J΄accuse

O 85χρονος Ρόμαν Πολάνσκι επέστρεψε στην μεγάλη οθόνη και ταξιδεύει στη Γαλλία του 1894 για μας διηγηθεί από τη δική του σκοπιά την περιβόητη ιστορία Αλφρέντ Ντρεϊφούς. Μετά τον "Πιανίστα" και το "'Ολιβερ Τουϊστ" θα λέγαμε πως αυτό το έργο ολοκληρώνει την τριλογία που αφορά έμμεσα τον ίδιο τον σκηνοθέτη. Αργυρός Λέοντας στη Βενετία, Καλύτερη Σκηνοθεσία και Διασκευασμένο Σενάριο (βασίζεται στο μυθιστόρημα, An officer and a spy του Ρόμπερτ Χάρις) στα Σεζάρ, σε μία τελετή που συνοδεύτηκε από μεγάλη ένταση και την αποχώρηση της εξοργισμένης Αντέλ Ενέλ.

Η ταινία έχει ως χρονική της αφετηρία το γεγονός. Η στιγμή της καταδίκης του λοχαγού μπροστά στο άγημα και το φανατισμένο πλήθος που ζητάει το κεφάλι του.-"Θάνατος στον Εβραίο. -"Καθαιρούν έναν αθώο. Είμαι αθώος, είμαι αθώος". Η τιμωρία του; Iσόβια καταδίκη στο νησί του Διαβόλου. Μία μικρή κουκκίδα στον χάρτη που δε θα έχει κανέναν να μιλήσει. Στα υψηλά κλιμάκια άπαντες γνωρίζουν πως τον καταδικάζουν άδικα. Ένας αποδιοπομπαίος τράγος. Έχουμε τη συγκάλυψη ενός σκανδάλου, με τον δούρειο ίππο να παραμένει εντός των τειχών. "Οι Ρωμαίοι έριχναν τους Χριστιανούς στα λιοντάρια, εμείς τους Εβραίους ... Προοδεύουμε"!

Εμείς ακολουθούμε τη διαδρομή του Πικάρ, ενός αξιωματικού με μεγάλη αυτοπεποίθηση. Ο Σαντέρ δεν μπορεί να ηγηθεί πια. Έχει μία νέα πρόκληση να αντιμετωπίσει. Είναι αποφασισμένος να πορευτεί με γνώμονα την ηθική. Αντιλαμβάνεται τον εκφυλισμό των αξιών κι είναι αποφασισμένος να φτάσει στο πρόσωπο του "εσωτερικού" εχθρού. Όταν ολοκληρώσει την έρευνά του θα καταφύγει στους ανωτέρους του. Μάταιος κόπος. Η διαφθορά στα ανώτερα κλιμάκια του στρατού χτυπάει κόκκινο. Τι πας και σκαλίζεις; Δεν αναγνωρίζει πια τη Γαλλία. "H στρατιωτική δικαιοσύνη έχει τόση σχέση με την δικαιοσύνη, όσο η στρατιωτική μπάντα με την μουσική". Στην υπηρεσία του κράτους φυσικά τα ΜΜΕ. Διαδραματίζουν κι αυτά σημαντικό ρόλο.

Ένα στοιχείο που καθίσταται σαφές είναι ο αντισημιτισμός. Το μίσος για τους Εβραίους. Φτάνω λίγο μακρύτερα μελετώντας αυτό το διάστημα το βιβλίο, "Υποτροπή 1938" του Michael Foessel. Oι Εβραίοι είναι το εύκολο θύμα. Είναι άνθρωποι προκομμένοι, εργατικοί. Ελέγχουν όμως μεγάλο μέρος της οικονομίας. Πώς θα τεθούν εκτός πεδίου; Kατασκευάζεται η περίφημη ιδεολογία περί
Αρίας φυλής, που χρησιμοποιείται για την φρικαλέα εξόντωσή τους. Η μάζα πέφτει στην παγίδα και διψάει για αίμα. "Αθώοι είναι οι γάτες, τα πρόβατα, οι Εβραίοι". Ακριβώς με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζονται. Σήμερα μία παρόμοια κατάσταση μοιάζει να αναβιώνει και τα εθνικιστικά κινήματα δυναμώνουν.

Μέσω αυτής της ιστορίας όμως εκτός από το κοινωνικοπολιτική χροιά, ο ίδιος ο Πολάνσκι αναζητεί και την προσωπική λύτρωση. Θέλει να φωνάξει κι ο ίδιος πως είναι αθώος. Πως έχει πέσει θύμα πλεκτάνης. Θυμίζουμε, ότι κατηγορείται για ασέλγεια, σεξουαλική παρενόχληση και βιασμό σε ανήλικο το 1978. Σε ένα χαρακτηριστικό σημείο ακούγεται: "Δεν έχει να κάνει μόνο με τη ζωή μου, αλλά και με την τιμή μου". Κάποιοι δε θα τον συγχωρέσουν ποτέ. Έχουν επιλέξει πλευρά. Ο ίδιος προσμένει όμως ότι δικαίωση θα έρθει ακόμα κι αν αργήσει, όπως με τον Ντρεϊφούς. Θα βρεθεί άραγε ένας Εμίλ Ζολά, να τον υπερασπιστεί με ένα αντίστοιχο "Κατηγορώ";

Μεγάλος πρωταγωνιστής ο Ζαν Ντιζαρντέν. Χτίζει τη δική του "πλάνη" κόντρα σε ένα καλοστημένο σύστημα εξουσίας και φτάνει μέχρι το τέλος, κάνοντας το αδύνατο ... πραγματικότητα. Εξαιρετική φωτογραφία που ζωντανεύει την εποχή, βραβευμένα τα κουστούμια κι η ενδυμασία που βοηθούν στην πιστή αναπαράσταση. Σημασία έχει η επικοινωνία (από εκείνα τα χρόνια ακόμα) κι όχι η ουσία. Δεν υπάρχουν περιθώρια για συναισθηματισμούς κι ανθρωπιστικές προσεγγίσεις. Σπουδαίο έργο που δίνει τη δυνατότητα σε κάθε θεατή να βγάλει τα συμπεράσματά και να λάβει τις απαντήσεις του. Για το τότε και κυρίως το τώρα.

Τhe Navigators

Μία άκρως επίκαιρη ταινία του Κεν Λόουτς ανασύραμε από το χρονοντούλαπο της ιστορίας. Ο λόγος για το "Navigators" (2001). Αξιοσημείωτο είναι ότι το σενάριο δεν υπογράφει ο Πωλ Λάβερτι, αλλά o Rob Dawber που το 2002 κέρδισε και το αντίστοιχο Βραβείο BAFTA. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και πάλι η ταξική πάλη. Το 1995 γίνεται μία σειρά αποκρατικοποιήσεων ή αν θέλετε ιδιωτικοποιήσεων στην Μεγάλη Βρετανία. Οι δημόσιοι σιδηρόδρομοι περνούν στα χέρια των εταιρειών. Το χαρακτηριστικό spot που προβάλλεται στους εργαζομένους, μιλάει για τα θεμέλια του μέλλοντος. Μοιάζει τόσο ειρωνικό ...

Ακολουθούμε τη διαδρομή του Paul και του Mick, συνεργατών και φίλων. "Θα σας κάνω μία ενημέρωση". Ξεκάθαρη προοικονομία όσων θα ακολουθήσουν για τους πρωταγωνιστές μας. Στην αρχή η πλειοψηφία αντιμετωπίζει με γέλια αυτή τη σοβαροφάνεια της διοίκησης σχετικά με την μετάβαση σε μία νέα πραγματικότητα. Σύντομα όμως τα χαμόγελα θα κοπούν και θα δώσουν τη θέση τους στην αμφισβήτηση και την μιζέρια. Διακοπές-αναγκαστική άδεια ... απόλυση. Σας θυμίζει μήπως κάτι από το σήμερα; Kι όμως έχουν περάσει 25 ολόκληρα χρόνια.

Επενδύουν στην εσωστρέφεια. Ρίχνουν τον σπόρο της διχόνοιας, ώστε να "βασιλεύουν" ευκολότερα. Μία φωνή απελπισίας ακούγεται να λέει βαθιά: "Πρέπει να μείνουμε ενωμένοι". Η ασυδοσία των μεγάλων αφεντικών συρρικνώνει τη δύναμη των εταιρειών, οδηγεί σε απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και τις καθιστά μαθηματικά μη βιώσιμες. Αυτό μεταφράζεται απλά σε απολύσεις, που ουσιαστικά γίνονται "εθελούσιες" με μία ελάχιστη αποζημίωση. Καταργούνται τα συνδικάτα, οι ενώσεις, το σωματείο για τα δικαιώματα. Άνθρωποι οδηγούνται στην ανεργία. "Και που θα βρεις δουλειά τώρα";

Από μία πενιχρή, πλην όμως τίμια σταθερότητα, από τη φτώχεια, περνούν τη λεπτή γραμμή της αβεβαιότητας και κάποιοι οδηγούνται στην πείνα και την εξαθλίωση. Και τι φέρνει το ένστικτο της επιβίωσης; Φόβο για το τι μας ξημερώνει, ένταση και στρες. Μία αντικαπιταλιστική ωδή με έμφαση στον νεοφιλελευθερισμό από έναν τεράστιο δημιουργό. Οι ισορροπίες συνεχώς μεταβάλλονται εις βάρος των εργαζομένων. Μία συμφωνία που κερδίζουν με κόπο και τεράστιο ψυχικό κόστος, την επομένη τους ανακοινώνεται πως δεν ισχύει. "Έτσι πάει το πράγμα" ... Ξανά από την αρχή, βαθαίνει η υπαρξιακή κρίση, πέρα από την οικονομική.

Μετρημένες στιχομυθίες με έμφαση στη λεπτομέρεια, "-πληρωμή για ασθένεια; -αν δεν μπορείς να έρθεις, δεν πληρώνεσαι". Κυνισμός. Σκληρός ρεαλισμός. Άνθρωποι που καταλήγουν να ζουν για να εργάζονται κι όχι να εργάζονται για να ζουν όπως είναι το φυσιολογικό. Μοναδικό ζητούμενο η επιβίωση, τίποτα περισσότερο. Τρεις ώρες δρόμος, 12 ώρες δουλειά κι όλα αυτά για 19 λίρες ημερησίως. Πλήρης απαξίωση της αξιοπρέπειας του ατόμου. Προστριβές στο εργασιακό και στο προσωπικό περιβάλλον, διαδοχικές ματαιώσεις και μία πλήρης εικόνα ενός σάπιου συστήματος.

Όσο βλέπω τις γραμμές του τρένου στο μυαλό μου έρχεται το "Glory" των Kριστίνα Γκρόζεβα και Πέταρ Βαλτσάνοφ από τη γειτονική Βουλγαρία. Και στις δύο περιπτώσεις οι εργάτες αντιμετωπίζονται ξεκάθαρα σαν υποχείρια, σαν πολίτες δεύτερης διαλογής. Εδώ ο Λόουτς χτίζει ένα συνταρακτικό-τραγικό φινάλε με μία επική σκηνή στο σκοτάδι Κορυφώνει σταδιακά την αγωνία. Μας πηγαίνει βήμα βήμα και μας δείχνει το μέγεθος της αλλοίωσης των χαρακτήρων και της αλλοτρίωσης των σχέσεων. Ένα ψυχογράφημα (κάποτε) περήφανων ανθρώπων που σήμερα "χρειάζονται" απλά να κρατήσουν τη δουλειά τους με κάθε κόστος, ακόμα και ηθικό ...

Miles Davis: Birth of the Cool

Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ για τη ζωή του θρύλου της Τζαζ, Miles Davis το έψαχνα καιρό. Με χαρά μου το ανακάλυψα στην πλατφόρμα του Netflix και δεν άφησα λεπτό να πάει χαμένο. Mου είχε μιλήσει ο καλός μου φίλος Δημήτρης από το Μπέρκλεϋ της Καλοφόρνια πριν μήνες και περίμενα υπομονετικά να έρθει στην Ελλάδα. Είχα μία κρυφή ελπίδα για το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, το οποίο ματαιώθηκε. Δε το βρήκα ούτε εκεί στο πρόγραμμα. Tελικά έμελλε να ανακαλύψω τη δουλειά του Στάνλεϋ Νέλσον μέσα από την πλατφόρμα μακριά από την αγαπημένη μου μεγάλη οθόνη.

Ο Nτέιβις γεννήθηκε στο Ιλινόι. Παρ΄ότι προερχόταν από εύπορη οικογένεια βίωσε τον φυλετικό ρατσισμό. "Η Μουσική είναι κάταρά μου, πάντα ήταν η πρώτη μου προτεραιότητα". Ο Μάιλς ξεχώρισε από μικρός. Χαρακτηρίστηκε ιδιοφυϊα κι όχι άδικα. Είχε μοναδικό χάρισμα, ταλέντο. Η εξέλιξή του ήταν ταχύρυθμη. Άφησε τα όνειρά του για σπουδές στην ιατρική κι ακολούθησε το πάθος του. Ήταν αποφασισμένος όμως να γίνει ένας επιστήμονας του ήχου. Συνήθιζε να αυτοσχεδιάζει και γρήγορα έβαλε τον επόμενό του στόχο. Next stop ... New York.

Η περιπλάνησή του όμως δε σταμάτησε εκεί. Ταξίδεψε στην Ευρώπη, έκανε περιοδείες. Γνώρισε την παιδεία, τον πολιτισμό, την ευγένεια, τον σεβασμό στη διαφορετικότητα. Το εκτίμησε και το κουβάλησε για πάντα μαζί του. Το στυλ του ήταν αριστοκρατικό. Φαινομενικά προσιτός, φινετσάτος και κουλ. Ήταν όμως ακριβώς έτσι; Οι προσωπικές του σχέσεις πέρασαν από χιλιάδες κύματα. "Οι πιο πολλοί άντρες φοβούνται να δείξουν ότι είναι ευάλωτοι". Αυτό φυσικά έρχεται σε σύγκρουση με ακραία περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας που όπως θα δούμε στη συνέχεια είχαν την εξήγησή τους.

Το κόστος της μεγάλης ζωής. Όπως αρκετοί καλλιτέχνες αυτού του επιπέδου, έτσι κι αυτός έπεσε στην παγίδα των καταχρήσεων και των εξαρτήσεων. Έχασε την αυτοπειθαρχία και τον αυτοέλεγχο του. Για ένα διάστημα η καριέρα του εκτροχιάστηκε. Όσο δύσκολο είναι να φτάσεις στην κορυφή, τόσο εύκολα διαλύονται όλα σε μία στιγμή. Για καλή του τύχη όμως η τρομπέτα αποτελούσε πάντα την πυξίδα και ταυτόχρονα την άγκυρά του, που μπορούσε να τον τραβήξει από τον βυθό ή καλύτερα από έναν βούρκο ή από βαθύ πηγάδι.

"Η μουσική είναι τα πάντα. Ερωτισμός, αισθησιασμός". Έτσι ακριβώς ένιωθε κι αυτό έβγαινε στη σκηνή. Ήταν μία ψυχοσωματική συνουσία για τον ίδιο. Ιερή στιγμή.  Οι συνεχείς παλινωδίες ωστόσο δεν τον άφησαν να απογειώσει ακόμα περισσότερο την Τζαζ. Εκεί που έλεγες επέστρεψε, κυλούσε και πάλι. "Όταν ο Θεός σε τιμωρεί παίρνεις όλα όσα θέλεις, χωρίς να σου μένει χρόνος". Έπαιξε για τελευταία φορά ένα πολύ απαιτητικό κομμάτι ... Το κοινό τον αποθέωσε. Ήταν το τέλος της διαδρομής.

Καθ΄όλη τη διάρκεια της ζωής του παρέμεινε αυθεντικός. Φυσικά με καλές κι άσχημες στιγμές. Έγραψε ιστορία και τα άλμπουμ του ("Kind of Blue" και "Βitches Brew") πήραν θέση στο πάνθεον. "Το μόνο που ήθελα ήταν να μεταδώσω αυτό που ένιωθα μέσω της μουσικής". Ένα αληθινό φαινόμενο, μία πολυπρισματική προσωπικότητα που χρησιμοποίησε την μουσική ως πηγή ζωής. Μετά από κάθε μεγάλη συναυλία ζωγράφιζε, προσπαθώντας επίσης να εξωτερικεύσει τον εσωτερικό του κόσμο. Παρέμεινε για πάντα παιδί και το ίδιο θα ήθελε και για εμάς, καθώς η επιθυμία, η ανασφάλεια, η αθωότητα αποτελούν δομικούς λίθους της Τέχνης.

NEOΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΔΡΑΜΑΣ Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΚΑΡΙΔΗΣ

Μία νέα εποχή ξεκινά για το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, καθώς ο
βραβευμένος σκηνοθέτης Γιάννης Σακαρίδης παίρνει το τιμόνι, μετά τον πρόωρο χαμό
του αγαπημένου, επί σειρά ετών καλλιτεχνικού διευθυντή Αντώνη Παπαδόπουλου,
στον οποίο πιστώνεται η διεθνής ακτινοβολία του θεσμού.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Φεστιβάλ Δράμας, χθες 15-04-20, στην 6η συνεδρίαση
του, ενέκρινε τη πρόσληψη του νέου Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Φεστιβάλ Ταινιών
Μικρού Μήκους Δράμας κ. Γιάννη Σακαρίδη.

Με σεβασμό στη μνήμη του Αντώνη και τη σπουδαιότητα του θεσμού του Φεστιβάλ
Δράμας, ο Δήμαρχος Δράμας κ. Χριστόδουλος Μαμσάκος και ο Πρόεδρος του
Φεστιβάλ κ. Γιώργος Δεμερτζής, με τη σύμφωνη γνώμη της Υπουργού Πολιτισμού
κυρίας Λίνας Μενδώνη ανακοινώνουν την επιλογή του Γιάννη Σακαρίδη. Η
ταλαντούχα προσωπικότητα του, η βραβευμένη καλλιτεχνική του πορεία, η ωριμότητα
αλλά και η αποφασιστικότητα του, σε συνδυασμό με την αγάπη του για την ταινία
μικρού μήκους και το Φεστιβάλ της Δράμας, ήταν τα κριτήρια επιλογής του.

Γνήσιο τέκνο του Φεστιβάλ Δράμας, ο Γιάννης Σακαρίδης, επιτυχημένος μοντέρ στην
Αγγλία, έκανε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο στη Δράμα, όπου και βραβεύτηκε για τη
μικρού μήκους ταινία του Αλήθεια (2006). Μερικά χρόνια αργότερα, το 2014-15 και το
2017-18, συμμετείχε στην κριτική και προκριματική επιτροπή του Εθνικού
Διαγωνιστικού Προγράμματος..

Ας σημειωθεί πως ο σκηνοθέτης έχει στο ενεργητικό του δύο ταινίες μεγάλου μήκους
(Wild Duck, Πλατεία Αμερικής), ενώ το έργο του γενικά χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη
ευαισθησία απέναντι σε φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα.

Η Πλατεία Αμερικής υπήρξε η επίσημη πρόταση της Ελλάδας για το Όσκαρ
καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας (2018).

Ο πρόεδρος του Οργανισμού Γιώργος Δεμερτζής δήλωσε: «Εύχομαι από καρδιάς
στον νέο Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φεστιβάλ Δράμας κ.Γιάννη Σακαρίδη, σιδερένιος,
υγεία σ’αυτόν και την οικογένεια του, καλή δύναμη και κάθε επιτυχία στο δύσκολο
έργο του. Ο Δήμαρχος Δράμας, το Δ.Σ και το προσωπικό του Φεστιβάλ, θα είμαστε
πάντα δίπλα του αρωγοί και συνοδοιπόροι προκειμένου να σχεδιάσουμε και να
στοχεύσουμε σε μια νέα λαμπρή εποχή της ταινίας μικρού μήκους στη χώρα μας αλλά
και διεθνώς. Συγχαρητήρια Γιάννη!».

«Το Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Δράμας καθόρισε με τον καλύτερο τρόπο τη
καλλιτεχνική μου πορεία, και τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να αξιοποιήσουμε με
ευθύνη ό,τι καλό έχει προηγηθεί, σε κάτι δημιουργικό», δήλωσε με τη σειρά του ο
Γιάννης Σακαρίδης.

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΚΑΡΙΔΗΣ

Ο Γιάννης Σακαρίδης σπούδασε Φωτογραφία και Ιστορία Τέχνης στο London College
of Printing και Σκηνοθεσία στο University of Westminster. Ήταν μέλος της London Film
Makers Co-Op για αρκετά χρόνια, όπου άρχισε να σκηνοθετεί μικρού μήκους ταινίες,
όπως BUSKERS (1995), SQUADDING IN HACKNEY (1995), DOGKILLERS (1996),
MAUSOLEUM (2004), και κάποιες experimental, όπως PARIS (1993), DECAY (1996).

Συνέχισε να εργάζεται ως επαγγελματίας μοντέρ σε μεγάλου μήκους ταινίες στην
Ελλάδα και την Αγγλία, όπως SCREAMIN’ JAY HAWKINS: I PUT A SPELL ON ME
του Νίκου Τριανταφυλλίδη (2001), O ΒΑΣΙΛΙΑΣ του Νίκου Γραμματικού (2002), A
WOMAN IN WINTER του Ρίτσαρντ Τζόμπσον (2006), σε κινηματογραφικά trailer για
την Warner Bros, όπως MIDNIGHT IN THE GARDEN OF GOOD & EVIL του Κλιντ
Ίστγουντ (1997), THE GENERAL του Τζον Μπούρμαν (1998), EYES WIDE SHUT του
Στάνλεϋ Κιούμπρικ (1999), καθώς και σε πολυάριθμα ντοκιμαντέρ για την βρετανική
τηλεόραση, όπως VELVET GOLDMINE για το Channel 4, CLASH OF THE TITANS:
RANGERS/CELTICS για το BBC2, CARNIVAL FACES για National Geographic

Ύστερα από δεκαοκτώ χρόνια στο Λονδίνο, έγραψε και σκηνοθέτησε την μικρού
μήκους ταινία ΑΛΗΘΕΙΑ (2006) , την πρώτη που γύρισε στην Αθήνα, όπου και μένει
μόνιμα από το 2007. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του ως σκηνοθέτης WILD
DUCK (2013) με πρωταγωνιστές τη Θέμιδα Μπαζάκα και τον Αλέξανδρο Λογοθέτη,
έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο φεστιβάλ του Τορόντο και ταξίδεψε σε πολλά φεστιβάλ
του κόσμου.

Η δεύτερη ταινία του ως σεναριογράφος/παραγωγός/σκηνοθέτης ΠΛΑΤΕΙΑ
ΑΜΕΡΙΚΗΣ - AMERIKA SQUARE (2016) με πρωταγωνιστές τους Γιάννη Στάνκογλου,
Μάκη Παπαδημητρίου, Θέμιδα Μπαζάκα και Βασίλη Κουκαλάνι σε συμπαραγωγή της
ΕΡΤ και του ΕΚΚ, βραβεύτηκε σε πολλά διεθνή φεστιβάλ και ήταν η επίσημη
συμμετοχή της Ελλάδας για τα Όσκαρ (2018). Η ταινία είχε διανομή στην Αμερική,
Κίνα, Ισπανία, Ανατολική Ευρώπη (HBO), Αγγλία, Τουρκία, Ελλάδα και Κύπρο.
The Hollywood Reporter έγραψε για τη ταινία: "Το Amerika Square είναι μια από τις
καλύτερες ευρωπαϊκές ταινίες για τις οδυνηρές επιπτώσεις του προσφυγικού".

Στο Φεστιβάλ Μικρού Μήκους της Δράμας έχει διαγωνιστεί και βραβευτεί με δύο
ταινίες Μυθοπλασίας: Μαυσωλείο (1998), Αλήθεια (2006, Ειδικό βραβείο
Μυθοπλασίας, Τιμητική Διάκριση Μουσικής) ενώ έχει συμμετάσχει δύο φορές στις
προκριματικές και κριτικές επιτροπές του Ελληνικού Διαγωνιστικού του φεστιβάλ,
όπως και σε Γνωμαδοτική Επιτροπή του ΕΚΚ για μικρού Μήκους.

Φιλμογραφία (ως σκηνοθέτης):

Amerika Square (2016) Σενάριο-Σκηνοθεσία-Παραγωγή
Βραβείο Κοινού στο 7o Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Πεκίνου. Erasmus Youth Jury
Award, Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Τεργέστης. Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο
Los Angeles Greek Film Festival. Βραβείο Καλύτερου Μοντάζ της Ελληνικής
Ακαδημίας Κινηματογράφου. Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Open Frontiers Contest.
Βραβείο FIPRESCI (Διεθνής Ομοσπονδία Κριτικών Κινηματογράφου), 57ο Φεστιβάλ
Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ειδική Μνεία Ερμηνείας στον Βασίλη Κουκαλάνι, 57ο
Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης Ειδικό Βραβείο Επιτροπής, Βραβεία
Νεότητας, 57ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Βραβείο Κοινού στο 3o
Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Burgas. New Directors Competition, 52ο Chicago Film
Festival. Διαγωνιστικό τμήμα Flash Forward, 21ο Busan International Film Festival.

Wild Duck (2013) Σενάριο-Σκηνοθεσία-Παραγωγή. Toronto International Film
Festival (TIFF 2013), Raindance Film Festival, Busan Film Festival (Flash Forwrd),
Chicago Film Festival, New Directors Competition, Mostra - Sao Paulo, In
Competition, Thessaloniki IFF, In Competition, International Film Festival of India, Goa

Αλήθεια (2006, μικρού μήκους) Σενάριο-Σκηνοθεσία. 47ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου
Θεσσαλονίκης (Ειδική Μνεία στα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας), Raindance Film
Festival (Tiscali Best Shorts Selection), 29ο Φεστιβάλ Ελληνικών Ταινιών Μικρού
Μήκους Δράμας (Ειδικό βραβείο της Επιτροπής και βραβείο καλύτερης Μουσικής).

Mausoleum (2004, μικρού μήκους) Raindance Film Festival, Drama International Film
Festival, Orange Best Shorts.

Dogkillers (1996, μικρού μήκους), Decay (1996, μικρού μήκους), Buskers (1995,
μικρού μήκους), A poem for 4 countries (1995, μικρού μήκους), Squadding in

Hackney (1995, μικρού μήκους/ντοκ.), La Valeta (1994, μικρού μήκους), Paris (1993,
μικρού μήκους)

Live twice, Love once

O Όσκαρ Μαρτίνεζ είναι μαζί με τον Ρικάρντο Νταρίν οι δύο κορυφαίοι σύγχρονοι Αργεντινοί ηθοποιοί. Μετά τις "Ιστορίες για Αγρίους" και τον "Επιφανή Πολίτη" τον συναντάμε στο "Ζήσε δύο φορές, Αγάπησε Μία" της Maria Ripoll. Δύο παιδιά, ένα τραγούδι, η γαλήνη της θάλασσας ... Μία παραγωγή του Netflix που μιλάει για το πέρασμα του χρόνου, την αέναη μάχη μαζί του και τη διάθεση επιστροφής μας σε μία αφετηρία που μας έχει σημαδέψει όταν φτάσει η ώρα του προσωπικού μας απολογισμού.

Ο Εμίλιο είναι ένας συνταξιούχος καθηγητής πανεπιστημίου με ειδίκευση στα Μαθηματικά. To πάθος του είναι το μαγικό τετράγωνο ή κοινώς το Sudoku. Η σύζυγός του έχει πεθάνει κι ο ίδιος βασανίζεται από τη νευροεκφυλιστική ασθένεια Αlzheimer. Δε θέλει να το παραδεχθεί, αλλά ώρες ώρες χάνει την επαφή με το περιβάλλον του. Πέφτει ο γενικός και ξεχνάει τα πάντα. Η κόρη του Τζούλια ανησυχεί ολοένα και περισσότερο και τον πιέζει να πάρει κινητό τηλέφωνο. Αυτός αρνείται πεισματικά. Θα έρθει όμως η ώρα που η λατρεμένη του εγγονή, Μπλάνκα θα χρησιμοποιήσει την τεχνολογία, ώστε ο πρωταγωνιστής μας να βρει τον αληθινό-παιδικό έρωτα της ζωής του.

Είναι ένα απωθημένο που χρόνια κρύβει μέσα του ο τυπικός καθηγητής, που πηγαίνει με την εφημερίδα του στο καφέ-στέκι του καθημερινά. Απαλλάσσεται από τη ρουτίνα του. Σύντομα θα ξεκινήσει ένα παρακινδυνευμένο ταξίδι. Αφήνει τη Βαλένθια κι είναι αποφασισμένος να βρει την Μαργαρίτα ακόμα κι αν χρειαστεί να κάνει πολλά πολλά χιλιόμετρα. Μετά από ένα αρχικό σοκ αρωγοί στην προσπάθειά του γίνονται όλα τα μέλη της οικογένειας. Τίποτα δε θα είναι όπως πριν μετά την επιστροφή στο σπίτι. Οι σχέσεις μεταξύ των μελών περνούν μικρές ή μεγαλύτερες κρίσεις.

Όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς υπάρχουν στιγμές που η ταινία αποκτάει χαρακτήρα μαύρης κωμωδίας. Τα σημάδια του χρόνου αφήνουν ανεξίτηλο το σημάδι τους. Υποφέρει κι υποφέρουν. "Τα μαθηματικά είναι για τα πάντα". Μία φιλοσοφία ζωής που ακόμα και σήμερα αρκετοί υιοθετούν ως παιδαγωγικό μοντέλο. Αποστρέφεται την τεχνολογία και μένει πιστός στην παράδοση και την επιστήμη του. Δεν έχει τηλεόραση, δεν έχει ηλεκτρονικό υπολογιστή, συνεχώς ανατρέχει σε βιβλία κι ανανεώνει τη γνώση του.

Έρχεται όμως η στιγμή που τα σημεία των καιρών μας ξεπερνούν. Σε μία κυνική ομολογία η Μπλάνκα εξηγεί στον παππού πως το κινητό είναι "Θεός". Εδώ βρίσκεις τα πάντα. Έρχεται όμως η μητέρα της από την άλλη πλευρά να την προσγειώσει. Τη συμβουλεύει να ζει κάθε στιγμή και να μη βιάζεται να μεγαλώσει, καθώς τότε θα έρθουν οι ευθύνες κι οι υποχρεώσεις. Η τελευταία ακροβατεί ανάμεσα σε έναν ατυχή γάμο, στην ανατροφή της κόρης και τη φροντίδα του πατέρα. Η εργασία της (ιατρικός επισκέπτης) της δημιουργεί στρες και βρίσκει εκτόνωση στο τσιγάρο, που τόσο κόπο έκανε να κόψει.

Η πολυπόθητη στιγμή της συνάντησης πλησιάζει. Παρά τις διαδοχικές απογοητεύσεις φτάνουμε στην άκρη του κουβαριού. Ο Εμίλιο αντικρίζει την Μαργαρίτα. Γεμάτος χαρά της εξηγεί ποιος είναι, αλλά ... Δεν έχει πλέον τίποτα να περιμένει. Το μυαλό μου ταξιδεύει στην "Μεγάλη Επιστροφή" του Ζιανγκ Γιμού. Επιστρέφει στο αγαπημένο του μαγικό τετράγωνο. Ασκεί το πνεύμα του και ταυτόχρονα προσπαθεί να κρατήσει ζωντανή την μνήμη του, τη θύμηση μέχρι εκείνο το ραντεβού μπροστά στη θάλασσα να "αναβιώσει".

Θα περάσουν χρόνια. Θα έρθει ξανά εκείνο το τραγούδι. Σαν άλλη μελωδία μίας σειρήνας. Θα τον σαγηνέψει. Ήρθε η ώρα να ενδώσει στην πρόταση, δεν έχει πια τόσο πολύ διάβασμα. Μία ευχάριστη ιστορία με δόσεις χιούμορ και αλήθειας. Καθαρά φεστιβαλική. Σε ταξιδεύει σε μία ρομαντική διαδρομή προς την ένωση. Πέρασαν τόσα χρόνια σαν δύο ζωές, αλλά η αγάπη είναι μία και μοναδική. Δίνεις τη ψυχή σου και όσα χρόνια κι αν περάσουν ανήκει σε αυτόν που αποφάσισες να τη χαρίσεις. 

Μια εικόνα... χίλια πίξελς

Υπάρχουν άνθρωποι που σε εμπνέουν από την πρώτη ματιά. Μπορεί να μη τους γνωρίζεις καθόλου και σίγουρα να μη γνωρίζουν αυτοί εσένα. Ο τρόπος ζωής τους, αυτά που κάνουν και αυτά που επιλέγουν να μη κάνουν είναι ικανά να σε εμπνέουν. Σε κάνουν να δεις τα πράγματα από μιαν άλλη σκοπιά και να εκτιμήσεις ξανά την κατάσταση στην καθημερινότητα.

Υπάρχουν άνθρωποι που σε εμπνέουν εδώ και χρόνια και έχεις την τιμή να τους έχεις φίλους. Με συνεχή επικοινωνία και εκ των πραγμάτων με συνεχή αλληλεπίδραση προχωράτε και εξελίσσεστε. 

Σπουδαίο πράγμα το να εμπνέεσαι από κάποιο άνθρωπο ή/και να τον εμπνέεις. Ειδικά όταν αυτό είναι αμφίδρομο. Χτίζεται έτσι μια "ανεπίσημη" σχέση θαυμασμού, εμπιστοσύνης και αφοσίωσης. Καθώς πολλές φορές ταιριάζει η φράση: "μαζί του/της θα πήγαινα και στον πόλεμο."

Η παραπάνω φωτογραφία τραβήχτηκε γιατί με αυτό το κλικ περνάνε από το μυαλό μου οι περισσότεροι άνθρωποι που με εμπνέουν. Ταυτοχρόνως όμως μου θυμίζει και αυτούς που μαζί τους δεν προτιμούσα να αλληλεπιδρώ, πόσο μάλλον να βρίσκομαι στο πεδίο της μάχης.

12/4/2020

Τάσος Τσιφτσής

Sunday's Illness

Υπάρχουν κάποιες πολύ αξιόλογες ταινίες που δυστυχώς δεν κατάφεραν να πάρουν διανομή στην Ελλάδα για τον Α ή Β λόγο. Μία απ΄αυτές είναι το "Sunday Illness" του Ramon Salazar (Piedras 2002). Πρεμιέρα το 2018 στο 68ο Φεστιβάλ του Βερολίνου. Εφτά Βραβεία για ένα ψυχολογικό θρίλερ που σε κρατάει μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο χάρη στις εξαιρετικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών. Ένα ταξίδι από την Ισπανία στη Γαλλία, μέχρι και στην Ανδόρα. Η πολυπόθητη (επαν)ένωση δύο ανθρώπων, δύο γυναικών θα έλθει μόνο όταν επιστρέψουν γυμνές στο φυσικό τους περιβάλλον, το υγρό στοιχείο.

Δύο δέντρα, σκοτάδι, συννεφιά. Απότομη μεταφορά από ένα άγριο τοπίο σε μία λαμπερή δεξίωση. Mυστήριο. Ο νους της Άναμπελ ταξιδεύει. Αιφνιδιάζεται. Η συνάντηση με την Κιάρα την σοκάρει. "Πώς με βρήκες; -Οι ματαιόδοξοι ξεχωρίζουν". Τα πρώτα λεπτά είναι αμήχανα. Δεν μπορεί να το πιστέψει. Δε γνωρίζει τη θέλει αυτή η "ξένη". "-10 ημέρες μαζί σου ... δεν είναι απειλή, σκέψου το". Είναι η κόρη της, το σπλάχνο της που εγκατέλειψε όταν ήταν μόλις οχτώ ετών. Πώς μπόρεσε να το κάνει, γιατί ποτέ δε γύρισε να την αναζητήσει;

Τόσο ο νέος σύζυγός της, όσο κι ο περίγυρος της οικογένειας είναι επιφυλακτικοί. Η ίδια θα πάρει τη σωστή απόφαση και το ταξίδι ξεκινάει. "Nα είσαι καλή μαζί της". Μετά από πολλά χρόνια θα φορέσει ξανά παντελόνι, θα βάλει φόρμα και αθλητικά για να τρέξει στο βουνό. Ο χρόνος όμως στην περίπτωσή μας περνάει ιδιαίτερα γρήγορα. Δε μένουν παρά μονάχα λίγες ώρες για συζήτηση, που σιγά σιγά αμβλύνουν το χάσμα μεταξύ τους. Προσπαθούν να καλύψουν τον χαμένο χρόνο, χωρίς να λείπουν οι εκρήξεις και τα βίαια ξεσπάσματα. Βρίσκουν όμως εκτόνωση στον χορό.

Η δύναμη της Φύσης, σε συνδυασμό με την εξαιρετική μουσική μας ταξιδεύει κι εμάς. Αναρωτιόμαστε ποιος είναι ο στόχος της Κιάρα, αν η Άναμπελ θα της ζητήσει να έρθει να ζήσει μαζί της στο Παρίσι. Γίνεται ένας σαφές σχόλιο για την επίδραση της σύγχρονης τεχνολογίας, καθώς η έτερη κόρη της βγάζει φωτογραφίες στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης κι έτσι βιοπορίζεται. Στο βλέμμα της μάνας αντικατοπτρίζεται η αγάπη που τόσο έχει λείψει από τη θυγατέρα. "Τα προσωπικά επιτεύγματα, δεν μπαίνουν πάντα σε ένα βιογραφικό".

Μία εύθραυστη σχέση με σκαμπανεβάσματα. Ένα ιατρικό μυστικό. Καλές κουβέντες: "Είσαι όμορφη" και μαχαιριές: "Σίγουρα σκέφτεσαι πόσα ξοδεύουν για σένα για να δεις πόσο σε αγαπούν". Κυνική γλώσσα από μία προδομένη ψυχή. Όσα λεφτά κι αν έχεις, έρχεται η στιγμή του απολογισμού. Η ζωή σου γίνεται αφόρητη, εξαντλητική όταν χάσεις το νόημά της και τρέχεις συνεχώς πίσω από υλικά αγαθά. Μέσα από μία μακάβρια κουβέντα αναδύεται για μία ακόμα φορά το άστρο της Μπάρμπαρα Λένι (Petra, Everybody Knows, ο "Έκπτωτος") κι η στόφα της Ασουνσιόν Σάντσεθ (Goya την ερμηνεία της).

"Έφυγα γιατί ήθελα περισσότερα ... -Καταλαβαίνω τα πάντα". Το φινάλε πλησιάζει. Ο σκηνοθέτης έχει επιλέξει με μαεστρία να σχηματίσει αλληγορικά τον κύκλο της ζωής. Η κόρη συναντά την μητέρα όπως τη γέννησε λίγο πριν την αποχαιρετήσει οριστικά. Η ειλικρινής "συγγνώμη" έχει ακουστεί για πάνω από μία φορά. Τώρα η καθεμία θα τραβήξει τον δρόμο της, όπως της έλαχε η μοίρα. Από τα διαμαντάκια του Νetfix, μαζί με τον "Οn my Skin" και το "Αγόρι που δάμασε τον άνεμο".

Δύο ημέρες, Μία νύχτα

Oι συστάσεις με το σκηνοθετικό δίδυμο, Ζαν-Πιερ και Λικ Νταρντέν είναι μάλλον περιττές. Ο όρος ουμανιστές νομίζω τους αντιπροσωπεύει καλύτερα από κάθε άλλο. Δύο Χρυσοί Φοίνικες με τη "Ροζέτα" το 1999 και το "Παιδί" το 2005 και μία μακρά διαδρομή που φτάνει μέχρι το σήμερα με τον "Νεαρό Αχμέντ". Στο κέντρο του έργου τους διαχρονικά βρίσκεται ο άνθρωπος. Ακριβώς αυτό συμβαίνει στο "Deux jours, une nuit" (2014) με την εκθαμβωτική Μαριόν Κοτιγιάρ να κινεί το νήμα της πλοκής.

Σε μία επιχείρηση έχει να παρθεί μία σπουδαία απόφαση και το βάρος πέφτει στους ίδιους τους εργαζομένους. Μπόνους ή ένας λιγότερος; Είναι ο καλύτερος τρόπος να διαλύσεις τα συνδικάτα, την αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων. Η Σάντρα, μητέρα δύο παιδιών, θα βρεθεί σε δύσκολη θέση. Θα έχει όμως σε τρεις ημέρες μία δεύτερη ευκαιρία σε μία μυστική ψηφοφορία. Θα κάνει την απέλπιδα προσπάθεια να κερδίσει την εύνοια των συναδέλφων της. Δεν είναι μία απλή υπόθεση. Δε θέλει να πιέσει, ούτε να παρακαλέσει. Είναι αξιοπρεπής και περήφανη, μα έχει ανάγκη τα χρήματα για την οικογένειά της. Συγχρόνως ένα πρόβλημα υγείας που αντιμετώπισε την έχει κάνει ιδιαίτερα ευάλωτη.

Όλα τα παραπάνω είναι καθ΄όλα νόμιμα, είναι όμως και ηθικά; Μία έννοια που συχνά ξεχνάμε. Στην πολυπολιτισμική κοινωνία του Βελγίου για να επιβιώσεις θέλει τύχη. Δίνει μία άνιση μάχη. "Δεν μπορούμε, με έναν μισθό ζούμε"... Όλοι τους βιοπαλαιστές, μπορείς να τους δικαιολογήσεις. Σήμερα απολύεται αυτή, αύριο όμως αυτός που ψηφίζει εις βάρος της ίσως είναι ο επόμενος. "Να μη βρεθώ μόνη κι άνεργη". Στήριγμά της σε κάθε της βήμα ο σύζυγός της. "Υπάρχεις Σάντρα, σε αγαπώ". Φυσικά όλη αυτή η ένταση έχει τεράστιο αντίκτυπο και στην προσωπική ζωή.

Πολύ πριν το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων στη γειτονική Γαλλία, πολύ πριν τον "Νόμο της Αγοράς" και το "Σε Πόλεμο" του Στεφάν Μπριζέ, οι διορατικοί σκηνοθέτες κάνουν σημαία τους την αδικία. Αυτή η ανασφάλεια στο επαγγελματικό δημιουργεί μία τεράστια ψυχοσωματική κόπωση. "Είμαι πτώμα". Δεν είναι τυχαίο ότι το ποσό επαναλαμβάνεται συνέχεια. Μιλάμε για 1000 ευρώ. Τα περιμένουν όμως πως και πως για να μπαλώσουν καθημερινές τρύπες και να εκπληρώσουν υποχρεώσεις. Το χρήμα διαβρώνει τις σχέσεις. Το χειρότερο όλων είναι όμως, πως στο μάτι του κυκλώνα τίθεται μία ασθενής, που μόλις έχει αναρρώσει. "Κάποια που αρρώστησε, δεν είναι τόσο αποδοτική πια".

Παλεύει, γνωρίζει τις οικογένειες των ανθρώπων με τους οποίους συναναστρέφεται καθημερινά. Δεν είναι τυχαίο πως γινόμαστε μάρτυρες κρουσμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Χαρά, απογοήτευση, αγωνία. Κι εκεί που πάει να καταρρεύσει, ένα τραγούδι στο αυτοκίνητο ως σανίδα σωτηρίας. Η λυτρωτική δύναμη της μουσικής. Συνεχίζει. Η μεγάλη ώρα πλησιάζει. Το αποτέλεσμα αμφίρροπο. Έρχεται αντιμέτωπη με τον πειρασμό, μα είναι αποφασισμένη να κοιτάξει μόνο μπροστά. "Δε θα απολυθεί, απλά δε θα ανανεωθεί η σύμβασή του. Παιχνίδι με τις λέξεις και τις ψυχές.

Η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί. Κοινοποιείται το αποτέλεσμα. Είναι δυνατή. Αγκαλιάζει τους συναδέλφους. Αναφωνεί, "είμαι χαρούμενη". Η ζωή είναι αγώνας. Κάποτε κερδίζεις, κάποτε χάνεις. Πάντα όμως συνεχίζεται. Είναι κάποιες οριακές καταστάσεις που αποτελούν σταθμό για το μέλλον σου. Ξεπέρασε τον εαυτό της κι έδωσε το επόμενό της ραντεβού για το μετά το σχόλασμα. Οι αδελφοί Νταρντέν επιλέγουν πλευρά. Κι ας μην έφυγαν αυτή τη φορά από τις Κάννες με κάποιο βραβείο.

Πώς τα κατάφερες έτσι Ευρώπη;

Η Ευρώπη του Πολιτισμού, των Τεχνών και των Γραμμάτων, η Ευρώπη της Δημοκρατίας, η Ευρώπη των Λαών κλονίζεται. Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου, η αποδοχή του μοντέλου του φιλελευθερισμού στις αγορές και η Ευρωπαϊκή Ένωση έδωσαν ελπίδα. Όταν όμως καλλιεργείς υψηλές προσδοκίες για ένα εγχείρημα, εξίσου εύκολα απογοητεύεσαι και νιώθεις προδομένος. Η υγειονομική κρίση γίνεται η αφορμή ο Βορράς κι ο Νότος να κοιταχτούν στα μάτια, λίγο μετά το Brexit. Ταυτόχρονα αποτελεί ίσως το τελευταίο ανάχωμα στην ταχύτατη άνοδο εθνικιστικών κομμάτων που έχουν ή αναμένεται σύντομα να πάρουν την εξουσία στις χώρες τους.

Είχα πολλές σκόρπιες σκέψεις πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Μελέτησα αρκετά τους τελευταίους μήνες και δε σας κρύβω πως το βιβλίο του Κώστα Αργυρού, "οι Ανελεύθεροι" με βοήθησε πολύ. Στην πατρίδα μας δυστυχώς οι περισσότεροι έχουν πέσει στην παγίδα της αποτυχίας της Χρυσής Αυγής να μπει στη Βουλή. Εκτιμούν πως το τέρας κοιμήθηκε. Μένουν στην επιφάνεια. Κι όμως τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Η μετατόπιση της Δεξιάς ρητορικής προς την βαθιά λαϊκιστική άκρα-Δεξιά είναι απόρροια αφενός όσων προηγήθηκαν τα χρόνια των μνημονίων κι αφετέρου της έλλειψης καλλιέργειας και ανάπτυξης κριτικής σκέψης της πλατιάς μάζας του κόσμου. Ιδιαιτέρα αυτό το φαινόμενο εντείνεται στην επαρχία. Φυσικά αυτό δε ξεκίνησε σήμερα, αλλά ήδη από το 2010.

Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει πως η κλιματική αλλαγή μας οδήγησε σε ένα τεράστιο κύμα μεταναστών προς την ήπειρό μας. Η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά σταυροδρόμι. Δεν πρέπει όμως να γίνει μία μεγάλη φυλακή των κατατρεγμένων ψυχών. Την ίδια ώρα κάνοντας σημαία τον εθνικισμό, χώρες όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Αυστρία κι η Τσεχία ορθώνουν τείχη. Βρισκόμαστε άλλωστε σε μία εποχή που υψώνονται διαδοχικά παγκόσμια τείχη, όπως μας πληροφορεί ο Τim Marshall. Κανείς δε θέλει να μοιραστεί μαζί μας αυτούς τους ανθρώπους. Απορρίπτουν και μόνο την ιδέα.

Κι ενώ ο Όρμπαν κι ο Κατσίνσκι έχουν επικρατήσει, ακροβατούμε ανάμεσα σε αποτυχημένα νεοφιλελεύθερα σχήματα και το μαύρο του φασισμού. Τα διλήμματα που δημιουργούνται είναι τύπου Μακρόν ή Λε Πεν (23,34% στις Ευρωκλογές) στη Γαλλία, Κόντε ή Σαλβίνι (η LEGA πήρε 34,26% αντίστοιχα) στην Ιταλία; Η απουσία της κεντροαριστεράς είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Έχει επικρατήσει βέβαια σε Ισπανία (Σάντσεθ-Podemos) και Πορτογαλία. Ίσως αυτό οφείλεται στο γεγονός, ότι προσεγγίζει τις καταστάσεις ακόμα με τη λογική και το συναίσθημα. Ποια είναι όμως τα κυρίαρχα αφηγήματα που οδηγούν σε αυτήν την ραγδαία άνοδο των "λύκων";

Mιλούν για το κράτος, για το έθνος. Για την καθαρότητα της φυλής. Ακολουθείται η αντίθετη διαδρομή από την παγκοσμιοποίηση. Πολλές φορές έρχεται η θρησκεία να γίνει πιόνι στην παρτίδα τους. Μισούν τους μετανάστες και προσπαθούν (με επιτυχία όπως φαίνεται) να πείσουν τους πολίτες της εκάστοτε χώρας πως έχουν στόχο να φέρουν το Ισλάμ στην Ευρώπη. Ξέρω πως σας φαίνεται αστείο εκ πρώτης, αυτό συμβαίνει όμως. Ο κόσμος φανατίζεται κι είναι έτοιμος να τα βάλει με πρόσφυγες και μετανάστες, καθώς αυτοί παρουσιάζονται ως τρομοκράτες. Σε δεύτερο πλάνο τα βάζουν με τη διεφθαρμένη ηγεσία. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι κυβερνήσεις που έχουν αναμιχθεί σε σκάνδαλα, η Γερμανία κι οι Βρυξέλλες.

Συνηθίζουν μπροστά να βρίσκονται άτομα συγκεντρωτικά. Έχουν καταστρώσει μία στρατηγική, η οποία τους κάνει ευέλικτους. Αποφεύγουν να παίρνουν μέρος σε συζητήσεις για σοβαρά θέματα. Κι όμως η πλειοψηφία αρνείται να δει το προφανές. Απορρίπτει την ενασχόληση με την πολιτική και δεν καταλαβαίνει πως καταδικάζει έμμεσα τον εαυτό της. "Όλοι ίδιοι είναι, όλοι απατεώνες είναι". Όσο η περιβαλλοντική κρίση επιτείνεται είναι δεδομένο πως εκατοντάδες εκατομμύρια ροές προσφύγων θα κατακλύσουν την Ευρώπη. Πώς μπορούμε λοιπόν να βάλουμε φρένο στην μαθηματική άνοδό τους στην εξουσία;

Επιστρέφω στο τώρα. Θεωρώ μονόδρομο ένα κοινό μέτωπο Σοσιαλιστών, Αριστεράς και Πράσινων. Δεν μένει πολύς χρόνος για τον πλανήτη και κατ΄επέκταση για όλους εμάς. Δεν νομίζω ότι είναι καιρός για εγωισμούς. Έχουμε ανάγκη περισσότερο από ποτέ, από αρχηγούς που ενώνουν κι όχι απ΄αυτούς που χωρίζουν. Σε διαφορετική περίπτωση το ντόμινο θα ρίξει κι εμάς. Η Ευρώπη, δηλαδή όλοι μας, με τα μοιραία λάθη στα οποία υποπέσαμε τα προηγούμενα χρόνια δίνουμε το ιδανικό πάτημα για την αναβίωση ενός μεσαίωνα. Τώρα περισσότερο από ποτέ πρέπει να σκεφτούμε και δράσουμε άμεσα, αύριο θα είναι αργά ... κυριολεκτικά.

Το μυστικό στα μάτια της

Υπερτερεί το στοιχείο του αστυνομικού θρίλερ ή ιστορία μίας αληθινής αγάπης στην ταινία του Χουάν Χοσέ Καμπανέλα που έμελλε να του φέρει το OSCAR ξενόγλωσσης ταινίας του 2010 στην 82η τελετή απονομής των Βραβείων της αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου; Μία παλίρροια εικόνων, ένα κρεσέντο ανατροπών που ενεργοποιεί τα συναισθήματα και σε κρατάει σε εγρήγορση μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο. Για να δώσουμε απαντήσεις πρέπει σίγουρα να δούμε περισσότερες από μία φορά αυτό το εξαιρετικό φιλμ και να ανατρέξουμε στα γεγονότα της εποχής που αναφέρεται.

Ως παρόν ορίζεται το 1999 στο Μπουένος Άιρες. Ο Μπενζαμίν Εσπόζιτο έχει αποφασίσει να γράψει ένα μυθιστόρημα για μία υπόθεση που συντάραξε τη ζωή του. Η μοίρα θα τον ξαναφέρει "αντιμέτωπο" με το βλέμμα της Ιρίνε. To γνωρίζει πολύ καλά, είναι ικανό να τον μαγνητίσει. Σύντομα η πραγματικότητα συμπλέκεται με τη μυθοπλασία κι ανατρέχουμε σε ένα αποτρόπαιο έγκλημα, το οποίο συνέβη το μακρινό 1974. Μία ιδιαιτέρως ταραγμένη περίοδος στη Λατινική Αμερική, καθώς σε αρκετές χώρες της είχαμε την βίαια επιβολή δικτατορίας. Ακριβώς αυτήν την ταραγμένη περίοδο παρακολουθούμε και στο φετινό, "Τhe Moneychanger" του Φεντερίκο Βεϊρόχ από την Ουρουγουάη.

Ο πρωταγωνιστής μας είναι ένας δαιμόνιος πράκτορας αποφασισμένος να ξετυλίξει το κουβάρι και να φτάσει στον πραγματικά ένοχο. Eίδε το κακοποιημένο θύμα με τα μάτια του. Γνώρισε τον σύζυγό της. Αποθέωσε την αγνή αγάπη που της είχε. "Ενα χαμόγελο σαν χαραυγή". Έρχεται αντιμέτωπος όμως με τη διεφθαρμένη εξουσία και του δένει τα χέρια. "Η δικαιοσύνη είναι νησί, αυτός είναι ο κόσμος". Θα κινδυνεύσει, θα χάσει τον καλύτερό του φίλο Πάμπλο και θα αναγκαστεί να αποχωρήσει από την πρωτεύουσα για τα προάστια, την επαρχία και την περιοχή Χουχούι. Eκεί συνέχισε τη ζωή του και τώρα συνταξιούχος πια επέστρεψε.

Η ψυχή του όμως καίει. Έχει ανάγκη να μιλήσει για το τότε. Θα αναζητήσει την ηθική δικαίωση μέχρι εσχάτων. Ξεκινάει ένα νέο επεισόδιο. Τι απέγινε ο βασικός ύποπτος; Πρέπει να τον κυνηγήσει εκ νέου ή να προστατευτεί; Tην ίδια ώρα οι συναντήσεις με την Ιρίνε πληθαίνουν. Εκείνη η εποχή αναβιώνει για τα καλά. Γίνεται τόσο ζωντανή. Είναι αποφασισμένος να πετύχει και να διορθώσει τα λάθη του παρελθόντος. Άπειρα χιλιόμετρα, δεκάδες τσιγάρα, υπομονή κι επιμονή. Μόνο όταν φτάσει στην άκρη του μίτου θα είναι ευχαριστημένος και θα μπορέσει ήσυχος να συνεχίσει τη ζωή του. Όσο σοκαριστική κι αν είναι η εικόνα έχει μάθει να αντέχει.

Πρώτη ταινία που κέρδισε το Χρυσό Αγαλματίδιο από την Αργεντινή ήταν το "Eπίσημη Ιστορία" του Λουίς Πουένσο το 1985. Συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις δύο ο Pablo Rago, που εδώ υποδύεται τον Ricardo Morales. Ο μεγάλος πρωταγωνιστής είναι όμως ένας άλλος Ρικάρντο. Ο λόγος για τον Ρικάρντο Νταρίν. Κομψός και ταυτόχρονα τόσο επιβλητικός. Ίσως ο κορυφαίος σύγχρονος ηθοποιός της πατρίδας του. Όσον αφορά τον σκηνοθέτη, αυτή ήταν η δεύτερή του απόπειρα, μετά το "Ο Γιος της Νύφης" το 2001. Προσπάθησε, πάλεψε και τελικά δικαιώθηκε πανηγυρικά.

Το σκοτάδι πέφτει, το πέπλο μυστηρίου απλώνεται. Η ώρα της αποκάλυψης δεν αργεί. Πλησιάζει. Ανοίγει σιγά σιγά την πόρτα. Αντικρίζει κατάματα την αλήθεια. Τέλος. Έχει πια λυτρωθεί. Είναι έτοιμος να κάνει το επόμενο βήμα. Έχει αφήσει κάτι ακόμα στην μέση για πολλά χρόνια. Είναι επίσης προσωπική υπόθεση. Τώρα θα κάνει το αποφασιστικό βήμα. Κάτι που δεν τόλμησε ποτέ ως τότε. Έφτασε το πλήρωμα του χρόνου. Ήρθε η ώρα να μπει μέσα κι η πόρτα να κλείσει ... Και ζήσαμε εμείς καλά κι αυτοί (μάλλον καλύτερα)!

Les Intouchables

H γαλλική σχολή κινηματογράφου είναι από τις σπουδαιότερες διαχρονικά. Εκτός από αριστουργήματα της έβδομης Τέχνης μας έχει προσφέρει και μερικές εξαιρετικές κωμωδίες που συνηθίζουν να προσελκύουν το μέσο κοινό και να "σπάνε" τα ταμεία. Σήμερα ανατρέχουμε σε μία ταινία του 2011. "Οι Άθικτοι" των Ολιβιέ Νακάς και Ερίκ Τολεντανό, βασισμένοι σε αληθινή τρελή τρελή ιστορία. Eπίσημη υποψηφιότητα της Γαλλίας στην 85η τελετή απονομής των OSCARs. Δεκάδες Βραβεία και σημαντικότερο ηθικά αυτό του αμερικανικού ιδρύματος μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, Christopher and Dana Reeve. Οι σκηνοθέτες έλαβαν το βραβείο με την ονομασία HOPE τον Νοέμβριο του 2012.

Ο Φιλίπ είναι ένας κλασικός δισεκατομμυριούχος με ανώτερη μόρφωση που έχει τα πάντα, αλλά δεν μπορεί να τα χαρεί όπως θα ήθελε. Είχε πάθος με τα επικίνδυνα σπορ και τη γρήγορη οδήγηση. Ένα ατύχημα τον καθήλωσε σε αναπηρικό αμαξίδιο. Ανεβαίνει τον δικό του προσωπικό, καθημερινό Γολγοθά δίχως να χάνει τη φινέτσα του. Υποφέρει, δεν έχει την δυνατότητα να αυτοεξυπηρετηθεί, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μεμψιμοιρεί. Συνεχίζει τον αγώνα του πάντα με ψηλά το κεφάλι. Ξαφνικά στη ζωή του θα έρθει ο Ντρις. Ένας νέος Αφρικανικής καταγωγής που προσλαμβάνεται ως νοσοκόμος. Μεταξύ τους οικοδομείται όμως κάτι πολύ μεγαλύτερο. Μία ειλικρινής σχέσης φιλίας, που ξεπερνάει τα στενά όρια εργοδότη-εργαζομένου. Αυτό είναι και το μυστικό της επιτυχίας.

Ο αυθορμητισμός του υπαλλήλου ώρες ώρες τον οδηγεί σε αστοχίες και εκφράσεις που εύκολα μπορούν να παρεξηγηθούν από το αφεντικό του. Αυτός όμως με μεγαλείο ψυχής αναγνωρίζει τις καλές προθέσεις, το γεγονός ότι είναι ηθικά ακέραιος και νοιάζεται πραγματικά. Δίνουν ο ένας νόημα στη ζωή του άλλου. Μαζί θα καταφέρουν να "πετάξουν" εκ νέου και να ξορκίσουν τον εφιάλτη. Ένα φιλμ που είναι ικανό να σπάσει αυγά με το κατεστημένο, να τα βάλει με στερεότυπα και προκαταλήψεις ετών. Και προβλήθηκε χθες εκ νέου στην τηλεόραση σε μία δύσκολη εποχή. Την ώρα που περνάμε μία μεγάλη υγειονομική κρίση, η Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο συντηρητική κι οι μετανάστες αποτελούν κόκκινο πανί.

Φτάσαμε στο 2020 κι αντί η πρόοδος να αμβλύνει το χάσμα, έχουμε μία δραματική οπισθοχώρηση, απόρροια των εγκληματικών αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λαϊκιστές ακροδεξιοί ηγέτες επωφελούνται, βάλλουν κατά του Βερολίνου και των Βρυξελλών, ενώ παράλληλα επιτίθενται σε κάθε τι διαφορετικό. Κι όμως αυτό το τρυφερό δίωρο έρχεται να μας θυμίσει την αξία της επικοινωνίας, αποτελεί ένα μάθημα διεθνισμού. Οικοδομεί γέφυρες, γκρεμίζει σύνορα, τείχη, φράχτες. Νικάει τον φόβο και δείχνει μία αθέατη πλευρά της ζωής. Αλήθεια η Μαρί Λε Πεν τι θα έλεγε; Θα μπορούσε έστω για λίγο να αφεθεί και να νιώσει το μεγαλείο της αγάπης μεταξύ των ανθρώπων;

Ο Ομάρ Σι (Ντρις) κέρδισε το Σέζαρ ανδρικής ερμηνείας, δίκαια. Εξαιρετικός στο πλάι του κι ο Φρανσουά Κλιζέ ("έμεινα ανάπηρος όταν έχασα εκείνη") σε έναν ιδιαίτερο ρόλο, που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς. Ο οικιακός βοηθός θα ζήσει μοναδικές στιγμές κι εμπειρίες που δε θα είχε την ευκαιρία σε καμία άλλη περίπτωση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η επίσκεψή του στην Όπερα. Έρχεται κι η μουσική του Ludovico Einaudi να δέσει αρμονικά και να απογειώσει τα συναισθήματα. Σε ταξιδεύει, δίχως να σε εκβιάζει. Και κρατάει για το τέλος μία ακόμα "επαναστατική" έκπληξη.

Με το σχήμα του κύκλου, οδηγούμαστε σε ένα αισιόδοξο φινάλε. Η ζωή συνεχίζεται. Είσαι ικανός να πετύχεις πολλά περισσότερα απ΄όσα φαντάζεσαι. Αρκεί να βρεθεί αυτός που θα σου ξυπνήσει ένστικτα, όπως η αυτοπεποίθηση. Χαμένη υπόθεση είναι μονάχα αυτή που εγκατέλειψες. Καμία άλλη. Κάθε μικρή ήττα μας σφυρηλατεί, μας κάνει πιο δυνατούς, έτοιμους για την επόμενη μάχη. Ύμνος στην αλληλεγγύη, τη βοήθεια, τον σεβασμό στη διαφορετικότητα χωρίς δραματοποίησή τους.

Πρόσωπα κι Ιστορίες

Πριν από έναν περίπου χρόνου η "Γιαγιά της Νουβέλ Βαγκ" μας αποχαιρέτησε. Ήταν 28 του Μάρτη 2019 όταν ολοκλήρωσε τη διαδρομή της, αφήνοντας τεράστια παρακαταθήκη το έργο της στις επόμενες γενιές. Πριν το "Ανιές, με τα Λόγια της Βαρντά", είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε το οσκαρικό, "Πρόσωπα κι Ιστορίες". Μία δημιουργία δική της και του εξαιρετικά ώριμου φωτογράφου Ζε Αρ. Βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ στις Κάννες, σε μία αποθέωση της συνεργασίας δύο γενιών. Έρχονται τόσο κοντά αναπτύσσουν μία ειλικρινή σχέση φιλίας, από την οποία δεν λείπει ο σεβασμός κι η κατανόηση.

Το ξεκίνημα είναι πολύ ιδιαίτερο. Η Ανιές κι ο JR δε συναντήθηκαν για χρόνια κάπου τυχαία, η μοίρα όμως ήθελε αυτή την ένωση για χάρη της Τέχνης. "Θα φτιάξουμε εικόνες, αλλά διαφορετικά". Λίγα λόγια και πραγματική διάθεση για δουλειά. Το συναρπαστικό οδοιπορικό στη φύση ξεκινάει. Ένα road trip που στόχο του έχει να φωτίσει απλές ανθρώπινες ιστορίες, δίνοντας τον λόγο σε όσον το δυνατόν περισσότερους. Οι καθημερινοί ήρωες της ζωής να γίνουν θρύλοι κι η μνήμη τους να μείνει χαραγμένη στις τοπικές κοινότητες. Αυτοί μπορεί να είναι μία οικογένεια ανθρακωρύχων, ένας ταχυδρόμος ή οι γυναίκες λιμενεργατών που καθημερινά μάχονται για τα δικαιώματά τους.

Μοιάζει με ένα παιχνίδι, ωστόσο ο JR πραγματοποιεί έμμεσα την μεγαλύτερη επιθυμία της Βαρντά, η οποία είναι πάντα έτοιμη κι ανοιχτή να συζητήσει με τον κόσμο, να τους ακούσει, να βρει την ίδια την έμπνευση στα λόγια και τις ιστορίες τους. "Να συναντήσουμε ανθρώπους, να βρούμε ιδέες. Η τύχη είναι πάντα η καλύτερη βοηθός μου". Ταξιδεύουμε μαζί τους σε έναν άλλον κόσμο. Ερχόμαστε κοντά στη φύση. Η τεχνολογία χρησιμοποιείται με ιδανικό τρόπο στην προκειμένη περίπτωση. Ο Κινηματογράφος στην υπηρεσία των λαών. Αυτό πρέπει να είναι το ανεξάρτητο Σινεμά, που θα σε ταράξει, θα σε συγκινήσει, θα σε βάλει να σκεφτείς.

"Η συναισθηματική σύνδεση με το σπίτι μας είναι πολύ δυνατή". Μία φράση κυριολεκτική και μεταφορική. Είναι ο προσωπικός μας χώρος και ταυτόχρονα εκεί κατοικούν τα πρόσωπα που αγαπάμε και νοιαζόμαστε. Πάντα στις δυσκολίες αναζητείς την επιστροφή στην αφετηρία και την επανεκκίνηση. Σου δίνει μία σιγουριά, ίσως και χρόνο για μια ομφαλοσκόπηση. Οι φωτογραφίες δίνουν χρώμα, μένουν να σου θυμίζουν, όσο καιρό απουσιάζεις. Κάπου εδώ έρχεται και το σπουδαίο κοινωνικό σχόλιο για την κλιματική αλλαγή: "Η θάλασσα έχει πάντα τον τελευταίο λόγο κι ο άνεμος κι η άμμος". Δε γίνεται να περάσει στα ψιλά. Η κλεψύδρα αδειάζει απελπιστικά.

Δύο ευρηματικοί χαρακτήρες ακολουθούν τη δύναμη της φαντασίας με πυξίδα την αίσθηση απόλυτης ελευθερίας. Μία σοφή γιαγιά κι ένας ζωηρός νέος δημιουργούν πορτρέτα απλών συνοδοιπόρων τους στην μακρά πορεία της ζωής. Φτάνει που μοιράστηκαν λίγες μόνο ώρες μαζί τους. Παράλληλα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. "Αυτή είναι η γυμναστική της εβδομάδας. Σειρά μου να σε βγάλω φωτογραφία, αλλά αυτά τα μαύρα γυαλιά αποτελούν τείχος ανάμεσά μας". Η αλληλεγγύη αποτελεί τρόπος ζωής γι΄αυτούς κι είναι ελπιδοφόρο ότι περνάει από γενιά σε γενιά.

Θα μπορούσε να πει κανείς πως αυτό είναι ένα αποχαιρετιστήριο σημείωμα ή μήνυμα, που έχει ως επιμύθιο μονάχα δύο λέξεις: "Μείνετε Άνθρωποι". Αγωνιστείτε για αυτόν τον σκοπό. Μέσα από έναν κύκλο με συνεχείς στάσεις γίνεται ένας μίνι απολογισμός. Την πραγματική χαρά και την αξία της ζωής την ανακαλύπτεις στις κοινωνικές συναναστροφές κι όχι σε υλικά πράγματα. Όσο κι αν το καταναλωτικό μοντέλο μας παρασύρει σε αυτήν την κατεύθυνση, έρχονται σπουδαίοι σκηνοθέτες να μας θυμίσουν που ανήκουμε και πως πρέπει να δράσουμε για να κερδίσουμε ξανά την μάχη.

Σε αναμονή της επανεκκίνησης

Ήταν μεσημέρι Καθαράς Δευτέρας, 2 του Μάρτη. Το κινητό μου δονείται καθώς οδηγώ. Λαμβάνω ένα μέιλ: "Το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ματαιώνεται". Υπό φυσιολογικές συνθήκες θα γινόταν από τις πέντε μέχρι τις 15 του μήνα. Δίνεται μικρό παράθυρο ελπίδας να μεταφερθεί στα τέλη του Μάη με αρχές Ιούνη. Η παγκόσμια υγειονομική κρίση του κορονοϊού επελαύνει, σύντομα θα χτυπήσει την πόρτα μας. Αρχίζω ενστικτωδώς να σκέφτομαι τα χειρότερα σε βάθος. Πως δηλαδή αυτό το διάστημα "αδράνειας" που επίκειται θα επηρεάσει τις ζωές μας και πως θα βγούμε δυνατοί μετά απ΄αυτή την μάχη ως κοινωνία, ως σύνολο.

Δεν πέρασαν παρά μονάχα λίγες ημέρες και ξεκίνησε ο "οδοστρωτήρας" προληπτικών μέτρων με αποκορύφωμα την απαγόρευση της κυκλοφορίας. Πρώτα έκλεισαν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, μετά τα καφέ και τα εστιατόρια και σταδιακά οι επιχειρήσεις έβαλαν προσωρινό λουκέτο. Παράλληλα άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα κρούσματα της φονικής πανδημίας. Η επιλογή της "καραντίνας κατ΄οίκον" εφαρμόστηκε στις περισσότερες των περιπτώσεων, με ταυτόχρονη ιχνηλάτηση των επαφών των νοσούντων. Για καλή μας τύχη ο κορονοϊός μας βρήκε αργά και φαίνεται πως αποφύγαμε τα χειρότερα, τουλάχιστον σε αυτήν τη φάση.

Ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι, μία γιορτή της κορυφαίας διασυλλογικής διοργάνωσης, το Αταλάντα-Βαλένθια στο Μιλάνο κι όχι στο Μπέργκαμο, αποτέλεσε την αφετηρία της κόλασης που περνούν σήμερα οι δύο χώρες της Μεσογείου. Η Μεγάλη Βρετανία κι η Σουηδία ακολούθησαν διαφορετική τακτική. Οι Άγγλοι το πληρώνουν καθημερινά με εκατοντάδες θύματα, στη Στοκχόλμη άπαντες συμμορφώθηκαν στις συστάσεις και με πραγματικό αίσθημα ατομικής ευθύνης έβαλαν φρένο στην εξάπλωση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ είναι ένα κεφάλαιο από μόνες τους. Σκληρό το τίμημα και πρωτοφανής οικονομική κρίση, που συνοδεύεται από χιλιάδες απολύσεις.

Φτάσαμε αισίως στις 3 του Απρίλη. Έχουμε κλείσει τρεις εβδομάδες στο σπίτι, τις δύο με τον χαρακτήρα του "υποχρεωτικού". Σε αυτό το διάστημα περίπου εξήντα συμπολίτες μας έχασαν τη ζωή τους. Στην πλειοψηφία τους έχοντας παρακείμενα νοσήματα κι ηλικίας άνω των 70 ετών. Μοιάζει να βρισκόμαστε στο καλό σενάριο, όπως θέλει να λέει ο καθηγητής, Σωτήρης Τσιόδρας στην καθημερινή του ενημέρωση. Έχουμε κερδίσει χρόνο, πρέπει όμως να ενισχύσουμε τους ήρωές μας. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας, τους γιατρούς και τους νοσηλευτές μας. Με πράξεις κι όχι με λόγια και χειροκροτήματα. Σε ένα από τα μηνύματά τους γράφουν: "πρέπει να προστατευτούμε, για να σας προστατεύσουμε". Δε χωρούν μικροπολιτικά παιχνίδια κι όμως τέτοια γίνονται σε ευρεία κλίμακα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Συνεχίζω να βλέπω μακριά, να περιμένω καρτερικά το μετά με αγωνία. Ο χρόνος για μένα έχει παγώσει. Σε καμία περίπτωση δε θέλω να σκορπίσω φόβο και πανικό. Είμαι αισιόδοξος. Θεωρώ πως η δύναμη των ανθρώπων κι ειδικά των Ελλήνων που πέρασαν τόσα την τελευταία δεκαετία θα τους βρει και πάλι νικητές. Αρκεί να είμαστε καλά προετοιμασμένοι, αρκεί να μην μας υπνωτίσουν, αρκεί ο χρόνος στο σπίτι να είναι εποικοδομητικός κι όχι ατέλειωτες ώρες αποχαύνωσης μπροστά την τηλεόραση και το Διαδίκτυο. Όπως ακούγεται στην μυθική ταινία του Βιμ Βέντερς, Η Αλίκη στις Πόλεις (1974): "Ακόμα κι η τελευταία διαφήμιση θέλει να πάρει κάτι από εσένα".

Σε αναμονή της επανεκκίνησης συνεχίζω να διαβάζω, να μελετώ και να ενημερώνομαι για τις εξελίξεις. Προσπαθώ να μην πάει καμιά ώρα χαμένη. Δεν κατεβάζω ρυθμούς, δεν προσαρμόζομαι, δεν εφησυχάζω. Είναι μία αναγκαστική παύση που πρέπει ο καθένας να εκμεταλλευτεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Να κάνει την ενδοσκόπησή του, την αυτοκριτική του και να εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα για τη συνέχεια. Αυτή πρέπει να μας βρει δυνατούς και ενωμένους. Είναι το μυστικό της "επιβίωσης" την επόμενη ημέρα. Έτσι θα κάνουμε όλοι μαζί "Ανάσταση" και θα προχωρήσουμε.

πρώτη δημοσίευση Parallaxi

Μια εικόνα... χίλια πίξελς

Και ενώ κατά ένα μεγάλο ποσοστό ο πλανήτης έχει προσβληθεί από τον ιό, οι περισσότεροι ατενίζουμε την επαναφορά στους κανονικούς ρυθμούς. Άλλοι αισιοδοξώντας και άλλοι όχι. 

Εγώ ανήκω στην πρώτη κατηγορία. Πάντα έβλεπα και συνεχίζω να βλέπω τη ζωή ως ένα ποτήρι μισογεμάτο και όχι μισοάδειο. Ευγνωμονώντας για όσα έχουμε καταφέρει και κατακτήσει, πρέπει να σηκωνόμαστε πιο δυνατοί μετά από κάθε κατραπακιά. Πόσες φορές και αν το έχουμε δει αυτό να συμβαίνει. Από την προσωπική οικονομική δυσχέρεια μέχρι την οικονομική ανάκαμψη χωρών. Σε όλα τα μέτωπα, στον αθλητισμό, στον έρωτα. Πάμπολλα τα παραδείγματα. 

Σε έναν φάκελο, λοιπόν, φωτογραφιών βρήκα μια αποτύπωση της σκέψης μου. Ο ήλιος λαμπερός ξεπρόβαλε μετά από μια απρόσμενη μπόρα. Οι σταγόνες στο τζάμι, βέβαια, ακόμη φρέσκες.

Café Louis Philippe, Paris 2019

4/4/2020

Τάσος Τσιφτσής

Lunchbox

Μία ταινία από την Ινδία είναι η σημερινή μας επιλογή. Πρόκειται για το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Ρίτες Μπάτρα που ξεκίνησε τη διαδρομή της από τις Κάννες το 2013 και κυκλοφόρησε στις ελληνικές αίθουσες με τίτλο "Παραδόσεις Αγάπης". Μία ευαίσθητη επιλογή, ικανή να συγκινήσει τους ρομαντικούς του σινεμά. Καθαρά φεστιβαλική ταινία απ΄αυτές που μένουν΄στην μνήμη και τις σκεφτόμαστε για καιρό. Μουμπάι (πρώην Βομβάη) η πρωτεύουσα της Ινδίας. Δε θα δούμε την εικόνα τη φτώχειας όπως στις Μηχανές του Ραχούλ Τζέιν, αλλά μία τρυφερή σχέση αγάπης και κατανόησης, που αναπτύσσεται εντελώς τυχαία μεταξύ δύο αγνώστων.

Ο Σαάτζακ Φερνάντες ζει μόνος. Η σύζυγός του έχει πεθάνει. Πηγαίνει καθημερινά στη δουλειά του και περιμένει να βγει στη σύνταξη. Μοιάζει να έχει "παραιτηθεί". Ξαφνικά μία ημέρα ανακαλύπτει κάτι ξεχωριστό στο γεύμα του. "Το φαγητό ήταν πολύ ωραίο!". Μία έμμεση προοικονομία όσων θα ακολουθήσουν. Την ίδια ώρα η Ίλα έχει εγκλωβιστεί σε έναν ανεπιτυχή γάμο. Προσπαθεί να ισορροπήσει και να βρει κάποιον που θα καλύψει το κενό της, κυρίως στο κομμάτι της επικοινωνίας. Μίας έμφυτης ανάγκης του ανθρώπου. Παρ΄ότι οι "Νταμπαουάλα" (τοπικοί διανομείς φαγητού) δεν κάνουν σχεδόν ποτέ λάθος, στην περίπτωσή μας ήταν της μοίρας γραφτό.

Έχουμε την ευκαιρία να ταξιδέψουμε κι εμείς και να γνωρίσουμε μερικά πράγματα για την Μουμπάι. Βλέπουμε τους ανθρώπους παστωμένους στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Ο χρόνος τρέχει, περνάει απελπιστικά γρήγορα. Ένα χαρτάκι, το οποίο πηγαινοέρχεται δίνει ζωή στους δύο αυτούς ανθρώπους και κρατάει το όνειρο για ένα καλύτερο αύριο ζωντανό. Βρίσκουν κι οι δύο νόημα σε μία ανιαρή πραγματικότητα. Ο σκηνοθέτης επιλέγει να μην μας δείχνει την υπόλοιπη καθημερινότητά τους από ένα σημείο και μετά. "Ξεχνάμε διάφορα όταν δεν έχουμε με κάποιον να τα μοιραστούμε".

Το φλερτ γίνεται ολοένα και πιο έντονο. Η απόσταση δίνει την απαιτούμενη πολυτέλεια του χρόνου στις απαντήσεις. Μπορούν να κρύψουν την ντροπή που νιώθει ο ένας για τον άλλον. Μοιράζονται τα πάντα: "Εμείς παίζαμε οικογένεια". Η ανάγκη απευθείας σύνδεσης γίνεται όμως ολοένα και μεγαλύτερη. Φτάνουν σε σημείο να μην μπορούν να το ελέγξουν. Η εμπιστοσύνη κι ο σεβασμός κερδίζονται κάθε ημέρα. Ανοίγεται μπροστά τους η προοπτική μίας νέας ζωής στην Μπουτάν. Η ιδέα της αποκέντρωσης κάνει έμμεσα την εμφάνισή της κι εδώ. "Πολλές φορές το λάθος τρένο, σε πάει στον σωστό προορισμό".

Ο πρωταγωνιστής πλέει σε πελάγη ευτυχίας κι αυτό έχει αντίκτυπο στη δουλειά του. Οι ορμόνες του κάνουν πάρτυ. "Έχω μία σχέση". Το λέει και είναι γεμάτος περηφάνια. Όταν όμως έρθει η ώρα της συνάντησης, της πολυπόθητης ένωσης κάποιος θα κάνει πίσω. Το τι θα ακολουθήσει το αφήνω να το μάθετε μόνοι σας εξερευνώντας το φιλμ. Σε αυτό υπάρχουν δύο-τρία στοιχεία που συνδέουν τον πολιτισμό μας με αυτόν της Ινδίας. "Ο έρωτας περνάει από το στομάχι", κάπως έτσι το λένε στην Ελλάδα. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και δίνει παιχνιδιάρικο τόνο. Γίνεται το όχημα μέσα από το οποίο θα αναπτυχθεί η πλοκή.

Οι άνθρωποι παραμένουν άνθρωποι όσο ελπίζουν, όσο προσμένουν, όσο νιώθουν πως κάποιος νοιάζεται γι΄αυτούς και κάτι περιμένει. Είναι κάποια πράγματα που είναι ανεξάρτητα κι υπεράνω συστήματος, περιορισμών και οικονομικής επιφάνειας. Ακριβώς εκεί επικεντρώνεται το έργο με βαθιά κοινωνική ματιά. Μία επανεκκίνηση που είχαν ανάγκη όπως αποδείχθηκε. Μία αλλόκοτη εμπειρία που θα μείνει για πάντα χαραγμένη στο μυαλό τους. Μία περιπέτεια που τους έκανε λιγότερο ευάλωτους και πιο δυνατούς με φόντο το μέλλον.

O τελευταίος Παρτιζάνος

Ο Μανώλης Γλέζος δεν είναι πια ανάμεσά μας. Ο σπουδαίος αγωνιστής της "Αριστεράς" άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 98 ετών σκορπώντας θλίψη και συγκίνηση στους περισσότερους Έλληνες. Το όνομα Γλέζος έγινε γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς ήταν αυτός που μαζί με τον Λάκη Σάντα κατέβασαν τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη (30 Μάη του 1941). Προσωπικότητες όπως ο Πικάσο κι ο Ντε Γκολ έκαναν αγώνα κατά της θανατικής καταδίκης που του επιβλήθηκε αργότερα. Ανατρέχουμε στο ντοκιμαντέρ του Ανδρέα Χατζηπατέρα, που έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο 20ο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης και προσπαθούμε να πούμε δύο πράγματα για αυτήν την τεράστια προσωπικότητα.

Σεμνός και ταπεινός μέχρι την τελευταία στιγμή. Πάντα πρώτος στους αγώνες με το λάβαρο ψηλά. Είναι χαρακτηριστική η εικόνα που ένας άνδρας των ΜΑΤ του ρίχνει δακρυγόνα στο πρόσωπο εξ΄επαφης όταν ήταν 90 ετών έξω από τη Βουλή στο Σύνταγμα. Ποτέ δεν έκανε πίσω ούτε ένα βήμα, ποτέ δε συμβιβάστηκε. "Στο χωριό μου ήμαστε όλοι επαναστάτες. Έμαθα σε ό,τι διαταγή μου λένε να πω ... ΟΧΙ". Έτσι πορεύτηκε, με πυξίδα ΑΞΙΕΣ κι ΙΔΑΝΙΚΑ. Αυθόρμητος κι ευγενικός προσπαθεί να καθοδηγήσει τον σκηνοθέτη. Δε διστάζει να δακρύσει μπροστά στην κάμερα, μιλώντας για τον αδελφό του Νίκο, που εκτέλεσαν οι Ναζί και την μητέρα του. Ένας αληθινός πατριώτης, που στιγμή δεν προσπάθησε να κερδίσει το παραμικρό από τη γενναία του πράξη.

Διδάσκει πως ο αγώνας δεν τελειώνει ποτέ. "Εμείς φερόμαστε ντόμπρα". Στην μακρά του διαδρομή στον πολιτικό στίβο κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει την ομιλία του στο Ευρωκοινοβούλιο: "Για τη δικαιοσύνη παλεύουμε εδώ μέσα και για τη δικαιοσύνη θα παλεύουμε για πάντα". Πάντα άξονες του ήταν η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ και το ΔΙΚΑΙΟ των ΛΑΩΝ. Αγωνίστηκε με σθένος για την πατρίδα. Άνοιξε τον φάκελο των πολεμικών αποζημιώσεων του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Κι ενώ οι Γερμανοί είχαν σημαδέψει ανεξίτηλα τη ζωή του, δε δίστασε πριν δύο χρόνια να πάρει έναν Γερμανό από το χέρι και μαζί να καταθέσουν στεφάνι στην μνήμη των θυμάτων στο Δίστομο. Είναι το μεγαλείο ψυχής του Μανώλη Γλέζου, του αγωνιστή της "Αριστεράς".

Πάντα κοντά στη νέα γενιά. "Αυτοί είναι το μέλλον". Με κατανόηση, με αγάπη, με διάθεση για αληθινό διάλογο, συζήτηση, νουθεσίες. Απέφευγε να λέει πολλά για το περιστατικό με τη σημαία. Ήθελε άπαντες να τον κρίνουν για τη συνολική του πορεία. "Υπήρξαν προηγούμενα, υπάρχουν επόμενα, υπάρχουν τα σημερινά". Η φλόγα έκαιγε πάντα στα μάτια του σαν να ήταν αιώνιος έφηβος, ο λόγος του άγγιζε την καρδιά. Πίστευες πως θα κερδίσει ακόμα και τον χρόνο. Ακόμα κι αν διαφωνούσες μαζί του ενέπνεε τον σεβασμό. Έκανε αγώνα για την ελληνική γλώσσα. Στο Ευρωκοινοβούλιο συνήθιζε να μιλάει ελληνικά και να απαιτεί αυτό κι από τους υπαλλήλους του. "Καλημέρα ... -Καλημέρα".

Στιγμή δε ξέχασε τους συντρόφους του που έπεσαν στο μέτωπο και τους αγώνες που ακολούθησαν. "Eάν ζήσεις, μη με ξεχάσεις. Πώς να τους ξεχάσω"; Ήταν στους τυχερούς που έφτασε μέχρι το τέλος της διαδρομής. Βραβεύτηκε με το Βραβείο Λένιν κι είχε πλήθος διακρίσεων. Ποτέ όμως δεν έβαλε όλα αυτά πάνω από το κοινό καλό και την Ελλάδα. Σε αντίθεση με τους εθνικιστές, αυτός υπήρξε αληθινός πατριώτης. Ένας ήρωας που αναγνώρισαν ακόμα κι οι αντίπαλοι του. Ήρθε η ώρα η ελληνική σημαία να κυματίσει στην Ακρόπολη. Κι αυτό θα συμβεί για χάρη του. Ως ένα μεγάλο ευχαριστώ για όσα μας πρόσφερε, για αυτήν την τεράστια παρακαταθήκη.

"'Εχω μία ώρα στη διάθεσή μου, μετά έχω δουλειά να γράψω". Αυτό έλεγε μέχρι τα 97 του χρόνια στον φακό. "Όλα τα θυμάμαι". Είχε αποφασίσει να ξεκουραστεί μονάχα όταν κλείσουν τα μάτια του. Το δίτομο βιβλίο του "Εθνική Αντίσταση" πρέπει να βρίσκεται σε κάθε σπίτι, φόρος τιμής σε αυτόν τον τεράστιο άνθρωπο, που είχαμε την τύχη να είναι Έλληνας. Πάντα όρθιος, πάντα έτοιμος να βγει στον δρόμο και να μιλήσει με τον κόσμο, να αφουγκραστεί τον σφυγμό και τις ανησυχίες του, να τον ρωτήσει τι θέλει. "Τα ένστικτα δεν έχουν συνείδηση". Αθάνατος στους αιώνες των αιώνων.