ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Με επιτυχία τα βραβεία της Αγοράς Ντοκιμαντέρ

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι σημαντικότερες δράσεις της Αγοράς, οι οποίες
πραγματοποιήθηκαν online για πρώτη φορά στα χρονικά, μετά την αναβολή του 22ου
Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης λόγω κορονοϊού.

Εκατοντάδες επαγγελματίες του σινεμά από ολόκληρο τον κόσμο αψήφησαν τους
γεωγραφικούς περιορισμούς και συμμετείχαν στο Thessaloniki Pitching Forum και στα
Docs in Progress.

Στο πλαίσιο ενδυνάμωσης της Αγοράς, καθιερώθηκε Χρυσός Αλέξανδρος που θα
απονέμεται σε σημαντικές προσωπικότητες του οπτικοακουστικού τομέα για την
συνολική τους προσφορά στον χώρο του ντοκιμαντέρ. Ο πρώτος Χρυσός Αλέξανδρος
στην ιστορία της Αγοράς του Φεστιβάλ απονέμεται στην sales agent Κατρίν Λε Κλεφ.

Η Λε Κλεφ θεωρείται σήμερα μία από τις προσωπικότητες με τις περισσότερες
διασυνδέσεις στον χώρο των πωλήσεων ντοκιμαντέρ. Έχει αναλάβει ως sales agent
πολυβραβευμένα ντοκιμαντέρ, όπως τα: Έντουαρντ Σνόουντεν: Citizenfour,
Cameraperson, Communion, Σονίτα, Our Time Machine, Οι Βαν Γκογκ της Κίνας και

Το τελευταίο τρένο του γυρισμού. Ίδρυσε την εταιρεία πωλήσεων ντοκιμαντέρ CAT &
Docs, όταν έφυγε από τη Fortissimo Films.

Βραβεία Thessaloniki Pitching Forum

Η κριτική επιτροπή του πρώτου Thessaloniki Pitching Forum ανακοίνωσε τα βραβεία
της μετά τη συμμετοχή τους στη διαδικτυακή παρουσίαση των πρότζεκτ τη Δευτέρα 9
Μαρτίου.

Την κριτική επιτροπή του Thessaloniki Pitching Forum αποτελούν οι:
Heidi Tao Yang, Hot Docs Film Funds, Καναδάς
Gitte Hansen, First Hand Films, Ελβετία
Hanka Kastelicová, HBO Europe, Τσεχία

Τα μέλη της επιτροπής έδωσαν συγχαρητήρια σε όλες τις ομάδες που παρουσίασαν τις
ιδέες τους στο Thessaloniki Pitching Forum, καθώς και στην οργανωτική ομάδα του
Φεστιβάλ για την εξαιρετική διαδικτυακή ολοκλήρωση των δράσεων. H Hanka
Kastelicova του HBO Europe (Τσεχία) είπε ότι η κριτική επιτροπή ενθουσιάστηκε με τα
πρότζεκτ και σημείωσε ότι άκουσαν 12 δυνατές παρουσιάσεις και ήταν δύσκολο να
βρουν τους νικητές, καθώς πολλά πρότζεκτ αξίζουν βραβείο.

Το χρηματικό βραβείο Thessaloniki Pitching Forum αξίας 2.000 ευρώ απονέμεται
στο πρότζεκτ:
A STEADY JOB

Σκηνοθεσία Mattia Colombo, Gianluca Matarrese, Παραγωγή Giovanni Donfrancesco,
Altara Films, Συμπαραγωγή Jasmina Sijercic, Bocalupo Films, Ιταλία, Γαλλία
Σύμφωνα με την κριτική επιτροπή, το βραβείο απονεμήθηκε «στο πρότζεκτ που
πιστεύουμε ότι είχε το καλύτερο pitch και τις καλύτερες προοπτικές. Είναι υπέροχα
μοναδικό και η ιστορία του είναι απόλυτα επίκαιρη καθώς αποδίδει την ουσία της
απόγνωσης και της ελπίδας μέσα από ένα ταξίδι με λεωφορείο. Οι σκηνοθέτες
κατάφεραν να εντοπίσουν μια από τις βασικές έγνοιες που μας απασχολούν
παγκοσμίως, αυτή των περιορισμένων πόρων. Συγχαρητήρια στους δημιουργούς
του».

Το βραβείο ΕΡΤ- Thessaloniki Pitching Forum αξίας 2.000 ευρώ για ελληνικό
πρότζεκτ ανακοίνωσε η Heidi Tao Yang, υπεύθυνη για τα Industry Funds του Hot
Docs Film Funds από τον Καναδά. 

Το βραβείο απονέμεται στο:
MIGHTY AFRIN

Σκηνοθεσία Άγγελος Ράλλης, Παραγωγή Maria del Mar Rodriguez, Άγγελος Ράλλης,
AR Productions, Συμπαραγωγή Birgit Kemner, Manny Films, Ελλάδα, Γαλλία.

«Επιλέξαμε μια όμορφη αλλά σπαρακτική ιστορία, η οποία ενέχει την οικουμενική
θεματική της ταυτότητας σε μια περίοδο αναταραχής στον κόσμο της νεαρής
πρωταγωνίστριας» σημειώνει η κριτική επιτροπή.

Το βραβείο MFI Script 2 Film Workshop για το Doc Lab ανακοινώθηκε από τον
εκπρόσωπο του Μεσογειακού Ινστιτούτου Κινηματογράφου, Τάκη Βερέμη. 

Η υποτροφία αξίας 2.500 ευρώ απονέμεται στο πρότζεκτ:

A STEADY JOB

Σκηνοθεσία Mattia Colombo, Gianluca Matarrese, Παραγωγή Giovanni Donfrancesco,

Altara Films, Συμπαραγωγή Jasmina Sijercic, Bocalupo Films, Ιταλία, Γαλλία
«Είναι ένα υπέροχο πρότζεκτ, το αγαπήσαμε, είναι γεμάτο ανθρωπιά και γεμάτο
ελπίδα και αφορά διάφορα φοβερά δραματικά ζητήματα που συμπεριλαμβάνουν και τις
τελευταίες εξελίξεις με τον κορονοϊό» σημείωσε ο κ. Βερέμης.

Το Beldocs Networking Award απονέμεται στο πρότζεκτ:

EXPEDITION 49

Σκηνοθεσία Alisa Kovalenko, Συν-σεναριογράφος Stephane Siohan, Παραγωγή
Stephane Siohan, East Roads Films, Συμπαραγωγή Valery Kalmykov, Trueman
Production, Ουκρανία, Γαλλία

Η κριτική επιτροπή σημειώνει ότι το πρότζεκτ υπόσχεται δραματική δυναμική για την
ανάπτυξη των χαρακτήρων και τις μεταξύ τους σχέσεις.

Το βραβείο Ψηφιακής μεταφοράς αρχείου της Aylon Productions ανακοίνωσε η
Gitte Hansen της εταιρίας διανομής First Hand Films (Ελβετία). 

Το βραβείο απονέμεται
στο πρότζεκτ:
LP

Σκηνοθεσία Luca Lancise, Παραγωγή Simone Catania, Michele Fornasero, Indyca,
Ιταλία

«Το πρότζεκτ διαθέτει πλούσιο αρχειακό υλικό του ιταλού πρωταγωνιστή, ο οποίος
επαναστατεί από μια συντηρητική οικογένεια και κοινωνία και μεταμορφώνεται σε πανκ
είδωλο στην Αργεντινή. Ευχόμαστε καλή επιτυχία και ελπίζουμε να δούμε το
ολοκληρωμένο ντοκιμαντέρ σύντομα» σημειώνει η κριτική επιτροπή.

Το βραβείο DAE (Documentary Association of Europe) της Ένωσης Ευρωπαϊκού
Ντοκιμαντέρ, ανακοίνωσε η Selin Murat. Το βραβείο, το οποίο προσφέρει τρεις
συμβουλευτικές συνεδρίες και δωρεάν συνδρομή μέλους απονέμεται στο:

ΒARK OF A STARVING DOG (working title)

Σκηνοθεσία Ketevani Kapanadze, Παραγωγή Ana Tsimintia, This Street Hurts Me,
Γεωργία

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση Ντοκιμαντέρ ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 2020 και είναι μια
νέα πανευρωπαϊκή ένωση για τους ευρωπαίους επαγγελματίες του ντοκιμαντέρ που
στοχεύει να ενδυναμώσει τη βιομηχανία, να ενώσει την κοινότητα και δημιουργήσει
βιώσιμες λύσεις για την υποστήριξη του μέσου. Είμαστε τυχεροί που μας δίνεται η
ευκαιρία να παρουσιάσουμε το βραβείο DAE Mentorship Pitch Award για το φετινό
Thessaloniki Pitching Forum. Το βραβείο αποτελείται από δωρεάν συνδρομή στο DAE
για ένα πρότζεκτ (σκηνοθέτη και παραγωγό) κόστους 200 ευρώ για ένα χρόνο και
επιπλέον 4 συνεδρίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες του πρότζεκτ από μέλη του DAE.

Αυτό το βραβείο στοχεύει στην ανάπτυξη και ενθάρρυνση νέων ταλέντων» σημείωσε η
Selin Murat. Αναφερόμενη στο πρότζεκτ που κέρδισε το βραβείο, είπε: «Αγαπήσαμε
αυτό το πρότζεκτ, έχουμε εμπιστοσύνη στη δημιουργική ομάδα και το ταλέντο πίσω
από αυτήν την απίστευτη ιστορία και ανυπομονούμε να κάνουμε μαζί σας τις συνεδρίες
και να σας δεχτούμε ως μέλη της DAE».

Δείτε την ανακοίνωση των βραβείων του Thessaloniki Pitching Forum:
https://youtu.be/QvNb65afoIA  

Βραβεία Docs in Progress

Την κριτική επιτροπή των φετινών Docs in Progress αποτελούν οι:
Anja Dziersk, Rise and Shine World Sales, Γερμανία
Giona Nazzaro, Venice International Film Critic’s Week & Visions du Reel, Ιταλία
Βίκυ Μίχα, asterisk*, Ελλάδα

Με την πολύτιμη συνδρομή της πλατφόρμας Cinando, η κριτική επιτροπή των Docs in
Progress αξιολόγησε τα σχέδια ντοκιμαντέρ σε εξέλιξη και ανακοίνωσε τα βραβεία της.

Το βραβείο post-production της εταιρείας Two Thirty Five ανακοίνωσε ο Giona
Nazzaro. Το βραβείο που συνοδεύεται και από διαμονή και δωρεάν διαπίστευση για το
φεστιβάλ Visions du Réel (Ελβετία) τον Απρίλιο, απονέμεται στην ταινία:
Q 

Σκηνοθεσία - Παραγωγή Jude Chehab, Παραγωγή Rita Baghdadi, Chehab Films, ΗΠΑ,
Λίβανος

«Άγνωσται αι βουλαί του Κυρίου αλλά και των γυναικών. Η κριτική επιτροπή
αποφάσισε ομόφωνα να βραβεύσει μια ταινία που μας ταξιδεύει σε έναν κόσμο
μυστικισμού, ομορφιάς και πόνου και που προκαλεί όλες τις προκαταλήψεις μας»
τόνισε η κριτική επιτροπή.

Το βραβείο MuSou Music Group Award σε υπηρεσίες ήχου και μουσικής που
ανακοίνωσε η Βίκυ Μίχα απονέμεται στο:

EPIC OF A STONE 

Σκηνοθεσία Sean Wang, Παραγωγή Jia Zhao - Muyi Film, Συμπαραγωγή Zijian Wang -
Black Fin, Valérie Montmartin -Little Big Story, Rea Apostolides, Yuri Averof -
Anemon Productions, Ολλανδία, Κίνα, Γαλλία, Ελλάδα

Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου χορηγεί και φέτος το τρίτο χρηματικό
βραβείο, αξίας 3.000 ευρώ, σε ταινία τεκμηρίωσης που συμμετείχε στο τμήμα Docs in
Progress. Το βραβείο απονέμεται από την κριτική επιτροπή των Docs in Progress στην
ταινία:

LAND OF MILK AND HONEY 

Σκηνοθεσία Gonzalo Recio, Συν-σκηνοθεσία Héctor Domínguez-Viguera, Carlos Mora,
Παραγωγή Andrés Díaz, Zerkalo Films, Ισπανία

Το βραβείο υποτιτλισμού από το Νεανικό Πλάνο, το οποίο ανακοίνωσε η Anja
Dziersk, απονέμεται στην ταινία:
DISPLACED IN HEAVEN (working title) 

Σκηνοθεσία - Παραγωγή Khaled Jarrar, Jenin Films,
Συμπαραγωγή Thomas Kaske, Kaske Film, Παλαιστίνη, Γερμανία, Κατάρ

«Πιστεύουμε ότι σε αυτήν την κρίσιμη στιγμή της συλλογικής ιστορίας μας είναι ένα
σημαντικό ντοκουμέντο που θα έπρεπε να παρουσιαστεί σ’ ολόκληρο τον κόσμο και
ελπίζουμε οι υπότιτλοι να βοηθήσουν με αυτό το θέμα» ανέφερε η κριτική επιτροπή.

Δείτε την ανακοίνωση των βραβείων των Docs in Progress:
https://www.youtube.com/watch?v=i_Ps_hBIEQE&feature=youtu.be

Bekas

Η Αμερική συχνά παρουσιάζεται ως μία σύγχρονη Ιθάκη, που συμβολίζει το όνειρο για μία καλύτερη ζωή. Το λεγόμενο κατά πολλούς Αmerican Dream που αρκετές φορές κρύβει δυσάρεστες εκπλήξεις κι ακραίες απογοητεύσεις. Ακριβώς αυτό συμβαίνει στην ταινία του ιρακινού Καρζάν Καντέρ με τίτλο "Bekas". Μετανάστης κι ο ίδιος στη Σουηδία σε νεαρή ηλικία με την οικογένειά του. Επομένως ο ιδανικός για να στήσει ένα στόρυ, που αφήνει γλυκόπικρη γεύση στον θεατή κι έναν βαθύτερο προβληματισμό, καθώς η κατάσταση ακόμα και σήμερα δεν έχει βελτιωθεί στο ελάχιστο.

Μεταφερόμαστε στο ιρακινό Κουρδιστάν της δεκαετίας του 90'. Kυρίαρχος του παιχνιδιού ο Σαντάμ Χουσεϊν. Δύο νεαρά αγόρια, ορφανά από γονείς αναζητούν τρόπους να επιβιώσουν. Δεν έχουν σπίτι, δεν έχουν χρήματα, κυκλοφορούν με μία αλλαξιά, είναι αποφασισμένα όμως να τα καταφέρουν. Σιγά σιγά χάνουν κάθε στήριγμά τους στην τοπική κοινωνία το ένα μετά το άλλο. Ελπίζουν πως θα έρθουν καλύτερες ημέρες. Κατανοούν ωστόσο πως αυτές δύσκολα θα τις βρουν στον τόπο τους και ξεκινούν ένα ανορθόδοξο ταξίδι στο άγνωστο.

H σκηνή που ο Ντάνα ατενίζει τον ορίζοντα και νομίζει πως βλέπει την Αμερική είναι σπαρακτική. Αναζητεί μία σανίδα σωτηρίας για να συνεχίσει να μάχεται. Είναι πλέον ο πατέρας. "Θα βρούμε τον Superman αδελφούλη", του απαντά ο Ζάνα. Η σκέψη τους ακροβατεί άθελά τους ανάμεσα στην πραγματικότητα και το μεταφυσικό, το φανταστικό. Πόσοι άνθρωποι όμως βρίσκονται καθημερινά στην Μέση Ανατολή σε αυτή τη θέση; Θέλει μεγάλη τύχη για να καταφέρουν να ορθοποδήσουν. Στην καλύτερη να πέσουν θύματα εκμετάλλευσης.

Αποκάλυψη της ταινίας ο μικρούλης Ζαμάν Ταχά. Με την παιδική του αφέλεια και παρορμητικότητα να τον χαρακτηρίζουν, δίνει μία εξαιρετική ερμηνεία. Νιώθεις ότι βιώνει το απόλυτο υπαρξιακό αδιέξοδο. Θέλει όσο τίποτα στον κόσμο να επαναφέρει στη ζωή τους λατρεμένους του γονείς. Οι "κορώνες" του αποτελούν τόσο βίαια ξεσπάσματα που αντικατοπτρίζουν τη σύγχυση στον εσωτερικό του κόσμο. Ο μεγάλος αδελφός του ελαφρώς πιο ψύχραιμος. Καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στο χρεός προς τον μικρό και τον θεό του έρωτα που τον χτύπησε με τα βέλη του.

Δε φοβούνται τη δουλειά. Είναι αποφασισμένοι να πετύχουν. Η κρυφή δύναμή τους είναι η ένωση. Όσο έχουν ο ένας τον άλλον δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλει να περάσει ο σκηνοθέτης. Τον ενδιαφέρει το ταξίδι κι όχι τόσο ο προορισμός. Δεν μας πληροφορεί για την εξέλιξή τους, δεν μας ενημερώνει για το που κατέληξαν. Πέρασαν τόσα πολλά μαζί που είναι ήδη νικητές της ζωής. Δεν είχαν επιλογή. Πάλεψαν, αγωνίστηκαν. Ένας φόρος τιμής για όλους τους κατατρεγμένους που τολμούν.

Μία ταινία του 2012 που "ξέθαψα" από μία τεράστια συλλογή DVD. Moιάζει να είναι τόσο επίκαιρη. Έχει σίγουρα διαχρονική αξία. Το πιο λυπηρό είναι πως παρά την πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ, πως παρά τον πόλεμο και την αμερικανική κατοχή, τίποτα δεν άλλαξε προς το καλύτερο γι΄αυτούς. Ξένοι στην ίδια τους την πατρίδα. Ο κίνδυνος ελλοχεύει, ο φόβος κυριεύει κάθε τους στιγμή. Και τα παιδιά στην πρώτη γραμμή, δίχως όπλα αναζητούν σωτηρία σαν αγρίμια σε μία αρένα λεόντων.

Εξορία

Η προηγούμενη ταινία του Βασίλη Μαζωμένου "Lines" μας συγκίνησε βαθύτατα το 2017. Μία πραγματική βουτιά στην ελληνική κοινωνία των μνημονίων που κατέστρεψαν τους δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων και δοκίμασαν τη συνοχή της σε όλα τα επίπεδα. Ταξίδεψε σε πολλά Φεστιβάλ του κόσμου, κέρδισε οχτώ Bραβεία και στην πλειοψηφία τους θετικές κριτικές. Φέτος ο δημιουργός επέστρεψε στην μεγάλη οθόνη με την "Εξορία". Μία σύγχρονη, επίκαιρη "Οδύσσεια" ενός νέου άνδρα που νιώθει ξένος στον ίδιο του τον τόπο.

Μία βάρκα καταμεσής του πελάγους. Ο  Άρης βρίσκεται ένα βήμα πριν τον πνιγμό. Στην προσπάθειά του να αποδράσει από τη "φυλακή" της πατρίδας του αντίκρισε κατάματα τον θάνατο. Βγήκε όμως νικητής. Οι άνθρωποι του λιμενικού κατάφεραν να τον επαναφέρουν. Τι μπορεί να ώθησε έναν άνδρα της ηλικίας του σε μία τόσο ανορθόδοξη προσπάθεια άτακτης διαφυγής; Μέσα από μία δαιδαλώδη διαδρομή γνωρίζουμε μία αντισυμβατική προσωπικότητα που συνεχώς υφίσταται βία, λεκτική και σωματική. Βιάζουν ποικιλιτρόπως το "είναι" του. Δε φαίνεται να του μένει επιλογή.

Δεν έχει όνομα, δεν έχει χαρτιά. Είναι εύκολη λεία για τον καθένα. Πιθανότατα κανείς δε θα τον αναζητήσει. "Πεινούσα" απολογείται, όταν τον ρωτούν γιατί πήγε να κλέψει. Η κρίση που δεν έχει τελειώσει, αλλά μαίνεται. Αυτή έφερε για τον ξένο δίπλα στη λέξη Έλληνας, το κλέφτης. Ντροπή. Διακρίνεις στην μουσουλμανική κοινότητα μία ακραία επιθετική αντιμετώπιση. Μίσος. Εμείς όμως από την αρχαιότητα πορευτήκαμε με την αλληλεγγύη, με τη ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ, με τη βοήθεια ως αξίες μας. Σήμερα όλα αυτά τείνουν να χαθούν. Τι άλλαξε; Μία συντηρητική οπισθοδρόμηση που δίνει βήμα στους "λύκους". Εμείς όμως παραμένουμε με τις "μέλισσες", με τον άνθρωπο.

Με αυτόν που δέχεται τη διαρκή απόρριψη, με αυτόν που δεν έχει δύναμη να αντισταθεί και γυρνάει και το άλλο μάγουλο για τον χαστουκίσουν. "Είναι η κρίση φίλε μου" και κατ΄επέκταση συνειρμικά "είναι ο καπιταλισμός ηλίθιε". Ένα σύστημα που πάει στον αυτόματο πιλότο. Δημιούργησε και δημιουργεί μία τεράστια οικολογική αλλαγή και τώρα έρχονται οι συνέπειες. Το προσφυγικό που ολοένα θα αυξάνεται, φυσικές καταστροφές (πλημμύρες, πυρκαγίες) και στο βάθος πόλεμος. Αυτή τη φορά όχι σιωπηλός, όχι ψυχρός, αλλά με (υπέρ)όπλα και εκατομμύρια θύματα.

Όλους αυτούς τους προβληματισμούς θέτει ο δημιουργός μέσα από μία αλληγορία. Διορατικός, με ευαισθησία, με βαθιά αντίληψη των πραγμάτων. Το έργο βρίθει συμβολισμών και παραλληλισμών. Ο Άρης δεν είναι ο Θεός του Πολέμου, αλλά ένας σύγχρονος Οδυσσέας που αναζητά τη δική του Ιθάκη. Το ταξίδι έχει τη σημασία του, σε σφυρηλατεί, αλλά το τέλος (ο σκόπος) έρχεται μόνο όταν επέλθει η λύτρωση της ψυχής. Έχει διαλέξει τον δύσκολο δρόμο. Τώρα καλείται εκ νέου να επαναπροσδιορίσει την πορεία του. Θα τα καταφέρει;

Σε μία χρονιά με αρκετές αξιόλογες ελληνικές ταινίες, κάνουμε μία ακόμα στάση στο ελληνικό σινεμά. Η ΕΞΟΡΙΑ μπορεί να είναι ακόμα και μέσα στο ίδιο σου το σπίτι, στην ίδια σου την πατρίδα. Η ελευθερία είναι εσωτερικό θέμα. Έλληνες, Τούρκοι, Ιρανοί, Άγγλοι, Γερμανία σε τι διαφέρουν; Άπαντες θέλουν να σε πατήσουν κάτω. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Είμαστε στο Α ... κι ο δρόμος είναι μακρύς. Το πρόβλημα είναι συνολικό και δε λύνεται με παυσίπονα. Πρέπει να σπάσεις αυγά, ειδάλλως είσαι καταδικασμένος σε μία κόλαση επί της γης.

Μια εικόνα... χίλια πίξελς

Ακόμη ένα ηλιοβασίλεμα μαζί. Στο βοηθητικό γήπεδο του Καυτατζογλείου με έβγαλε ο δρόμος αυτή τη φορά. Δεν μπορώ να μην σταθώ να κοιτάζω το αφημένο εμπόδιο καταμεσής της διαδρομής. Ήθελα να γράψω για τη ρήση "νους υγιής εν σώματι υγιεί" που τόσο πιστά ακολουθώ όλα τα χρόνια της ζωής μου. Ωστόσο, στη θέα του εμποδίου η σκέψη ταξίδεψε στο ποσό σοφά ο λαός χρησιμοποιεί τη φράση "στον στίβο της ζωής". Μια ζωή γεμάτη εμπόδια που πρέπει και επιβάλλεται να ξεπεράσεις για να προχωρήσεις. Από μια μικρή λακούβα στο δρόμο, μέχρι έναν μεγάλο φράχτη που για χίλιους λογους σου κλείνει την δίοδο για ένα καλύτερο αύριο. Η ζωή δεν είναι δίκαιη με μερικούς όσον αφορά στα εμπόδια. Όπως και να έχει εσύ πρέπει να φανείς δυνατός να παλέψεις και να τα περάσεις. 

6/3/2020

Τάσος Τσιφτσής

Oι μητέρες μας

Το απροσδόκητο σκηνοθετικό ντεμπούτο του Σεζάρ Ντιάζ από τη Γουατεμάλα ήταν η βασική επιλογή μας για την τρέχουσα κινηματογραφική εβδομάδα. Χρυσή Κάμερα στις Κάννες, βραβείο που απονέμεται στην καλύτερη πρώτη ταινία ενός σκηνοθέτη κι επίσημη υποψηφιότητα του Βελγίου για τα φετινά Oscar. O Nτιάζ μας είχε συστηθεί έμμεσα λίγα χρόνια νωρίτερα, καθώς εργάστηκε ως μοντέρ στο "Ηφαίστειο" του Χάιρο Μπουσταμάντε, ενώ έχει δημιουργήσει και δύο ντοκιμαντέρ.

2018 ξεκινάει στην πρωτεύουσα της χώρας η πολύκροτη δίκη που αφορά τα γεγονότα του εμφυλίου (1981-83). Ο νεαρός Ερνέστο εργάζεται στο ιατροδικαστικό ινστιτούτο. Θέλοντας και μη μπλέκει τη δουλειά του με το προσωπικό δράμα που βιώνει, καθώς ο πατέρας του είναι ένας από τους περίπου 45.000 αγνοούμενος αυτής της ανθρώπινης τραγωδίας που σε μεγάλο βαθμό αποσιωπήθηκε και δεν πήρε παγκόσμιες διάστασεις. Στο εισαγωγικό του σημείωμα ο σκηνοθέτης μιλάει επίσης για 200.000 νεκρούς και συρράξεις που έφτασαν μέχρι το 1996.

Από τη μία ο υιός θέλει να μάθει τα πάντα-ό,τι συνέβη, από την άλλη η βαριά "τραυματισμένη" μητέρα δε θέλει να θυμάται την επίγεια κόλαση που βίωσε. Θα λύσει τη σιωπή της μονάχα όταν πρέπει και το κρίνει η ίδια. Ένα επώδυνο παρελθόν κυνηγάει μία ολόκληρη γενιά ανθρώπων, την έχει στιγματίσει ανεξίτηλα. Τα πως, τα γιατί, στοιχειώνουν τις ζωές τους. Είδαν τους αγαπημένους τους να χάνονται μέσα σε μία στιγμή κι ακόμα και σήμερα με επιμονή κι υπομονή αναζητούν τα οστά τους. Ένα ιερό καθήκον στο οποίο έχουν αφιερωθεί με περίσσεια αυταπάρνηση.

Για την Γενοκτονία των Μάγια ή το Σιωπηλό Ολοκαύτωμα όπως άτυπα χαρακτηρίζεται μπορείτε να πληροφορηθείτε αρκετά στοιχεία από το βιβλίο του Νόαμ Τσόμσκι, "πως λειτουργεί αυτός ο κόσμος". Εμφύλιος σπαραγμός που πυροδοτήθηκε έξωθεν. Ήδη από το 1955 περίπου οι Αμερικανοί είχαν βάλει στον στόχο τη Γουατεμάλα. Η ιστορία της Κεντρικής και της Λατινικής Αμερικής άλλωστε είναι μία πονεμένη υπόθεση για την οποία έχουν γραφτεί αρκετά βιβλία και στο μέλλον δεδομένα θα απασχολήσει και πάλι τους ανθρωπολόγους.

Ο Ντιάζ παίρνει άριστα. Δημιουργεί ένα υπόκωφο δράμα χωρίς κραυγές κι ακραίες αντιδράσεις. Καταφέρνει να διαγείρει συναισθηματικά τον θεατή και να του επιφέρει την ανάλογη φόρτιση. Ειδικά τα πλάνα με τα ταλαιπωρημένα πρόσωπα των γυναικών των ανταρτών να γυρνούν το ένα μετά το άλλο, αλλά κι η σκηνή της κορύφωσης με την μητέρα και το υιό στο κρεβάτι να αγκαλιάζονται και να κλαίνε, αφού έχει επέλθει η λύτρωση απογειώνουν το έργο του σκηνοθέτη και δικαιώνουν την επιμονή του στη λεπτομέρεια.

Με στοιχεία που σου φέρνουν στο μυαλό ντοκιμαντέρ, με εξαιρετικές πινελιές μουσικής η ταινία καλείται να γιατρέψει τον πόνο και τις ανοιχτές πληγές αυτών των ανθρώπων. Επιπροσθέτως κάνει γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο τη συγκεκριμένη σφαγή-γενοκτονία. Δεν έχει στόχο να αποθαρρύνει, αλλά αντιθέτως να αφυπνίσει συνειδήσεις και να ενεργοποιήσει το κοινό αίσθημα. Το έργο αποκτά συγχρόνως οικουμενικό και διαχρονικό χαρακτήρα. Ευαισθητοποιεί και μας βάζει σε δεύτερες σκέψεις.

Προτάσεις Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (μέρος α΄)

Το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ξεκινάει την προσεχή Πέμπτη 5 Mαρτίου με την καθιερωμένη τελετή έναρξης στο Ολύμπιον και στη συνέχεια το αντίστοιχο πάρτυ στην Αποθήκη Γ΄. Τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γίνεται η διοργάνωση τις αναλύσαμε διεξοδικά σε προηγούμενη τοποθέτησή μας. Τώρα ήρθε η ώρα να περάσουμε στις προτάσεις μας που θα αποτελέσουν οδηγό όσον αφορά τα ντοκιμαντέρ που θα παρακολουθήσουμε. Από το Μακεδονικόν και την Εθνικής Αμύνης μέχρι το λιμάνι και τη Λεωφόρο Νίκης ελπίζουμε πως η πόλη για μία ακόμα χρονιά θα αποκτήσει το δικό της χρώμα για ένα δεκαήμερο.

Αφετηρία μας η Παρασκευή 6 του Μάρτη. Παύλος Ζάννας (15:00). "I am not alone" του Γκαρίν Χοβανισιάν. Η κάμερα ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής τον αγώνα του δημοσιγράφου (νυν πρωθυπουργού της Αρμενίας), Νικόλ Πασινιάν ενάντι στην επανεκλογή του Σερζ Σαργκσιάν που τείνει να γίνει δικτάτορας της χώρας. Μία από τις πιο εντυπωσιακές πράξεις πολιτικής ανυπακοής στη σύχρονη ιστορία. Στις 20:00 στην ίδια αίθουσα, "ΧΨ Τσέλσι". Η απόλυτα επίκαιρη ιστορία των WikiLeaks έρχεται στις οθόνες μας. Ένα οδοιπορικό επιβίωσης κι αναζήτησης ταυτότητας που διατρέχει έναν τριπλό άξονα: πολιτική, αδηφαγία των ΜΜΕ, δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. Τρίτη μας επιλογή (23:00 Oλύμπιον) ο "Πολίτης Χ". Ο "νέος τσάρος" της Ρωσίας εκμηδένισε κάθε εσωτερικό ανταγωνισμό, ο Χοντορκόφσκι πλήρωσε με πολυετή φυλάκιση. Ένα οξυδερκές, πολυεπίπεδο χρονικό της πρόσφατης ρωσικής ιστορίας.

Σάββατο 7 του Μάρτη. 12:00 Παύλος Ζάννας, "Χολή" της Ίρα Α. Γκοριάνοβα. Η σκηνοθέτης με λεπτούς χειρισμούς εξερευνά πως μπορούμε να μάθουμε περισσότερα για τον εαυτό και τις αρρώστιες μας, μεταξύ άλλων για τις κοινωνικές νόσους όπως ο φασισμός -ο καρκίνος του 20ού αιώνα. Συνέχεια (18:00 Oλύμπιον) με το "Ημερολόγιο από τη Γαλλία" των Κλοντίν Νουγκαρέ και Ρεϊμόν Ντεπαρντόν στο πλαίσιο του αφιερώματος για τον σπουδαίο εμβληματικό Γάλλο φωτογράφο και ντοκιμαντερίστα. Εναλλακτικά την ίδια ώρα στην αίθουσα Σταύρος Τορνές, "Αντρέι Ταρκόφισκι:Mία προσευχή". Φόρος τιμής του υιού στο έργο του πατέρα. Ο Ταρκόφσκι στοχάζεται για το σινεμά, την ποιόηση, την πνευματικότητα, την μνήμη, τον θάνατο.

Κυριακή 8 Μαρτίου. Μία από τις πιο γεμάτες ημέρες από άποψη επιλογών. (13:00 Oλύμπιον) "Βούδας στην Αφρική"-Νίκολ Σάφερ. Το τρυφερό πορτραίτο ενός νέου ανθρώπου που πασχίζει να βρει την ταυτότητά του πέρα από τις επιβολές της κουλτούρας, της θρησκείας και της γεωγραφίας. Βουτιά στο Διεθνές Διαγωνιστικό (15:30 Oλύμπιον). "Σπίτι μου" του Ράντου Τσορνίτουτς από τη Ρουμανία. "Αναζητούν ένα σημείο αναφοράς για να μείνουν ενωμένοι" στις αλλαγές που φέρνει ο χρόνος. Μία τρυφερή ματιά σε μία ανορθόδοξη οικογένεια που αναζητά την αποδοχή και διεκδικεί έναν δικό της ορισμό της ελευθερίας. (20:30 Oλύμπιον) "Τhis is not a movie" του Γιουνγκ Τσανγκ με τον Ρόμπερτ Φισκ παρόντα στην προβολή. Μία ζωή στην πρώτη γραμμή του πυρός. Μία ταινία που εξυμνεί την αξία της βιωματικής εμπειρίας στην αιώνια αναζήτηση της αλήθειας, ομολογουμένως απαραίτητη στην εποχή των fake news. Eπίσης αξιόλογες προτάσεις είναι το Ασουάνγκ (22:30 T.Mαρκετάκη), το "White Riot" (23:00 Φρ.Λιάππα), αλλά και το Koλομβία (23:15 Στ.Τορνές), που θα αναφερθούν ενδελεχώς στη συνέχεια.

Δευτέρα 9 Μαρτίου. "Πες μου ένα τραγούδι"(17:45 Oλύμπιον). Βρισκόμαστε σε ένα βουδιστικό μοναστήρι στα Ιμαλάια. Ένα απρόσμενο και βαθυστόχαστο ντοκιμαντέρ που μας κάνει να ξανασκεφτούμε την επιρροή της τεχνολογίας και παράλληλα μας παρακινεί να επαναπροσδιορίσουμε την αντίληψή μας για τις ανθρώπινες σχέσεις. Στην ίδια ζώνη συναντάμε την ταινία έναρξης. "Μy Octopus Teacher" των Πίπα Έρλις και Τζέιμς Ριντ στο πλαίσιο του αφιερώματος "Ανθρωπόκαινος"(Στ.Τορνές 18:15). Μία αναπάντεχη περιπέτεια, μία ιστορία φιλίας, ένα τρυφερό μάθημα σεβασμού, ελευθερίας και κοσμολογίας. Στις 22:30 T.Mαρκετάκη συναντάμε τον "Φωτογράφο Πολέμου" του Μπόρις Μπ. Μπέρτραμ. Ένα λεπτεπίλεπτο ψυχολογικό πορτραίτο ενός ανθρώπου που έχει καταγράψει μεθοδικά τη θλίψη και την οδύνη και παλεύει να φέρει εις πέρας την μεγαλύτερη πρόκληση της ζωής του. Να ισορροπήσει ανάμεσα στο χρέος (πατέρας) και τη δουλειά του.

Το πρώτο μέρος των προτάσεων μας ολοκληρώνεται με την Τρίτη 10 του Μάρτη. Μία εξαιρετική επιλογή το ροτοσκοπικό animation, o "Πύργος"-Kιθ Μέιτλαντ (13:00 Olympion). "Ένας πύργος είναι πάντα σύμβολο δύναμης κι εξουσίας. Διαβάζοντας τον τίτλο, σου κινεί την περιέργεια, τι μπορεί άραγε να συνέβει, την πρώτη Αυγούστου του 1966 στην Πανεπιστημιούπολη του Τέξας; Ό,τι και να σκεφτείς είναι λίγο νομίζω. Όσο τρελά σενάρια και κάνει το μυαλό κάποιου, δεν μπορεί να αγγίξει την οδυνηρή πραγματικότητα". Αμέσως μετά στην ίδια αίθουσα (15:30) "ο Προφήτης κι οι Εξωγηίνοι". Οι αιρέσεις είναι συνυφασμένες με την μεγαλομανία, την ανθρώπινη αφέλεια και τον εξόφθαλμο προσηλυτισμό. Ένα οξυδερκές και χιουμοριστικό ντοκιμαντέρ που ξεδιπλώνει την ιστορία του Ραέλ, ιδρυτή και ηγέτη της μεγαλύτερης σέκτας πιστών των UFO και στοχάζεται στις έννοιες της πίστης και της λύτρωσης. Στην ίδια ζώνη κρατώ το "Μητέρα-Παιδί-Αντρέα Τέστα (15:45 T.Mαρκετάκη). Σε ένα δημόσιο νοσοκομεία της Αργεντινής κοινωνικοί σύμβουλοι και γυναικολόγοι προσφέρουν καθοδήγηση και παρηγοριά σε νεαρές γυναίκες που βρίσκονται στα πρόθυρα μίας επώδυνης απόφασης.

Φεστιβάλ εν μέσω πανικού

Η συνέντευξη τύπου του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης σηματοδοτεί την έναρξη της μεγάλης γιορτής των σινεφίλ που φέρνει η άνοιξη στην πόλη μας. Η φετινή διοργάνωση ξεκινά την ερχόμενη Πέμπτη 5 Μαρτίου και θα ολοκληρωθεί την Κυριακή 15. Οι συνθήκες όμως που διαμορφώνονται δεν είναι οι ιδανικές. Μία αχτίδα Πολιτισμού θα λάμψει στη Νύμφη του Θερμαϊκού, την ώρα που ο φόβος πολλαπλασιάζεται μετά τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα της υγείας, της παιδείας και φυσικά της εξωτερικής πολιτικής.

Μετά το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα ασθενή με τον COVID-2019 στο ΑΧΕΠΑ, οι ελάχιστες μάσκες που είχαν απομείνει στα φαρμακεία εξαντλήθηκαν, τα ράφια των σούπερ μάρκετ άδειασαν κι οι μαζικές τηλεφωνικές παραγγελίες αγαθών πρώτης ανάγκης έγιναν συχνό φαινόμενο. Η πλατιά μάζα του κόσμου έχει τρομοκρατηθεί. Τα δελτία ειδήσεων στην τηλεόραση προκειμένου να αφήσουν τα υπόλοιπα μείζονα θέματα της επικαιρότητας σε δεύτερη γραμμή, αναπαράγωγουν όσα περισσότερα μπορούν για τη νέα μορφή κορονοϊού που ξεκίνησε τη διαδρομή της από την Κίνα και "ταξιδεύει" αργά ή γρήγορα σε ολόκληρο των κόσμο.

Μία ματιά στη γειτονική Ιταλία είναι ικανή να μας δείξει με τον πλέον εμφατικό τρόπο τι περιμένουμε να ακολουθήσει όσο τα κρούσματα αυξάνονται. Την ίδια στιγμή είχαμε ένα τρομακτικό τριήμερο σε Χίο και Μυτιλήνη. Τα δύο αυτά νησιά του Βορείου Αιγαίου μαζί με τη Σαμό έχουν σηκώσει τεράστιο βάρος στις πλάτες τους με το προσφυγικό από το 2015. Η απόβαση των αστυνομικών δυνάμεων κι οι αντιδράσεις των κατοίκων λίγο έλειψε να φέρουν το μοιραίο. Από θαύμα δεν είχαμε νεκρό ή νεκρούς. Την ίδια ώρα ο Ερντογάν "απασφάλισε" ανοίγοντας τα σύνορα και στα αντίστοιχα ελληνικά αναμένεται να φτάσουν σύμφωνα με πληροφορίες χιλιάδες πρόσφυγες.

Την ίδια στιγμή μένονται συγκρούσεις γύρω από την ΑΣΟΕΕ των Αθηνών σχεδόν καθημερινά. Οι δυνάμεις των ΜΑΤ από την μία, φοιτητές από την άλλη. Άσκοπη χρήση βίας και επιβολή μίας δήθεν ευταξίας για το θεαθήναι. Όταν όμως ο κόσμος έχει πάψει να ελπίζει, να αντιστέκεται, να αμφισβητεί να αντιδρά η χώρα μας ολοένα και θα αποδέχεται σιωπηλά τέτοιου είδους εγκληματικές συμπεριφορές. Προφανώς συμβαίνουν επειδή ένα ποσοστό ακροατηρίου τις επικροτεί και συντάσσεται με αυτές τις πρακτικές "λύκων".

Μέσα σε όλον αυτόν τον πανικό, τη σύγχυση, διεξάγεται το φετινό μας Φεστιβάλ. Μία απάντηση σε όσους θέλουν να φιμώσουν τη διαφορετικότητα. Με παραστικότητα, με ζωντάνια, με αμεσότητα. Ποικιλία θεμάτων, εκατοντάδες επιλογές. Η οικολογική κρίση κι η κλιματική αλλαγή στο επίκεντρο. Ένα μεγάλο αφιέρωμα στο animation για πρώτη φορά. Μία διαδρομή από άκρη σε άκρη σε ολόκληρο τον κόσμο. Από το παρελθόν, στο παρόν και με το βλέμμα στο μέλλον. Καλό Φεστιβάλ σε όλους!

Μια εικόνα... χίλια πίξελς

Ο άνθρωπος πίσω από τα κάγκελα. Τρομακτικές εικόνες έχουμε αντικρίσει τις τελευταίες μέρες με την εμφάνιση του COVID-2019. Άνθρωποι να μεταφέρονται σε κλουβιά. Επίθεση σε Ασιάτες σε σουπερμάρκετ με αφορμή το ότι "αυτοί" ξεκίνησαν την πανδημία. Εικόνες ντροπής κατ΄εμέ, για την παγκόσμια κοινότητα του 2020. Είναι αδιανόητο, ο "αναπτυγμένος", "κοινωνικός", "σπουδαγμένος" πολίτης να κοιτάζει μόνο τον εαυτό του και πως θα σώσει το τομάρι του, μετατοπίζοντας τις ευθύνες και κατηγορώντας τους άλλους. Ας μην αντιμετωπίζουμε την κατάσταση με πανικό. Συνιστάται ηρεμία και συνεργασία όλων με μοναδικό κοινό στόχο την μη περαιτέρω εξάπλωση και την καταπολέμηση του ιού. Δεν χρειάζεται να βάζουμε κάγκελα ανάμεσα σε εμάς και τους άλλους. Στήριξη και αλληλεγγύη.

29/2/2020

Τάσος Τσιφτσής

Honeyland

O Πολιτισμός υπάρχει για να ενώνει τους λαούς. Κομμάτι του είναι ο Κινηματογράφος. Ένα έργο που έρχεται από τη γειτονική Βόρεια Μακεδονία κέρδισε ολόκληρο τον κόσμο από την πρεμιέρα του στο Σάντανς (Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής). Έγινε μάλιστα η πρώτη ταινία της χώρας που βγήκε στις αμερικανικές αίθουσες. 32 Bραβεία συνολικά κι αποκορύφωμα όλων η διπλή συμμετοχή της στην τελική πεντάδα των Oscars, τόσο για τη διεθνή ταινία, όσο και για το καλύτερο ντοκιμαντέρ. Πανελλήνια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ των Αθηνών κι από την Πέμπτη στις κινημαγραφικές αίθουσες.

Η Χατίτζε Mουράτοβα είναι μία 50χρονη γυναίκα με υψηλό αίσθημα ευθύνης. Αρνείται να εγκαταλείψει τη βαριά άρρωστη ηλικιωμένη μητέρα της κι αναζητεί σανίδα σωτηρίας και για τις δύο. Μοναδική διέξοδος για την επιδιωκόμενη αυτάρκεια η επιβίωση του μελισσιού που τις κρατάει στη ζωή. Σύντομα όμως οι παράμετροι της εξίσωσης θα αλλάξουν. Από το "μισό για εμένα, μισό για εσάς", θα φτάσουμε σε μία άκρατη εμπορευματοίηση του αγαθού. Η ηθική χάνεται και τίθενται σκληροί κανόνες. Ο νόμος της αγοράς διαβρώνει μία φαινομενικά παρθένα κοινωνία και θέτει τους όρους της.

Πρόκειται για μία εξαιρετική επιλογή. Το σκηνοθετικό δίδυμο θέτει καίριους προβληματισμούς.  Ξεκινά από την αρχέγονη πάλη του ανθρώπου με τη φύση και την προσπάθειά του να επιβληθεί σ΄αυτήν, αγγίζει την περιβαλλοντική αλλαγή και την οικολογική κρίση του σήμερα, που καθιστά αρκετές περιοχές μη βιώσιμες και ξετυλίγοντας μαεστρικά τον μίτο της Αριάδνης εξηγεί πως ο καπιταλισμός έχει την ευχέρεια να πετάει εκτός συστήματος αθώες ψυχές. Ένα σύστημα για λίγους κι όχι απαραίτητα καλούς ("να τρως ξέρεις, να αλέθεις όχι"), όπως αφήνεται να εννοηθεί.

Βλέπουμε πως στον τόπο αυτό δεν κατοικούν μόνο κτήνη. Τα ΜΜΕ κι εδώ έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο, ώστε να καλλιεργήσουν τον φανατισμό και τον εθνικισμό. Η ιστορία μου φέρνει στο μυαλό αρκετές ανάλογες που συμβαίνουν στα βουνά της Τουρκίας. Πιθανώς παίζει ρόλο η καταγωγή της πρωταγωνίστριας κι η ενδυμασία της. Χαρακτηριστική είναι η παντελής απουσία της τεχνολογίας. Το σπίτι δεν έχει καλά καλά ηλεκτρικό ρεύμα. Όσο σοκαριστικό κι αν είναι για τον μέσο θεατή, ναι ακόμα και σήμερα υπάρχει κι αυτή η μορφή.

Η κάμερα παρακολουθεί, σαν να το κάνει κρυφά κάθε κίνηση της Χατίτζε. Είναι τόσο αυθόρμητη, είναι τόσο γενναία, αποτελεί ένα παράδειγμα για τον καθένα μας. Αρκείται στα απαραίτητα, ίσως επειδή δεν έχει γνωρίσει τα παραπάνω. Έχει όμως να χαρίσει ανθρωπιά, γνώση για το αντικείμενό της, αγάπη. Κάπου στη διαδρομή για τους περισσότερους χάθηκαν αυτές οι αξίες. Εγκλωβίστηκαν σε μία ρουτίνα, συμβιβάστηκαν με ένα χρηματικό ποσό και "πούλησαν" τη ψυχή τους. Η ηρωίδα έρχεται να μας θυμίσει πως χαμένη υπόθεση είναι μονάχα αυτή που εγκατέλειψες. Αγωνίζεται θαρραλέα κι αυτό θα κάνει μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο.

Μετά το "Υπάρχει Θεός, και το όνομά του είναι Πετρούνια" της Τεόνα Στρούγκαρ Μιτέφσκα, που κατέκτησε το Βραβείο LUX, ακόμα μία ταινία απάντηση με ευαίσθητο περιεχόμενο. Αυτή τη φορά από τους Ταμαρα Κοτέφσκα και Λιουμπομίρ Στεφάνοφ που δούλεψαν για τρία περίπου χρόνια πάνω στο συγκεκριμένο εγχείρημα με έμφαση στη λεπτομέρεια. Άξιζε τον κόπο με βάση το αποτέλεσμα κι αποτελεί την κατάλληλη γέφυρα, καθώς μπαίνουμε στην τελική ευθεία για το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Μελβούρνη

To σκηνοθετικό ντεμπούτο του Nίμα Τζαβιντί, μαθητή του Ασγκάρ Φαραντί αποτελεί ένα στατικό κλειστοφοβικό θρίλερ που μας θυμίζει μεγάλα έργα του ιρανικού σινεμά. Ξεκίνησε τη διαδρομή του από τη Βενετία το 2014, αλλά στις ελληνικές αίθουσες προβλήθηκε το 2016. Κέρδισε 12 Βραβεία σε διεθνείς διοργανώσεις. Πρόσφατα είχαμε μάλιστα την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στο φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης το δεύτερο έργο του, "The Warden". Kαλύτερη ταινία της χρονιάς στα εγχώρια Βραβεία. Ένα εντελώς διαφορετικό έργο με χιούμορ και βαθύ κοινωνικοπολιτικό σχόλιο που αγγίζει ευαίσθητες χορδές.

Τεχεράνη, ο Αμίρ κι η Σάρα, δύο νέοι άνθρωποι έχουν πάρει τη σπουδαία απόφαση να μεταναστεύσουν στην μακρινή Αυστραλία για να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε ανώτατο επίπεδο. Δε γνωρίζουν πολλά για τη νέα τους περιπέτεια, είναι αποφασισμένοι όμως να κάνουν μία νέα αρχή. Όταν όμως ο άνθρωπος κάνει σχέδια, ο Θεός "γελάει". Η τύχη τους γυρίζει την πλάτη. Ένα συγκλονιστικό γεγονός τους εγκλωβίζει σε ένα πολυδιάστατο αδιέξοδο. Άμεσα γεννάται ένα ύψιστο ηθικό δίλημμα. Mένεις και προσπαθείς να δικαιωθείς σε μία αναμέτρηση με τις αρχές που μοιάζει εκ προοιμίου χαμένη ή κάνεις την απέλπιδα προσπάθεια "απόδρασης";

Δεν υπάρχει καμία διαθέση εύκολων απαντήσεων από τον σκηνοθέτη. Βασανίζει τον θεατή, τον μετατρέπει θέλοντας και μη σε πρωταγωνιστή. Τι θα έκανε στη θέση των κύριων ηρώων; Ένα τραγικό περιστατικό γίνεται η αφορμή να δοκιμαστούν οι δεσμοί αγάπης του ζευγαριού. Το ψέμα φέρνει νέο ψέμα και δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Όταν ο Αμίρ το μετανιώσει είναι ήδη αργά. Σφίγγεται το στομάχι σου. Είναι άδικο να καταστραφούν τόσο άδικα δύο ζωές. Μη ξεχνάτε πως βρισκόμαστε στο Ιράν με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Οι ηθοποιοί βάσει νομοθεσίας απαγορεύεται ακόμα και να αγκαλιαστούν.

Με θεατρικότητα, παραστικότητα και ζωντάνια γινόμαστε κοινωνοί του δράματος. Ο Πεϊμάν Μααντί μετά το "Ένας Χωρισμός" και πριν το "Just 6.5" δίνει ακόμα μία ερμηνεία που μένει στην ιστορία του σινεμά. Ένας από τους κορυφαίους Ιρανούς ηθοποιούς. Προσπαθεί να διαχειριστεί τη σύγχυσή του. Όπως και στην καλύτερη ξενόγλωση ταινία του 2011, έτσι και τώρα υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης στο πρόσωπό του από τη σύντροφό του. Μία διαρκής προσπάθεια απενοχοποίησης όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Μοναδική παρηγοριά η "αγκαλιά" της μητέρας. "Πάντα σε εσένα έρχομαι".

Από την μία το έργο του δασκάλου Φαραντί, από την άλλη το έργο του έτερου μεγάλου της χώρας, Τζαφάρ Παναχί. Η "Μελβούρνη" μου φέρνει στο μυαλό το "Ταξί". Όπως ακριβώς το μωσαϊκό του λαού περνάει από το αυτοκίνητο, εδώ χτυπάει το θυροτηλέφωνο κι ανεβαίνει στο σπίτι. Γνωρίζουμε αρκετές πτυχές της συντηρητικής κοινωνίας. Προσπαθούμε κι εμείς να καταλάβουμε ποιος είναι ο ένοχος κι αν αυτός πραγματικά υπάρχει. Η μεγάλη απόφαση έχει παρθεί. Το ταξίδι δεν αναβάλλεται, θα γίνει πάση θυσία. "Συγγνώμη κυρία" ...

Μέσα στο Μοντεσσόρι

Την Τετάρτη είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ στην Ταινιοθήκη της Θεσσαλονίκης. Λίγες ημέρες πριν το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της πόλης αποχωρήσαμε από τη σκοτεινή αίθουσα γεμάτοι σκέψεις και προβληματισμούς. Γνωρίσαμε το παιδαγωγικό μοντέλο της Μαρίας Μοντεσσόρι, που στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής καθιερώνεται από πολιτεία σε πολιτεία με ταχείς ρυθμούς. Mία ιατρός που ξεκίνησε από την Ευρώπη και την Ιταλία με στόχο να βοηθήσει όλα τα παιδιά του κόσμου να έχουν ίσες ευκαιρίες, καθώς μεγαλώνουν.

Εφαρμόζεται σε παιδιά από τριών ετών μέχρι και το λύκειο. Οι αριθμοί αμείλικτοι, δικαιώνουν τη συνέπεια του συστήματος που δημιουργεί συγκροτημένες προσωπικότητες με κριτική σκέψη που τείνουν να αριστεύσουν και να εξασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή ακαδημαϊκή κι επαγγελματική πορεία. Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, η μοντεσσοριανή εκπαίδευση ετοιμάζει το άτομο να αντιμετωπίσει κάθε κατάσταση (ανεξαρτησία, ελευθερία με όρια, σεβασμός στη φυσική ανάπτυξη παιδιού). Eίναι ακριβώς τα εφόδια που πρέπει να λάβει το παιδί καθώς ενηλικιώνεται. Αξίες όπως ο σεβασμός, η αλληλεγγύη, η βοήθεια. Πόσο εύκολη είναι όμως αυτή η στροφή σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο συντηρητικός; Θέλει άραγε τέτοια άτομα η κοινωνία μας;

Έναν σκεπτόμενο άνθρωπο που έχει φτάσει στο μέγιστο των ικανοτήτων του είναι πολύ δύσκολο να τον διαχειριστείς και να τον χειραγωγήσεις. Έναν έφηβο ή έναν ενήλικα που έχει αποκρυσταλλωμένη άποψη για τα πράγματα πρέπει να τον "πολεμήσεις" δέκα φορές περισσότερο για να τον καταστήσεις ευάλωτο. "Παλεύουμε να φτιάξουμε ένα σύστημα καινούριο, πιο δίκαιο". Η προετοιμασία για την αντιμετώπιση του άγνωστου δημιουργεί "θηρία", που δεν τρομάζουν, δεν φοβούνται, δεν παραιτούνται. Είναι ικανοί να αμφισβητήσουν και να φτάσουν στα θεμέλια του προβλήματος. Τι θα συμβεί όμως όταν αυτοί οι άνθρωποι έρθουν αντιμέτωποι με τον σημερινό κόσμο;

Eκεί τίθεται για εμένα προσωπικά το πρώτο μεγάλο ερώτημα. Το δεύτερο αφορά το κατά πόσο είναι δυνατόν να εφαρμοστεί σε ευρεία κλίμακα στην Ευρώπη (μοναδική απόπειρα στην Ελλάδα, στην Μαράσλειο το 1936!!!). Οικονομική και ηθική κρίση θα επέτρεπαν κάτι τέτοιο; Έβλεπα την αυταπάρνηση των δασκάλων-καθηγητών, προέρχομαι από οικογένεια εκπαιδευτικών και πραγματικά ένιωσα ένα ρίγος συγκίνησης. Ο δάσκαλος πρέπει να είναι πρώτα απ΄όλα παιδαγωγός, οδηγός για τον μαθητή. Είμαι περήφανος για όσα μου έχουν μάθει. Συνάντησα όμως σε αντιδιαστολή στη συνολική μου διαδρομή κι αρκετούς αργόμισθους δημόσιους υπαλλήλους που απλά φέρουν τον τίτλο. Αυτό είναι από μόνο του λυπηρό.

Τα παιδιά λατρεύουν να πηγαίνουν στο σχολείο. Οι γονείς είναι έτοιμοι να κάνουν δεκάδες καθημερινές θυσίες για να λάβουν τα τέκνα τους τη συγκεκριμένη εκπαίδευση. Σκεφτείτε τον εαυτό σας στα μαθητικά χρόνια. Η σύγκριση είναι αναπόφευκτη, ωστόσο αρνούμαστε να παραδεχτούμε την αποτυχία του σημερινού συστήματος, που δυστυχώς αγγίζει ακόμα και την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δίχως να το καταλάβει το πανεπιστήμιο έχει μετατραπεί σε μία συνέχεια του σχολείου, γι΄αυτό και μπορούν να το βάλλουν και να το απαξιώσουν στον δρόμο προς την ιδιωτικοποίηση. Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, τα χρόνια περνούν, αλλά καμία ουσιαστική αλλαγή κι ΕΞΕΛΙΞΗ. Μένουμε στα όμορφα λόγια και τις καλές προθέσεις.

Τα πέντε πρώτα χρόνια της ζωής του ο εγκέφαλος ρουφάει σαν σφουγγάρι. Τότε διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό ο χαρακτήρας του ανθρώπου, όσο περίεργο κι αν ακούγεται. "Μέσα στο παιδί κρύβεται το πεπρωμένο του μέλλοντος". Το παιδαγωγικό μοντέλο της Μαρίας Μοντεσσόρι (κι άλλα εναλλακτικά συστήματα όπως του Σελέστεν Φρενέ και του Πάουλο Φρέιρε) δεν αποτελεί μία εναλλακτική επιλογή, αλλά αναγκαιότητα σήμερα κι αυτό φωνάζει με το έργο του ο Jan Selby. Στο χέρι μας είναι να αναζητήσουμε τη δύναμη, ώστε να μπορούμε να (επι)φέρουμε τέτοιου είδους αλλαγές.

Αφιέρωμα Ανθρωπόκαινος – Ταινία έναρξης

22 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ [5-15/3/2020]

Αφιέρωμα Ανθρωπόκαινος – Ταινία έναρξης

Γιατί ένα αφιέρωμα στην Ανθρωπόκαινο (όταν δεν ξέρουμε καν τι σημαίνει
η λέξη);

Πώς η ανθρώπινη παρουσία στη Γη ανατρέπει τις ισορροπίες και θέτει σε κίνδυνο το
μέλλον του πλανήτη μας; Το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης εξερευνά
ένα ζήτημα με γεωλογικές, περιβαλλοντολογικές, κοινωνικές, φιλοσοφικές, πολιτικές
και πολιτισμικές προεκτάσεις, μέσα από ένα πρωτότυπο και τολμηρό αφιέρωμα στην
Ανθρωπόκαινο Εποχή.

To 2000 o νομπελίστας φυσικός Πολ Κρούτζεν εισήγαγε τον όρο για να περιγράψει την
γεωλογική εποχή, στην οποία έχουμε εισέλθει και η οποία διαδέχεται την Ολόκαινο
Εποχή. Την στιγμή που γεννήθηκε η λέξη Ανθρωπόκαινος, ξεκίνησε και η συζήτηση για
το τι σημαίνει, αν ισχύει και τι θα αφήσει ως αποτύπωμα στον πλανήτη μας σε 2000
χρόνια.

Σήμερα, όμως, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την κλιματική αλλαγή, την
εξαφάνιση ειδών από τον πλανήτη με ταχύτατους ρυθμούς, την οικολογική
καταστροφή, τις συνέπειες των πυρηνικών δοκιμών, την υπερβολική χρήση πλαστικού
και την ανεξέλεγκτη κατανάλωση κρέατος. Ο άνθρωπος έχει δημιουργήσει μια νέα,
εφιαλτική πραγματικότητα που απειλεί την ύπαρξη της ίδιας της ζωής στη Γη.

Όλα αυτά αφήνουν τα ίχνη τους στον πολιτισμό, την τέχνη και το σινεμά, όχι μόνο
επειδή καταγράφουν την επεμβατική συμπεριφορά του ανθρώπου στη φύση, αλλά και
επειδή αλλάζουν τον τρόπο σκέψης, έκφρασης και δημιουργίας.

Αυτό ακριβώς διερευνούν και τα ντοκιμαντέρ του αφιερώματος. Ανάμεσά τους και η
συγκινητική ταινία έναρξης του 22 ου ΦΝΘ, My Octopus Teacher των Φιλίπα Έρλιχ και
Τζέιμς Ριντ που πραγματοποιεί παγκόσμια πρεμιέρα στη Θεσσαλονίκη.

Το Φεστιβάλ παρουσιάζει, επίσης, μια δίγλωσση ειδική έκδοση 120 σελίδων με τίτλο
«Ανθρωπόκαινος», όπου επιστήμονες, ιστορικοί του κινηματογράφου και των τεχνών
και φιλόσοφοι προσπαθούν να απαντήσουν στα πολλά ερωτήματα που δημιουργεί η
νέα αυτή πραγματικότητα. Η έκδοση θα διατίθεται στα πωλητήρια του ΦΝΘ και σε
επιλεγμένα βιβλιοπωλεία.

My Octopus Teacher των Φιλίπα Έρλιχ, Τζέιμς Ριντ
#environment #animals #portrait
Νότιος Αφρική – Ολλανδία, 2020, 89΄

Όταν ο έμπειρος δύτης και σκηνοθέτης Κρεγκ Φόστερ αποφάσισε να κάνει καταδύσεις
στο Ακρωτήρι των Καταιγίδων, ούτε που φανταζόταν τη θερμή σχέση που θα
ανέπτυσσε με ένα χταπόδι. Το χταπόδι τον οδήγησε σε ανεξερεύνητα θαλάσσια βάθη
και του έμαθε να βρίσκει τον δρόμο του μέσα σ’ ένα δάσος από φύκια, να
συνδιαλέγεται με τα ψάρια και τα όστρακα. Του έμαθε, επίσης, πως δεν είμαστε το
κυρίαρχο είδος στη Γη. Μια αναπάντεχη περιπέτεια, μια ιστορία φιλίας, ένα τρυφερό
μάθημα σεβασμού, ελευθερίας και κοσμολογίας.

Anthropocene: The Human Epoch των Τζένιφερ Μπάιχβαλ, Έντουαρντ
Μπουρτίνσκι, Νικολά ντε Πενσιέ
#environment #scienceandtechnology #society
Καναδάς, 2018, 87΄

Οι σκηνοθέτες του ντοκιμαντέρ ταξιδεύουν ανά τον κόσμο σε μία αναζήτηση σχεδόν
τεσσάρων ετών για να καταγράψουν τους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι
επηρεάζουν τον πλανήτη και αλλάζουν το μέλλον του. Αντλώντας έμπνευση από την
Ομάδα Εργασίας του Ανθρωπόκαινου που ζητά από την επιστημονική κοινότητα να
αναγνωρίσει την εποχή που ζούμε ως Ανθρωπόκαινο, οι σκηνοθέτες δημιούργησαν
ένα εντυπωσιακό ντοκιμαντέρ πνευματικής δύναμης και σουρεαλιστικής, εκθαμβωτικής
ομορφιάς που μεταδίδει ταυτόχρονα τον τρόμο και την ομορφιά, συχνά στην ίδια
εικόνα. Αφηγείται η βραβευμένη με Όσκαρ Αλίσια Βικάντερ.

Northern Drift του Αλέξις Ντεστούπ
#environment #memory
Βέλγιο - Νορβηγία, 2020, 57΄

Ανθρωπολογικό ταξιδιωτικό ημερολόγιο συναντά ρετρο-φουτουριστική επιστημονική
φαντασία στο κρύο, άγονο τοπίο βόρεια του Αρκτικού Κύκλου. Στο βόρειο άκρο της
Ευρώπης, στα σύνορα Ρωσίας - Νορβηγίας, βρίσκεται μία από τις λιγότερο
κατοικημένες περιοχές του κόσμου. Παρ’ όλα αυτά, η ανθρώπινη επέμβαση είναι ορατή
σχεδόν σε κάθε συναρπαστική εικόνα που κατέγραψε ο σκηνοθέτης.

Ghost Strata του Μπεν Ρίβερς
#memory #environment
Βρετανία, 2019, 45΄

Το ντοκιμαντέρ Ghost Strata αναφέρεται στα στοιχεία που λείπουν από τα βραχώδη
στρώματα. Παρά την απουσία, υπάρχουν ίχνη για το τι υπήρχε κάποτε εκεί. Γυρισμένο
σε διάφορα μέρη του κόσμου, χαρτογραφώντας τις προσωπικές μετακινήσεις του
σκηνοθέτη, το Ghost Strata εξερευνά τα διαφορετικά επίπεδα επιπτώσεων που έχει η
παρουσία της ανθρωπότητας στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της γης. Ήχοι και
κείμενο συνθέτουν έναν διαλογισμό για τον χρόνο, τη μνήμη, αυτά που μένουν πίσω
και την εξαφάνιση.

iHuman του Τόνγιε Χέσεν Σε
#scienceandtechnology #society
Νορβηγία – Δανία, 2019, 99΄

Η σύγκρουση του ανθρώπινου και του μη ανθρώπινου, τα όρια της τεχνητής
νοημοσύνης διερευνώνται σε αυτό το τολμηρό και πολιτικά φορτισμένο ντοκιμαντέρ
που εκτυλίσσεται σαν θρίλερ και διατυπώνει ακανθώδη και οδυνηρά ερωτήματα. Ένας
πόλεμος υψηλής τεχνολογίας μαίνεται, και ξάφνου το Κουτί της Πανδώρας είναι τόσο
κοντά που αρκεί μονάχα να απλώσεις το χέρι.

Frem της Βιέρα Τσακάνιοβα
#environment #scienceandtechnology
Τσεχία - Σλοβακία, 2019, 73΄

Το ανθρώπινο είδος αρχίζει να κατανοεί την ασημαντότητα και την παροδικότητά του,
ενώ η ανθρώπινη ταυτότητα βρίσκεται σε κρίση. Ατελείς ποιητικές σκέψεις και τμήματα
διαλόγου, μουσική που διακόπτεται από εξάρσεις και σφάλματα και η ανεμπόδιστη,
αλλά επιφυλακτική κίνηση της κάμερας, δημιουργούν ένα ανησυχητικό, φιλοσοφικό
αντικατοπτρισμό για τα όρια της ανθρωποκεντρικής σκέψης.

Earth του Νίκολαους Γκεϊρχάλτερ
#environment #scienceandtechnology
Αυστρία, 2019, 116΄

Κάθε χρόνο, με κάθε μέσο, φτυάρια, εκσκαφείς ή δυναμίτη, δισεκατομμύρια τόνοι από
το γήινο έδαφος μετακινούνται και αποκόπτονται από το φυσικό τους περιβάλλον. Ένα
διεισδυτικό ντοκιμαντέρ που επισκέπτεται ορυχεία, λατομεία και εργοτάξια,
αποτυπώνοντας τις ουλές που προκαλεί ο άνθρωπος στην επιφάνεια του πλανήτη.
Ένα σήμα κινδύνου που εκπέμπει σε επτά κεφάλαια, προειδοποιώντας για τις ολέθριες
συνέπειες που μας περιμένουν.

Safety 1,2,3 των Τζούλια Γκουτβένιγκερ και Φλόριαν Κόφλερ
#environment #scienceandtechnology
Αυστρία – Ιταλία, 2019, 72΄

Η μάχη μεταξύ ανθρώπου και φύσης είναι το κεντρικό θέμα του Safety 1,2,3. Στο
οπτικό ταξίδι του στις Άλπεις, το ντοκιμαντέρ παρατηρεί τη δουλειά και την ερευνητική
διαδικασία επιστημόνων, τεχνικών και οργανισμών αντιμετώπισης καταστροφών που
έχουν αλλάξει ριζικά το αλπικό τοπίο. Οι μετρήσεις και προσομοιώσεις που
προκύπτουν αποκαλύπτουν ένα τεράστιο, αλλά εν πολλοίς αόρατο, σύστημα
ασφαλείας.

Inland (Tierra Adentro) του Μάουρο Κολόμπο
#environment #society #politics
Παναμάς, 2018, 70΄

Μια ζούγκλα χωρίζει την Κολομβία από τον Παναμά. Εδώ συναντιούνται αντάρτες,
έμποροι ναρκωτικών, μετανάστες, αυτόχθονες, αγρότες, άγρια ζώα και ντόπιοι. Το
ντοκιμαντέρ παρατηρεί περισσότερα από τους ανθρώπους σε αυτή τη no man’s land
και επικεντρώνεται στην αναζήτηση νοήματος στη ζούγκλα ως μεταφορά της
αγριότητας μέσα μας. Ένα βαθιά πολιτικό ντοκιμαντέρ που καταγράφει την αποψίλωση
των δασών που επηρεάζει όχι μόνο τους ανθρώπους που μένουν εκεί, αλλά και
ολόκληρο τον πλανήτη.

Dawson City: Frozen Time του Μπιλ Μόρισον
#environment #memory
ΗΠΑ, 2016, 120΄

Πώς η παρθένα γη των ιθαγενών Χαν μετατράπηκε σε κρανίου τόπο; Η εντατική
εξόρυξη χρυσού την περίοδο 1910 – 1920 οδήγησε στην καταστροφή της πόλης
Ντόσον μέσα σε ελάχιστα χρόνια. Μέσα από σπάνια φιλμ που ήταν θαμμένα σε μια
πισίνα, στα βάθη της περιοχής Γιούκον του Καναδά αποκαλύπτεται η καταστροφική
ανθρώπινη επέμβαση στο περιβάλλον, αλλά και η ιστορία μιας ολόκληρης πόλης. Το
Dawson City είναι, επίσης, μια εμβληματική ταινία για το ίδιο το σινεμά που αφηγείται
την παράξενη, μα αληθινή ιστορία μιας πολύτιμης κινηματογραφικής συλλογής.