκεται στα χαμένα, αλλά απολαμβάνει τη δική του ηρεμία με αξιοθαύμαστη νηφαλιότητα. Πράος αντιμετωπίζει κάθε κατάσταση με την καλύτερη των προθέσεων, στα όρια της αφέλειας. Ο κόσμος έχει προχωρήσει. Η πονηριά κυριαρχεί. Στόχος είναι το κέρδος ακόμα κι αν εξαπατήσεις τον συνάνθρωπό σου. Ο ίδιος αρνείται να συμμορφωθεί με τις επιταγές του παρόντος. Δεν μπαίνει καν σε μία τέτοια συζήτηση, σε αυτή τη σκέψη.

Το ντοκιμαντέρ μοιάζει να συμπλέκεται με την μυθοπλασία. Η πραγματικότητα με το παραμύθι. Και μέσα απ΄όλη αυτή τη διαδικασία έχουμε ένα επίκαιρο σχόλιο για τις χώρες της Μεσογείου, που ολοένα και λιγότερο διαφέρουν στα χρόνια της κρίσης. Μία αλληγορία με πολλές προεκτάσεις. Είναι φυσιολογικό ως θεατής να μπερδευτείς, να ταλαιπωρηθείς ειδικά στο πρώτο μισό της αφήγησης, αλλά έρχεται το δεύτερο να αποζημιώσει, να δώσει πειστικές εξηγήσεις με εικόνες και σύμβολα. Ίσως μάλιστα περισσότερες απ΄όσες θα χρειάζονταν.

Η δύναμη της φιλίας, η αρετή της καλοσύνης φαίνεται να έχουν περάσει στη σφαίρα του ρομαντικού. Τα αυτονόητα γίνονται ζητούμενα. "Οι άνθρωποι είναι σαν τα ζώα. Αν τους αφήσεις ελεύθερους βυθίζονται στη δυστυχία και την μιζέρια τους". Ένα κυνικό σχόλιο και μία ιδιαίτερη προσέγγιση από την μεριά των πλουσίων, των δυνατών που καταδυναστεύουν το δίκαιο των απλών εργατών. Ο πρωταγωνιστής μας ανήκει στην τελευταία κατηγορία, αλλά είναι έτοιμος να δεχθεί και να ανεχθεί κάθετι, αναβιώνοντας στο μέτρο του δυνατού την ιστορία του Χριστού. Διόλου τυχαία η επιλογή του ονόματος. Λάζαρος όπως ο πρώτος άνθρωπος που αναστήθηκε.

Έχουμε φτάσει στο σημείο η αθωότητα κι η καθαρότητα της ψυχής να χαρακτηρίζεται ηλιθιότητα. Το καθαρό βλέμμα, αδυναμία. Η απάτη, εξυπνάδα, την ίδια ώρα που το "μεγάλο τέρας" πάντα καραδοκεί κι είναι έτοιμο να χτυπήσει και να κατασπαράξει τους υπερόπτες κι όχι μόνο, όταν βρεθούν σε ανάγκη. Μένει μία γλυκιά μελωδία να σε συντροφεύει στο τελευταίο ταξίδι, όταν πια έχεις κατασταλάξει ποιος είσαι και που ανήκεις ...

El Angel

Ένα βράδυ μετά το "Αδελφοί εξ αίματος" βρέθηκα στον ίδιο κινηματογράφο, στην ίδια αίθουσα για να παρακολουθήσω τον "Άγγελο" του Λουίς Ορτέγκα σε παραγωγή του Πέδρο Αλμοδόβαρ. Ταινία που έκανε πανελλήνια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ των Αθηνών κι αποτέλεσε την επίσημη υποψηφιότητα της Αργεντινής για το ξενόγλωσσο OSCAR. Μία αληθινή ιστορία, που πραγματικά είναι σαν να βγήκε μέσα από την μεγάλη οθόνη κι όμως πληγώνει ακόμα την μνήμη των οικογενειών των θυμάτων.

Mπουένος Άιρες 1971. Ο Κάρλος Ρομπλέδο Πουχ συλλαμβάνεται από τις αρχές. Πρόκειται για ένα παιδί μόλις 20 ετών. Τι μπορεί να έχει κάνει κι αποκαλείται από τα πρωτοσέλιδα, άγγελος του θανάτου; Ο μικρός Καρλίτος κι ο φίλος του Ραμόν ζουν με τους δικούς τους ιδιαίτερους κανόνες. Είναι τόσο διαφορετικοί, αλλά κάτι βαθύ τους συνδέει. Κάτι πολύ περισσότερο από το προφανές, το χρήμα. Μοιράζονται πάθη, λάθη, στιγμές. Γίνονται κομμάτια ενός παιχνιδιού το οποίο εκ προοιμίου δεν έχει καλό τέλος.

Η ταινία ξεκινάει με έναν τύπο που κλέβει από χόμπυ. Όχι για να πλουτίσει, όχι για να το παίξει καμπόσος. Η κοσμοθεωρία του ανήκει σε άλλη εποχή. "Δανείζεται" κι επιστρέφει στη θέση τους διάφορα πράγματα με σκανδαλιάρικη διάθεση. Μία περίεργη φυσιογνωμία, που σε καμία περίπτωση δε σου γεμίζει το μάτι για κακοποιός. Παράλληλα ο πατέρας του, που τον βλέπει να λοξοδρομεί, αλλά δεν έχει αντιληφθεί το μέγεθος της κατάστασης του εξηγεί, πως πρέπει να είναι περήφανος για όσα έχει και πως τα καλύτερα θα έρθουν μέσα από σκληρό αγώνα και προσπάθεια.

Εδώ έχουμε τρεις πολύ δυνατές ερμηνείες. Ο Λορέντζο Φέρρο στο ντεμπούτο υποδύεται καταπληκτικό τον Κάρλος. Το παρουσιαστικό του κι η συνεχής αναζήτηση της ταυτότητάς του σε όλα τα επίπεδα δημιουργούν ένα μυστηριώδες πορτραίτο. Παίρνει τα πάντα στην πλάκα. Χαλαρά ... Δεν έχει ακριβή συναίσθηση του τι κάνει από ένα σημείο και μετά. Από Ρομπέν των Δασών καταλήγει να γίνει ένας αιμοσταγής δολοφόνος. Ποια είναι άραγε τα κίνητρά του, αφού ο πλουτισμός περνάει σε δεύτερη μοίρα; Πλάι του, συνεργός ο Τσίνο Νταρίν που τον είδαμε και στη "Δωδεκάχρονη Νύχτα" κι ο Λουίς Γκνεκο στον ρόλο του τραγικού πατέρα.

Η κοινωνία του 1970 κι η δική μας του 2020 αισίως. Η Αργεντινή κι η Ελλάδα. Διακρίνετε μεγάλες διαφορές; Έχουμε κάνει άραγε βήματα προς τα εμπρός ως σύνολο; Ένας άκρως αντιφατικός τίτλος με βάση το περιέχομενο, όπως η κατάσταση του σήμερα. Στην επιφάνεια όλα θέλουμε να φαίνονται καλά, αλλά στα θεμέλια τους είναι πιο σαθρά από ποτέ. Αυτό εκτιμώ πως θέλει να φωνάξει ο σκηνοθέτης. Ήρθε η ώρα να αντικρίσουμε κατάματα το "είναι", χωρίς δικαιολογίες κι υπεκφυγές. Το φιλμ γίνεται απλά η αφορμή να σκεφτείς ...

Μία περίεργη έκφανση της αίσθησης της ελευθερίας. Μία αρρωστημένη, γκανγκστερική κατάσταση που δεν έχει όρια. Κάθε νέα πρόκληση φαντάζει απλά ως μία νέα περιπέτεια. "Το ριζικό του κλέφτη είναι να πάει από σφαίρα" κι όμως ο Κάρλος είναι ακόμα στη φυλακή για περίπου πενήντα χρόνια. Ταινία με διαχρονική αξία, καθώς ακουμπάει αρκετά επίμαχα θέματα χωρίς να εμβαθύνει, χωρίς ίχνος διδακτισμού και ταυτόχρονα είναι ευχάριστη για τον θεατή. Δε κουράζει, δεν ταλαιπωρεί και στο τέλος αφήνει ένα μεγάλο γιατί ... Όπως κι ο κόσμος σήμερα, γιατί φτάσαμε ως εδώ;

Aδελφοί εξ αίματος

Την ημέρα της απονομής των Βραβείων David di Donatello στην Ιταλία για το 2019 ευτύχησα να δω το "Βoys Cry" των αδελφών Ντ΄Ινοτσένζο. Η ταινία προβάλλεται στην Ελλάδα για περισσότερο από ένα μήνα, αλλά στη Θεσσαλονίκη βρήκε χώρο την κινηματογραφική εβδομάδα που ολοκληρώθηκε χθες, στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης του Λιμανιού. Ένα απρόβλεπτο σκηνοθετικό ντεμπούτο που ξεκίνησε τη διαδρομή του από το περσινό Φεστιβάλ του Βερολίνου, δίχως δάφνες και περγαμηνές. Πολλές φορές όμως αυτές οι ταινίες είναι που κερδίζουν τελικά τις εντυπώσεις σε μία σινε-χρονιά.

Ο Μανόλο κι ο Μίρκο είναι δύο φίλοι που κατοικούν στα προάστια της Ρώμης. Η σχέση τους πολύ δυνατή, θα λέγαμε αδελφική. Μοιράζονται τα πάντα. Το πρωί σπουδάζουν σε κάποια τεχνική σχολή και τα βράδια δουλεύουν ντελίβερι για να τα βγάλουν πέρα. Κοινό τους χαρακτηριστικό, ότι μεγαλώνουν κι οι δύο σε περιβάλλον μονογονεϊκής οικογένειας. Ξαφνικά ένα απρόοπτο συμβάν θα αλλάξει άρδην τις ζωές τους και θα τις σημαδέψει ανεξίτηλα μέχρι το τέλους τους. Ποτέ ξανά δε θα νιώσουν την αθωότητα του νέου, του παιδιού.

Η ψυχή τους θα γεμίσει τύψεις, ο νους σκληρές εικόνες. Όσο κι αν οι σκηνοθέτες προσπαθούν να μας μεταδώσουν μία αφήγηση με γρήγορο ρυθμό, υπάρχουν στιγμές που ξαποσταινεις και μοιραία τότε σκέφτεσαι. Τότε φτάνουμε στο σημείο μηδέν. Όλα μαυρίζουν την ώρα της περισυλλογής. Συνειδητοποιείς πως πλέον είσαι δέσμιος μίας κατάστασης που δεν έχει επιστροφή. Το ένα ψέμα διαδέχεται το άλλο και στο τέλος ζεις μέσα σ΄αυτά χάνοντας παράλληλα την αλήθεια, και το νόημα της ζωής μέσα από τις σχέσεις με τους ανθρώπους.

Ναι, ειδικά γι΄αυτά τα παιδιά ο εύκολος πλούτος είναι μία ένεση για να συνεχίσουν στη ζωή στην μάχη της επιβίωσης. Είναι πράγματι ένα τεράστιο κίνητρο και φυσικά ένας πειρασμός. Ταξιδεύουν όμως σε άγνωστα, αχαρτογράφητα μονοπάτια με όπλο τους την άγνοια κινδύνου. Το παιχνίδι έχει όμως συγκεκριμένους όρους και κανόνες. Πρέπει να τους γνωρίζεις καλά και να τους τηρείς με σεβασμό. Σε διαφορετική περίπτωση αργά ή γρήγορα η ρώσικη ρουλέτα θα αδειάσε το περιεχόμενο του όπλου πάνω σου και θα θυσιαστείς, όπως τόσοι και τόσοι άλλοι στον βωμό του κέρδους των μεγάλων, που πάντα φροντίζουν να κρατούν αποστάσεις.

Η ηλικία των αδελφών Ντ΄Ινοτσένζο δίνει θεωρώ μεγάλο πλεονέκτημα στην ανάπτυξη της πλοκής. Είναι μόλις 30 ετών. Είναι κομμάτι αυτής της γενιάς. Δεν προσπαθούν να την αποκρυπτογραφήσουν. Τη ζουν, βιώνουν ανάλογες καταστάσεις στα χρόνια της κρίσης. Μη ξεχνάτε πως η Ιταλία δε διαφέρει και τόσο πολύ από την Ελλάδα. Όπλα, εμπόριο λευκής σαρκός, ναρκωτικά και φυσικά πάντα το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό, που έχει καταδικαστεί από αμέλεια σε έναν επίπονο, επώδυνο θάνατο.

Μία εξαιρετική φεστιβαλική επιλογή που τελειώνει με μία τρομερή στιχομυθία μεταξύ των γονέων των δύο πρωταγωνιστών. "Τι θα μαγειρέψεις απόψε; -Αυτά που έχουμε ...". Μία φράση κλειδί που μπορείς να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως. Ίσως όποιος θέλει τα πολλά να χάνει και τα λίγα. Άλλωστε η ιστορία μας έχει διδάξει πως η απληστία φέρνει την απόλυτη καταστροφή κι η ύβρις την τίσιν. Ο λογαριασμός πάντα γίνεται στο τέλος και τότε πρέπει να νιώθεις πάνω απ΄όλα ... άνθρωπος κι όχι ένα κτήνος ...

Ελεύθερο Θέμα

Πέρασαν πέντε χρόνια από τα "Ημερολόγια Αμνησίας" κι η Στέλλα Θεοδωράκη επιστρέφει στην μεγάλη οθόνη με το "Free Subject". Παγκόσμια Πρεμιέρα στο 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κι από σήμερα στις αίθουσες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Μία ελληνογαλλική συμπαραγωγή που ακροβατεί ανάμεσα στην καθημερινότητα και την Τέχνη. Τα όρια πολλές φορές δεν είναι διακριτά και πραγματικά δεν μπορείς να αντιληφθείς ποιος αντιγράφει ποιον. Σαν μία φάρσα χωρίς αρχή και τέλος.

Αθήνα 2018. Η Ίρις είναι καθηγήτρια σε μία Σχολή Καλών Τεχνών. Με προοδευτικές αντιλήψεις για την εποχή μας, αποφασίζει να δώσει στους οχτώ μαθητές της μία εργασία με ελεύθερο θέμα, προκειμένου να δουλέψει η φαντασία τους, να ενεργοποιηθούν οι αισθήσεις τους και να κάνουν ένα βήμα προς την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς τους, νικώντας φόβους και στερεότυπα. Ένας απ΄αυτούς, ο Γιώργος αποφασίζει να αντιγράψει μία ιστορία που εν τέλει θα φέρει σε αμηχανία την ομάδα.

Ένα φιλμ διαφορετικό από τα συνηθισμένα. Με την Θεοδώρα Τζήμου να πρωταγωνιστεί και να μαγνητίζει. Είναι έτοιμη να εκθέσει όλο της το είναι, κυριολεκτικά και μεταφορικά προκειμένου το group να ενστερνιστεί τα ιδανικά και τις αξίες της ελευθερίας μέσα σε μία βαθιά συντηρητική κοινωνία που ζει με τις δικές της ψευδαισθήσεις. Με το φαίνεσθαι να κυριαρχεί και το είναι να είναι υποχρεωμένο να φυλακιστεί βαθιά μέσα μας. Μία απελευθέρωση πέρα από τα στεγανά που ενδεχομένως θα ενοχλήσει.

Μία νέα γενιά όμως που καλείται να αναζητήσει. Από την Ιστορία και τη Φιλοσοφία μέχρι τα μικρά μικρά του σήμερα κι επιτέλους να αντιδράσει (React). Nα κάνει τη δική της επανάσταση με τον τρόπο της. Με αφετηρία την αμφισβήτηση, με άρμα στη δύσκολη μάχη τον πολιτισμό. Να δοκιμάσει να δαμάσει τα όρια μεταξύ ελευθερίας και φόβου και τιμωρίας. "Κανείς μας δεν μας υποσχέθηκε πως θα νικάμε πάντα. Η πραγματική νίκη είναι η ήρεμη αποδοχή της ήττας". Κι ύστερα συνέχεια στον αγώνα. Όπως ακριβώς έχεις μάθει να ανατρέπεις με λογική και σύνεση.

Η ίδια η σκηνοθέτης τονίζει πως ο ακραίος συντηρητισμός της εποχής την έφερε προ του καθήκοντας να κάνει ξανά σινεμά. Mε αυτό της το έργο μιλάει για όσα την πνίγουν. Υποστηρίζει παράλληλα, πως η Τέχνη είναι αυτή που μπορεί να αλλάξει τη ροή των πραγμάτων και να ανατρέψει παρωχημένες συμβάσεις χρόνων. Η κατάσταση προεκτείνεται από την ελληνική κοινωνία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ελπίδα αποτελεί ελιξήριο ζωής κι η ανανέωση δίνει εμπιστοσύνη στον ίδιο μας τον ευατό.

Αν αφήσεις το "Ελεύθερο Θέμα" να διεισδύσει μέσα σου, είσαι έτοιμος να κόψεις τον ομφάλιο λώρο με τις νοσηρές επιταγές και τα πρέπει που οδηγούν σε μία ρουτίνα. Ζητούμενο είναι να γίνεται η απαραίτητη ενδοσκόπηση, να διακρίνεται η ευθύνη. "Ο ένοχος είναι μέσα μας, ανάμεσα μας. Ο ένοχος είναι η αδράνεια". Η αποδοχή μίας κατάστασης. Δεν είναι ούτε ο διπλανός, ούτε ο απέναντι. Όποιος κι όσο νωρίτερα το κατανοήσει, θα έχει κερδίσει την ίδια τη ζωή και το νόημά της ...

To αγόρι που δάμασε τον άνεμο

Μία από τις ταινίες που ξεκίνησε τη διαδρομή της από το Φεστιβάλ του Σάντανς και συνεχίζει την πορεία της έχοντας κερδίσει το κοινό σε αρκετά Φεστιβάλ είναι το "Βοy Who Harnessed the Wind" του Chiwetel Ejiofor, βασισμένο στο συγκινητικό, αυτοβιογραφικό βιβλίο των Γουίλιαμ Καμκγουάμπα και Μπράιαν Μίλερ. Ένα ταξίδι γνωριμίας με την αφρικανική ήπειρο και παράλληλα ένας ύμνος για την αέναη προσπάθεια του ανθρώπου να πετύχει κάτι σπουδαίο, το οποίο θα αφήσει παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.

Μεταφερόμαστε στο 2001 στο Μαλάουι. Οι άνθρωποι μετά από μακρά περίοδο κατοχής και συγκρούσεων έχουν πλέον φαινομενικά ανεξαρτητοποιηθεί. Οι δυσκολίες μεγάλες. Προσπαθούν να ορθοποδήσουν με τα ελάχιστα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους κι εν πολλοίς οι τύχες τους εξαρτώνται από τον καιρό που θα κάνει κάθε χρονιά, καθώς τα αποτελέσματα της σοδειάς κρίνουν την επιβίωση σε απόλυτο βαθμό. Κάτω απ΄αυτές τις συνθήκες, ο πατέρας μίας οικογένειας αποφασίζει κόντρα στο ρεύμα να στείλει το παιδί του στο πλησιέστερο σχολείο της περιοχής.

Ένα όνειρο γίνεται πραγματικότητα, αλλά ο δρόμος είναι γεμάτος εμπόδια. Από τη μία έχουμε τους αυστηρούς κανόνες πληρωμής, καθώς η παιδεία δεν είναι δωρεάν κι η υπάρχουσα κυβέρνηση είναι διεφθαρμένη κι από την άλλη μία καταστροφική χρονιά για τις καλλιέργειες των αγροτών. Η φωνή της λογικής, δίνει τη θέση της στο φόβο, που προκαλείται από τη βίαια καταστολή όσων δε συμβιβάζονται με την μοίρα τους. Είναι όμως κι αυτοί άνθρωποι. Πρέπει να ζήσουν, να εξελιχθούν, να αλλάξουν την ιστορία τους και να βοηθήσουν το σύνολο.

Αυτό ακριβώς έχει ενστερνιστεί από την πρώτη στιγμή ο νεαρός Γουίλιαμ. Η μόρφωση, η παιδεία, οι γνώσεις είναι το διαβατήριο για τον πολιτισμό, ώστε να αλλάξει την τύχη της οικογένειάς του κι ευρύτερης της περιοχής του χωριού Γουίμπε. Ακόμα κι όταν αποβληθεί από το σχολείο, διότι οι γονείς του δεν έχουν να πληρώσουν για τα δίδακτρα, αντί να επιστρέψει στα χωράφια θα γίνει μόνιμος επισκέπτης της βιβλιοθήκης. Με όπλα τη θέληση, την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και την υπομονή θα καταφέρει να πείσει τον πατέρα του, Τράιγουελ, πως η επιλογή είναι μονόδρομος, με βάση τη Φυσική.

Την ώρα που τα πάντα καταρρέουν, που η εγκληματικότητα ανθίζει, που ο λιμός θερίζει, που η οικονομία καταρρέει, ο πρωταγωνιστής έρχεται να δώσει ελπίδα μέσα στις αντιξοότητες. Την ώρα που άπαντες προσπαθούν να μεταθέσουν την ευθύνη, αυτός παρά το νεαρό της ηλικίας του ορθώνει το ανάστημά του κι είναι έτοιμος να βάλει τέρμα στο αδιέξοδο ετών. "Ο Θεός είναι σαν τον άνεμο, αγγίζει τα πάντα". Το δράμα της συνεχούς απώλειας θα διαδεχθεί η αισιοδοξία για ένα καλύτερο αύριο, για ένα μέλλον αυτάρκειας.

Αυτή ακριβώς η επιμονή κι η εφευρετικότητά-ευρηματικότητά του έσωσαν τον τόπο του, καθώς εκμεταλλεύτηκαν την αιολική ενέργεια μέσω αυτοσχέδιων ανεμογεννητριών με στόχο να έχουν νερό καθ΄όλη τη διάρκεια της χρονιάς και να μην κινδυνεύει το βιός τους και παράλληλα έδωσαν το εισιτήριο στον νεαρό Γουίλιαμ να φτάσει μέσω Νότιου Αφρικής μέχρι την Αμερική. Η ιστορία του έκανε τον γύρο του κόσμου και τώρα ήρθε η ώρα να τη δούμε και μέσα από την τέχνη του κινηματογράφου. Πιο ζωντανή, πιο άμεση, πιο παραστατική, σαν να τη βιώσαμε κι εμείς μαζί του ως ένα βαθμό.

Οι αγώνες μας

Μπορεί χρονικά να προηγήθηκε στις αίθουσες, αλλά προσωπικά είδα το "Νos Batailes" του Βέλγου Γκιγιόμ Σενέ μία ημέρα μετά το "Σε Πόλεμο" του Στεφάν Μπριζέ. Οι δύο συγκεκριμένες ταινίες καταπιάνονται με τις δυσκολίες της εργατικής τάξης στη Γαλλία στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Σε μία εποχή που η τεχνολογία ακμάζει και το ανθρώπινο δυναμικό αντικαθίσταται από μηχανήματα και προγράμματα, η ακροβασία στα όρια αποτελεί καθημερινή υπόθεση σ΄ολόκληρο τον κόσμο.

O Oλιβιέ εργάζεται σε μία αποθήκη παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικού εμπορίου. Ηγείται μίας ομάδας εργαζομένων, την οποία συντονίζει άριστα. Τα πρώτα σύννεφα δε θα αργήσουν να φανούν. Μία απόφαση της διοίκησης κι οι επακόλουθες συνέπειές της, θα τον γεμίσουν τύψεις κι ενοχές. Πριν καλά καλά προλάβει να συνέλθει η σύζυγός του τον εγκαταλείπει ξαφνικά, δίχως προφανή λόγο και μένει μόνος με τα δύο παιδιά του. Μέσα σε έναν κυκεώνα προβλημάτων καλείται να επιβιώσει και να καλύψει το κενό με κάθε τρόπο.

Ξετυλίγεται ένα οικογενειακό δράμα χωρίς κραυγές και παίρνει υπαρξιακές προεκτάσεις. Τα διαδοχικά σοκ σκληραίνουν τον πρωταγωνιστή, που δεν έχει χρόνο να σκεφτεί, παρά μόνο να κοιτάξει μπροστά. Τα βάσανα της δουλειάς κι η διαχείριση δύσκολων καταστάσεων έχουν αντίκτυπο στην εστία. Σπασμωδικές κινήσεις, σκοτεινές σκέψεις. Ψάχνεις λύτρωση από το αδιέξοδο που έχει διαμορφωθεί και νιώθεις πως δε θα σου αξίζει. Και τα βράδια "αιωρείται" η μεγάλη απουσία και στο μυαλό γυρνάνε τα γιατί και τα πώς;

Ο Ρομέν Ντιρίς δίνει την κορυφαία ερμηνεία της καριέρας του. Είναι απόλυτα φυσικός. Ένας άνθρωπος ειλικρινής, με αδυναμίες όπως όλοι μας. Παράλληλα όμως αγωνιστής της ζωής, με αίσθηση του χρέους, που δεν αφήνει τίποτα να τον καταβάλλει. Το μυστήριο αναζητεί διαλεύκανση. Ειδικά ο τραυματισμός του μικρού Έλιοτ, μου έφερε στο μυαλό για λίγα δευτερόλεπτα το Second Chance της Σουζάν Μπίερ. Ο οικονομικός στραγγαλισμός της πλατιάς μάζας της κοινωνίας, που διαλύει τους ανθρώπινους δεσμούς και σχέσεις.

Κι αυτό διότι η εργασία αποτελεί θεμελιώδη δομή για να λειτουργήσει ένα οργανωμένο σύνολο. Ο άνθρωπος νιώθει χρήσιμος, απασχολείται, εξελίσσεται, εξασφαλίζει τα προς το ζην. " Η εργασία πρέπει να αμοίβεται". Όταν δεν υπάρχει κι ειδικότερα όταν λίγα χρόνια πριν τη σύνταξη στον ιδιωτικό τομέα κρίνεται κάποιος μη παραγωγικός, τότε τα φώτα σβήνουν, θολώνεις κι η λογική δίνει τη θέση της στην απελπισία, τον θυμό και τις ακραίες, δίχως δεύτερη σκέψη αποφάσεις. Η αδελφική αλλελεγγύη πάντα απαλύνει τον πόνο και δίνει ουσιαστικές λύσεις προ του τέλματος.

Εδώ, σε αντίθεση με την ταινία του Μπριζέ, ο Σενέ με αφετηρία το εργασιακό περιβάλλον, δίνει μία συνέχεια ... Φτάνουμε στο στενό οικογενειακό. Εκεί που πας να νιώσεις δυνατός και να σταθείς ξανά στα πόδια σου πάντα κάτι θα βρεθεί να σε λυγίζει. Πρέπει όμως να συνεχίσεις. Μία αγκαλιά συγχώρεσης μένει ανοιχτή κι ένα ραντεβού δίχως ορισμένο χρόνο δίνεται στην Τουλούζη, καθώς στο τέλος ο καθένας (θέλουμε να ελπίζουμε) παίρνει ό,τι του αξίζει.

Σε Πόλεμο

O Στεφάν Μπριζέ επιστρέφει στην μεγάλη οθόνη και μαζί του έχει τον Βενσάν Λιντόν για τέταρτη φορά. Μετά τον "Νόμο της Αγοράς" αυτή η ταινία μπορεί να πει κάποιος πως έρχεται σαν συνέχεια. Σε μία εποχή παραίτητης κι αποδοχής της μοίρας από την πλειοψηφία του κόσμου, αυτό το είδος κινηματογράφου είναι απαραίτητο και το λατρεύουμε. Ο Γάλλος σκηνοθέτης ακουμπάει στα βήματα του Κέν Λόουτς και μαζί με το "Κλέφτες Καταστημάτων" του Χιροκάζου Κόρε-Έντα δίνουν μία γροθιά στο κατεστημένο μέσα από το έργο τους. Κοινωνικό και πολιτικό σινεμά πιο αναγκαίο από ποτέ.

Βρισκόμαστε στην περιοχή Ανζέ της Γαλλίας. Εκεί η εταιρεία Περέν γερμανικών συμφερόντων αποφασίζει πως πρέπει να κλείσει το εργοστάσιό της. 1100 άτομα στην ανεργία, 4000 μαζί με τις οικογένειές τους στο χείλος της καταστροφής. Τα συνδικάτα ξεσηκώνονται και διεκδικούν τα δικαιώματά τους, καθώς μιλάμε για μία πέρα για πέρα άδικη ηθικά απόφαση. Οι εργαζόμενοι προκειμένου να κρατήσουν τις δουλειές τους στα χρόνια της κρίσης ακούγεται να λένε πως έχουν χαρίσει στην εταιρεία 14.000.000 ευρώ κι όμως αυτή κρίνει πως πλέον είναι περιττοί, κάτι που δε συνάδει με τα οικονομικά νούμερα.

Απλοί άνθρωποι επιδίδονται σε έναν αγώνα επιβίωσης για δικαίωση, καθώς οι ευκαιρίες για εργασία δεν είναι πολλές στη συγκεκριμένη περιοχή. Αυτή είναι όμως η κυνική πραγματικότητα του καπιταλισμού. Ο νόμος (των επιχείρησεων και συμφερόντων) είναι νόμος. Το γεγονός ότι πέραν του Λιντόν οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές είναι στην πλειοψηφία τους ερασιτέχνες και μάλιστα εργάτες προσδίδει αξιοσημείωτη παραστικότητα και ζωντάνια στα γεγονότα. Είναι στιγμές που πιστεύεις πως παρακολουθείς ένα ντοκιμάντερ με τον τρόπο που παρεμβαίνει η κάμερα στα συμβούλια των συνδικαλιστών, στις συναντήσεις τους με τις κρατικές αρχές, σ΄ολόκληρη τη διαδρομή.

Ο σκηνοθέτης συνθέτει ένα παζλ της σημερινής Ευρώπης. Το κέρδος δεν είναι ποτέ αρκετό για τους μετόχους. Ζούμε σε έναν κόσμο που έχει δομηθεί για τους πλουσίους. Το μόνο που θέλουμε είναι μία αξιοπρεπή ζωή. Να μπορούμε να χαρούμε τα απλά της καθημερινότητας που μας έμειναν και πιθανώς έχουν και την μεγαλύτερη αξία. Διότι αυτά τα απλά κι ειδικότερα οι σχέσεις με τους ανθρώπους σου δίνουν δύναμη να συνεχίσεις. Από την άλλη η ηγεσία, κάθε μορφής, στοχεύει στο να σπείρει συνεχώς διχόνοια, να αποπροσανατολίζει την κοινή γνώμη με διάφορα τεχνάσματα, για να ελέγχει τους πολλούς με τα λίγα, τα ελάχιστα. Στρατευμένα Μέσα και εκάστοτε Κρατική Ασφάλεια βοηθούν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Τα μηνύματα συμπαράστασης που φτάνουν απ΄όλον τον κόσμο δείχνουν πως το φαινόμενο είναι καθολικό. "Είμαστε όλοι Περέν" και συνειρμικά ταξιδεύουμε στο "Je suis Daniel Blake". Είναι άραγε η δικαιοσύνη δίκαιη κι αν ναι με τι κριτήρια έχουν δομηθεί οι κανόνες; Μοναδικός τρόπος να επιζήσουμε σε μία εποχή πολέμου (μόνο τυχαίος δεν είναι ο τίτλος), η αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων. Είναι άλλωστε κοινό μυστικό πως οι επιχειρήσεις είναι πλέον περισσότερο δυνατές από την κρατική εξουσία. Τα χρήματα όμως δε φέρνουν σε κάθε περίπτωση την ευτυχία.

Το φινάλε συγκινητικό. O Λοράν έχει τη συνείδησή του απόλυτα καθαρή. Μέχρι την τελευταία στιγμή σκέφτεται τις επόμενες γενιές και τι θα ζήσουν. Μεταφέρει το μήνυμα της αέναης προσπάθειας στο πέρασμα των χρόνων μέσα από τη γέννηση του εγγονού του. Είναι πλέον γεμάτος κι αυτός ο κόσμος δε τον χωράει. Από ανθρώπους σαν αυτούς προέκυψε και το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων. Δεν άντεχαν πια να παραμένουν παθητικοί. "Αυτός που αγωνίζεται μπορεί να χάσει. Αυτός που δεν αγωνίζεται έχει ήδη χάσει" ...